Кіріспе
Құс түрлері Қара қылқаламқұс (Epimachus fastosus) - жұмақ құстары туысына жататын үлкен құс. Бұл түр Жаңа Гвинеяның орталық бөлігінде және солтүстік-батыстағы Вогелькоп аймағында , тау ормандарында , биіктікте кездеседі .
The black sicklebill (Epimachus fastosus) is a large member of the birds of paradise family, Paradisaeidae. This species is found throughout most of central New Guinea and the Vogelkop region to the northwest in montane forests at altitudes from .
Этимология
Түрдің ғылыми атауы - Epimachus fastosus. Эпимах, оның жалпы атауы, "жауынгерлік жабдықталған" дегенді білдіреді, бұл тұқымның автоматтық шақыруларына сілтеме жасайды. Оның нақты аты - фастос, яғни "қадірлі" деген мағынаны білдіреді. Оның түрін атағанда, atratus - "қара", ultimus - "соңғы" (бәлкім, бұл түрдің соңғы табылғаны ретінде аталған), ал stresemanni - неміс натуралисті Эрвин Стресманның құрметіне берілген.
Сипаттама
Көктегі жұмақ құстарының ішіндегі ең ұзын құс (таспалы құс астрапиясынан кейін) қара құс құсы құйрығын қоса алғанда ұзындығы шамамен, ал құйрығынсыз айналасына өлшенеді. Әйелдер ұзындығы шамамен Қара қарлығаш - жұмақ құстарының өте ерекше түрі. Аталықтардың қара басы, ұзын, күміс түсті, сәл төмен қарай қисық құйрығы (Drepanornis sicklebills сияқты қисық емес), ашық сары аузы және қызыл қызыл көздері бар, олар бетінің алдыңғы бөлігін қамтитын әдеттегі көк жасыл түсті иридесцентті қабыршақты қауырсындармен қоршалған. Басының қалған бөлігі, оның ішінде мойын да қараңғы. Арқасы қара түсті, бірақ көбінесе металл көк түсті қауырсын тәрізді қызғылт шөлмен қапталған, бірақ кейбір жарықтарда жасыл көк болып тұжырымдалуы мүмкін. Қанаттары қара түсті, көкшіл түсті. Өте өрнектелген құйрығы қара түсті, көк түсті бояулары бар, ортасында айқын көрінеді. Оның төменгі жағында өте жұмсақ, қалың қоңыр түсті қара қауырсын бар, ол құйрықтан сәл ары қарай созылатын салыстырмалы түрде ұзын қауырсынмен аяқталады, бірақ бұл қауырсындар қоңыр кескішінде айқын көрінеді. Еркектердің ең әдемі әшекейлері - екі жағында екі керемет көкірек жақтаулары. Бұл үлкен қауырсынның бәрі қара түсті, бірақ оның ерекшелігі - әр қауырсынның ұшы өте күрделі, көкшіл жасыл түсті. Бұл желдеткіштерді олар өзінің танысуында қолданады, олар оларды өздерінің бастарынан алып, жалпы комета пішінін қалыптастырады, оның шетінде тар, көк сызық бар. Алайда әйелдің әдемілігі мүлдем көрінбейді. Оның түсі - ашық қоңыр, ал үстіңгі жағы - қызғылт сары қоңыр. Оның ішіндегі қара шұңқырлар қалың. Оның құйрығы әлі де ұзын, бірақ еркек құйрығындай емес. Ол қоңыр кескіш құрттың аналық құрттарынан қоңыр көзімен, соңғы түрдің ақ көзімен ерекшеленеді. Құйрығы - көмескі зәйтүн. Екеуінің де аяқтары мен аяқтары сұр-қара түсті.
Шақыру
Ұзын құйрықты шұбарқұйрықтар құстардың дауысына ұқсамайды. Бұл түрдің аталық тұқымы күшті, алысқа ұзаратын, "квит-т-т-т" деген дыбысты шығарады. Нағыз ерекше шақыру қоңыр кескішінде (осы түрді қараңыз) кездеседі. Бұл шақыруды тыңдаңыз.
Гибридтеу
Табиғи жағдайда құс Арфак астрапиямен будандасып, бір кездері екі түрлі түр деп саналған ұрпақ жасады, Эллиоттың қылқалам құсы (Epimachus ellioti) және астрапиялық қылқалам құсы (Astrapimachus astrapioides). Екі түрді де көпшілік орнитологтар будандар деп қарастырады, бірақ орнитологтардың аз бөлігі эллиотиді жарамды түр болуы мүмкін деп санайды. Сонымен қатар, ұзын құйрықты парадигалла (Paradigalla carunculata), керемет жұмақ құсы (Lophorina superba) және, мүмкін, жарты айлық кептірілген лофорина (Lophorina niedda) гибридтері туралы мәліметтер бар.
Тамақтандыру
Қара кескіш, олардың көптеген туыстары сияқты, негізінен барлық нәрді жейді, жемістермен, жәндіктермен және басқа да жануарлармен қоректенеді. Көбінесе жеміс жейтін туыстарынан айырмашылығы, ол екі нәрсені де тең мөлшерде жеуге бейім. Әдетте ол жалғыз тамақтанады, бірақ аралас қоралар ерекше емес.
Сүйісу және асылдандыру
Ер қара шұбарлар қыркүйек пен қазан аралығында, ал ақпан мен сәуір аралығында кез келген жерде кездеседі. Paradisaeidae-дің барлық мүшелері сияқты, олар полигиноз болып табылады, бір маусымда бірнеше әйелмен жұптасады. Аталық өзінің көрінісі үшін тік тұрған бұтақты таңдайды. Ол бірнеше күн бойы жаттығады, бірақ бір рет көрініс беруге дайын болғаннан кейін, әйелді тарту үшін қатты дауысымен жарнама жасайды. Әйел баурына қонғанда, ол көкірек жақтауларын көкжиек пішініне айналдырады, көлденеңнен иіліп, иіліп тұрады. Алғашқы үнін естіген соң, ол жерге тік тұрып, жоғары көтеріледі де, ұшқан қауырсындарының ұшқыштарын қайта-қайта сүртіп, жыртқыш сияқты соққыларды шығарады. Ол қызға әсер еткен соң, екі құс бір-бірімен жыныстық қатынасқа түседі. Аналық міндетін әйел атқарады: ұя салады, жұмыртқа мен балапандарына қамқорлық жасайды. Алайда, отбасылық дәстүр бойынша, бұл түрдің нақты көбейту процесі туралы өте аз мәлімет бар.
Қалыптануы мен сақталуы
2000 - 10000 құс бар деп есептелген қоныстанған мекендейтін жері. Кейбір жерлерде азық-түлік пен құйрық қауырсын үшін аң аулау, қоныстанған жерін жоғалту, популяцияның шағын мөлшері, қара құс оның таралуының салыстырмалы түрде маңызды бөлігінде азайып келеді. Ол IUCN-тің қауіп төндіретін түрлердің қызыл тізімінде ең аз алаңдаушылыққа ие болып саналады және CITES-тің II қосымшасында көрсетілген.