Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монти Пайтон эскизі
Monty Python sketch
"Өлі тотуқұс эскизі", сонымен қатар бастапқыда "Pet Shop Sketch" немесе "Parrot Sketch" деп аталған, Монти Пайтонның Ұшқыш циркінен "Норвегиялық көк" деп аталатын, болмаған тотуқұс түрі туралы эскиз. Нашар клиенттерге қызмет көрсетуді сатиралайтын бұл эскизді Джон Клиз және Грэм Чэпман жазған және шоудың бірінші сериясындағы сегізінші эпизодта ("Full Frontal Nudity", алғаш рет 1969 жылдың 7 желтоқсанында көрсетілген) алғаш орындалды. Эскизде наразы клиент Мистер Пралин (Клиз сомдайды) мен дүкен иесі (Майкл Пэлин) арасындағы дау-жанжал бейнеленеді, олар жақында сатып алынған тотуқұстың өлгеніне сенбес.
The "Dead Parrot Sketch", alternatively and originally known as the "Pet Shop Sketch" or "Parrot Sketch", is a sketch from Monty Python's Flying Circus about a non existent species of parrot, called a "Norwegian Blue". A satire on poor customer service, it was written by John Cleese and Graham Chapman and initially performed in the show's first series, in the eighth episode ("Full Frontal Nudity", which first aired 7 December 1969). The sketch portrays a conflict between disgruntled customer Mr Praline (played by Cleese) and a shopkeeper (Michael Palin), who argue whether or not a recently purchased parrot is dead.
Сюжет
Пралин (Клиз) мырза жануарлар дүкеніне кіреді, өлген норвегиялық көк папағайы (іс жүзінде Спикс арасы; папағайлар Норвегияда таралмайды) туралы шағымдану үшін, дәл сол кезде дүкен иесі (Пэлин) түскі үзіліс үшін дүкенді жабуға дайындалып жатыр. Құс өлгенін және оның тұрған жеріне қадалып қойылғанын естісе де, иесі оның "фьордтарды сағынып" немесе жай ғана "соққыға ұшыраған" дейді. Ашуланған Пралин папағайды оятуға тырысса, дүкен иесі құсты қозғау үшін клетканы ұрып, ал Пралин "Полли Парота" тіреуге соққаннан кейін ашуға мініп кетеді. Өлім туралы бірнеше эвфемизмдерді ("көшкен", "өмірден озған", "өмірден айырылып, тыныштықта жатыр" және "бұрынғы папағай") тізімдегеннен кейін, оған Ланкаширдің Болтон қаласында дүкен иесінің бауыры басқаратын жануарлар дүкеніне ақшасын қайтару үшін бару керектігі айтылады. Бұл қиын болып көрінеді, өйткені сол дүкеннің иесі (жалған мұрыннан басқа бірінші дүкеншінің өзі) бұл Ипсуич дейді, ал теміржол стансасының кезекшісі (Терри Джонс) ол Болтонда екенін мәлімдейді. Монти Пайтонның Аспендегі тікелей эфирінде Пэлин бұл сатушының "әртүрлі сылтаулармен ақталуға бейім" екенін айтты. Джон Клис сол шоуда өзі мен Чэпменнің "онда қызықты нәрсе бар деп сенгенін, егер оған дұрыс контекст таба алсақ" деді. Алғашқы жобаларда, болашақта "Өлген папағай" эскизіне айналатын нәрседе, ашуланған клиент ақаулы тостерді дүкенге қайтаруға тырысқан. Чэпмен оның "есінен шығуы" керектігін түсінді және папағай туралы идеяны ойлап тапты.
Mr Praline (Cleese) enters the pet shop to register a complaint about the dead Norwegian Blue parrot (actually Spix's macaw; parrots are not native to Norway) just as the shopkeeper (Palin) is preparing to close the establishment for lunch. Despite being told that the bird is deceased and that it had been nailed to its perch, the proprietor insists that it is "pining for the fjords" or simply "stunned". As the exasperated Praline attempts to wake up the parrot, the shopkeeper tries to make the bird move by hitting the cage, and Praline erupts into a rage after banging "Polly Parrot" on the counter. After listing several euphemisms for death ("is no more", "has ceased to be", "bereft of life, it rests in peace", and "is an ex parrot") he is told to go to the pet shop run by the shopkeeper's brother in Bolton, Lancashire for a refund. That proves difficult, as the proprietor of that store (who is really the first shopkeeper, save for a fake moustache) claims this is Ipswich, whereas the railway station attendant (Terry Jones) claims he is actually in Bolton after all. In Monty Python Live at Aspen, Palin said that this salesman "had an excuse for everything". John Cleese said on the same show that he and Chapman "believed that there was something very funny there, if we could find the right context for it". In early drafts of what would become the Dead Parrot Sketch, the frustrated customer was trying to return a faulty toaster to a shop. Chapman realised that it needed to be "madder", and came up with the parrot idea.
Басқа қолданыстар
Грэм Чэпменнің естелік шарасында Джон Клиз өзінің ақтық сөзін эскизден алынған эвфемизмдерді қайталаудан бастады. Өлі тотықша эскизінің бір бөлігі немесе толығымен бірнеше телеарналардың бағдарламаларында қолданылды, соның ішінде "Жұмыс істеп жүрген Python" эскизі ("Тоғыз сағаттық жаңалықтар" бағдарламасынан, "Брайанның өмірі" тақырыбындағы жұма кешкі, сенбі таңғы дебаттардың пародиасы) және "Ерте құс", "Жәннаттағы өлімнің" үшінші маусымындағы бір бөлім. Палеонтологтар Данияда тотықшаның қазба қалдықтарын тапқандағы мақала жариялағанда, жетекші авторы доктор Дэвид Уотерхаус "Өлі тотықша" эскизіне сілтеме жасап: "Әрине, біз өмірінен айырылған құспен айналысып жатырмыз, бірақ қиын жайт – оның тотықша екенін анықтау" деді. Дегенмен, ол бұл құстың фьордтарды сағынған емес екенін мәлімдеп, былай түсіндірді: "Бұл тотықша шамамен 55 миллион жыл бұрын өмірден озған, ал Норвегияның фьордтары соңғы мұз дәуірінде пайда болды және олардың жасы бір миллион жылдан да аз." 2014 жылы Лондонның O2 Arena-сында өткен Монти Пайтон кездесуі кезінде UKTV Gold арнасы мүсінші Иэн Прендергастқа мифтік "Норвегиялық көк" тотықшасының үлкен фиброглас үлгісін жасауды тапсырды. 15 метрлік (50 футтық) құс O2-дегі қойылымдар кезінде, сондай-ақ Оңтүстік Лондондағы Поттерс Филдс паркінде, Тауэр көпірінің көрінісінде "демалып" жатқан күйінде қойылды. 2021 жылы Британдық Колумбия сотының шешімінде бұл эскизге кеңінен сілтеме жасалды, бұл жарнамаланған ингредиенттері жоқ диеталық қоспаларға қатысты топтық сотқа шағымдануға рұқсат берді. Сот судьясы: "Health Canada тірі тотықша ретінде сату үшін оның тек қана қауырсындары болуы керек екенін талап ететін ережелерді қабылдай алмайды, осылайша "көктегі әншілер тобына" қосылған тотықшаны сатып алғаннан кейін сотқа шағымдануға ешкімнің мүмкіндігін шектемейді" деді.
At Graham Chapman's memorial service, John Cleese began his eulogy by reprising euphemisms from the sketch. Part or all of the dead parrot sketch is quoted in several television programmes, among them the "Life of Python" sketch from Not the Nine O'Clock News (a parody of the Friday Night, Saturday Morning debate on Life of Brian) and "The Early Bird", an episode from the third season of Death in Paradise. When paleontologists published a paper announcing the discovery of a fossil parrot in Denmark, lead author Dr David Waterhouse alluded to the Dead Parrot Sketch, saying, "Obviously, we are dealing with a bird that is bereft of life, but the tricky bit is establishing that it was a parrot." However, he declared that this bird could never have been pining for the fjords, explaining, "This parrot shuffled off its mortal coil around 55 million years ago, but the fjords of Norway were formed during the last ice age and are less than a million years old." During the Monty Python Reunion at London's O2 Arena in 2014, UKTV channel Gold commissioned sculptor Iain Prendergast to create a giant fibreglass version of the mythical "Norwegian Blue". The 50 foot long (15m) bird was displayed, appropriately "resting" on its back, inside the O2 during the run of the shows there, as well as at Potters Fields Park in South London, in view of Tower Bridge. The sketch was extensively referenced in a 2021 British Columbia court opinion allowing a class action lawsuit for dietary supplements which did not contain the advertised ingredients. The judge stated "Health Canada cannot establish a protocol that requires that a parrot only still have its feathers in order to be sold as a live parrot, and thereby prevent anyone from suing after being sold a parrot who 'joined the bleedin' choir invisible.'"
Прецеденттер
400 жылы грек тілінен 2008 жылы аударылған анекдот, "Көкпеш" эскизіне ұқсас келеді. Оны Иерокл мен Филагрий жазған және 265 әзілден тұратын "Филогелос: Күлкіге құмар" жинағына енгізген. Грек нұсқасында бір адам құл саудагеріне жаңа құлының өлгеніне шағымданады. Құл саудагері: "Ол менде болғанда мұндай ештеңе істемеген еді!" – деп жауап береді. Марк Твеннің "Невададағы жерлеу" атты юмористикалық әңгімесінде екі кейіпкер өлім туралы бірнеше эвфемизм қолданады, оның ішінде "көзі жоқ болды" және "қайтып келмейтін құпия елге аттанды" деген сөздер бар. 1963 жылы Бенни Хилл "Бенни Хилл Шоу" бағдарламасында Дейв Фримен жазған "Таксидермист" эскизін орындады, онда ол толғаған қазды попугай деп көрсетуге тырысты (оның басқаша көрінісін "буға түсу" және "қысқару" деп түсіндірді). Джон Клис кейіннен осы кезеңде Хиллдің шоуын көргенін, бірақ осы нақты эскизді есіне алмағанын мойындады. 1960 жылдары комедиялық актер Фредди "Көкпекбет" Дэвис өзінің қойылымдарына әлдеқашан тоқымадан жасалған попугайды қосып, оны сатып жіберген сатушыны алдағаны үшін айыптады.
A joke dated AD 400, translated from Greek in 2008, shows similarities to the Parrot sketch. It was written by Hierocles and Philagrius and was included in a compilation of 265 jokes titled Philogelos: The Laugh Addict. In the Greek version, a man complains to a slave merchant that his new slave has died. The slave merchant replies, "When he was with me, he never did any such thing!" In Mark Twain's humorous short story "A Nevada Funeral", two characters use a series of euphemisms for death including 'kicked the bucket' and 'departed to that mysterious country from whose bourne no traveller returns'. In 1963, Benny Hill performed a sketch entitled "The Taxidermist" (written by Dave Freeman) on The Benny Hill Show in which he attempted to pass off a stuffed duck as a parrot (blaming its different appearance on "the steaming" and "the shrinkage"). John Cleese later admitted that he watched Hill's show during this period, but did not recall that particular piece. In the 1960s, the comedian Freddie "Parrot Face" Davies included an obviously stuffed parrot in his act, berating its seller for having cheated him.