Кіріспе
Британдық сюрреалистік комедиялық тобы, «Монти Пайтон» (бірлесіп «Пайтон» деп те аталады) – 1969 жылы құрылған британдық комедиялық труппа. Оған Грэхам Чэпман, Джон Клис, Терри Гиллиам, Эрик Айдл, Терри Джонс және Майкл Пэйлин кірді. Топ 1969 жылдан 1974 жылға дейін BBC телеарнасында көрсетілген «Монти Пайтонның ұшқыр циркі» комедиялық сериясы арқылы танымал болды. Олардың жұмысы кейін тікелей өнер көрсетулерін, фильмдерді, альбомдарды, кітаптарды және мюзиклдерді қамтитын үлкен жинаққа айналды. Комедияға олардың әсері музыкаға «The Beatles» тобының әсерімен теңестіріледі. Олардың скетч-шоуы «телевизиялық комедияның дамуындағы маңызды сәт» деп аталды. «Монти Пайтонның ұшқыр циркі» эскиздік шоу ретінде еркін құрылған, бірақ оның сана ағынына негіделген жаңашыл тәсілі және Гиллиамның анимациялық шеберлігі стиль мен мазмұн бойынша қабылданатын шекараларды кеңейтті. Өзін-өзі қамтитын комедиялық топ болғандықтан, «Пайтонның» шығармашылық бақылауы болды, бұл оларға форма мен мазмұнмен тәжірибе жасауға, теледидар комедиясының қағидаларын бұзуға мүмкіндік берді. Телевизиядағы жұмысынан кейін олар «Монти Пайтон және қасиетті Грааль» (1975), «Брайанның өмірі» (1979) және «Өмірдің мәні» (1983) фильмдерін түсірді. Олардың британдық комедияға әсері жылдар бойына байқалып келді, сонымен қатар ол «Saturday Night Live» бағдарламасының алғашқы шығарылымдарына және теледидар комедиясындағы абсурдтық бағыттарға әсер етті. 1988 жылы 41-ші Британдық кино академиясының сыйлықтарында «Монти Пайтон» киноға ерекше британдық үлесі үшін BAFTA сыйлығын алды. 1998 жылы олар Америка кино институтының AFI Star сыйлығымен марапатталды. «Қасиетті Грааль» және «Брайанның өмірі» фильмдері жиі ең үздік комедиялық фильмдер тізіміне еніп отырады. 2005 жылы 300-ден астам комедиант, комедия жазушысы, продюсер және режиссерлерден барлық уақыттағы ең үздік комедианттарды атауды сұрады, және «Монти Пайтонның» жартысы ең үздік 50-ге кірді.
the comedy group
Monty Python (also collectively known as the Pythons) were a British comedy troupe formed in 1969 consisting of Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, Terry Jones, and Michael Palin. The group came to prominence for the sketch comedy series Monty Python's Flying Circus, which aired on the BBC from 1969 to 1974. Their work then developed into a larger collection that included live shows, films, albums, books, and musicals; their influence on comedy has been compared to the Beatles' influence on music. Their sketch show has been called "an important moment in the evolution of television comedy". Monty Python's Flying Circus was loosely structured as a sketch show, but its innovative stream of consciousness approach and Gilliam's animation skills pushed the boundaries of what was acceptable in style and content. A self contained comedy unit, the Pythons had creative control which allowed them to experiment with form and content, discarding rules of television comedy. They followed their television work by making the films Monty Python and the Holy Grail (1975), Life of Brian (1979), and The Meaning of Life (1983). Their influence on British comedy has been apparent for years, while it has coloured the work of the early editions of Saturday Night Live through to absurdist trends in television comedy. At the 41st British Academy Film Awards in 1988, Monty Python received the BAFTA Award for Outstanding British Contribution to Cinema. In 1998, they were awarded the AFI Star Award by the American Film Institute. Holy Grail and Life of Brian are frequently ranked on lists of the greatest comedy films. A 2005 poll asked more than 300 comedians, comedy writers, producers, and directors to name the greatest comedians of all time, and half of Monty Python's members made the top 50.
Серияның дамуы
Шоу режиссері Иан МакНоттонның айтуынша, шоу идеясы бойынша алғашқы талқылау, «Монти Пайтонның Ұшқыш циркі», BBC-дің комедия кеңесшісі Барри Туктың нәтижесінде болды. Ол Питондарды Джон Говард Дэвис (алғашқы төрт эпизодтың режиссері) және МакНоттонмен бірге BBC Теледидар орталығының бір конференц-залына жинады. Питондардың сериямен не істегілері келетіндігі туралы нақты идеясы болды. Олар Питер Кук, Алан Беннетт, Джонатан Миллер және Дадли Мурдың «Beyond the Fringe» жұмысына ғашық болды – бұл британдық «сатиралық жарылысқа» негіз салды, және «Frost» сияқты стильдегі жұмыстармен айналысты. Олар Кук пен Мурдың «Not Only… But Also» скетч-шоуын ұнатып қабылдады. Питондардың осы бағдарламаларда байқаған бір мәселесі – эскиздің мазмұны күшті болғанымен, авторлар көбінесе соңына жеткілікті күлкілі ұпай табу үшін күреседі, бұл эскиздің жалпы сапасын төмендетіп жібереді. Олар эскиздерін дәстүрлі түрде «жабу» туралы ойланбайтын болады деп шешті, ал «Flying Circus» сериясының алғашқы эпизодтары осы ұрып-соғудан бас тартуды жарқын көрсетеді (бір сахнада Клийз хаосқа түскен эскиз кезінде Идлге бұрылып, «Бұл мен қатысқан ең ақымақ эскиз» дейді – олар бәрі бірге жалғастырмауға және сахнадан кетуге келіседі). Алайда, шоу үшін материал жинауға кіріскенде, Питондар өздерінің ұжымдық құдайларының бірі – Спайк Миллиганды, оны «The Goon Show» бағдарламасында (Питондар олардың ең үлкен ықпалы деп санайтын шоу, сонымен қатар Питер Селлерс болды, Клийз оны «барлық уақыттың ең керемет дауыстық шебері» деп атады) жаңашыл BBC сериясын жазатынын көрді – «Q» (1969). «Q» бұрынғы кез келген теледидар комедиясынан гөрі құрметсіз және анархиялық болды, сонымен қатар Миллиган эскиздерді жартысында «жетілдіріп» қойып, түсірілім алаңынан кетіп қалады (көбінесе «Мен мұны өзім жаздым ба?» деп күңкілдейді). Жаңа серия енді бұрынғыдай түпнұсқа болып көрінбейтіні анық болды, ал Джонс әсіресе Питондардың жаңашылдыққа ұмтылуы керектігіне көз жеткізді. Майкл Пейлин: «Терри Джонс пен мен «Q» шоуларын жақсы көретінбіз [Миллиган] теледидардағы конвенциялармен ойнаған алғашқы автор болды» деп еске алады. Көп талқылаудан кейін Джонс Гиллиамның «Do Not Adjust Your Set» бағдарламасы үшін жасаған «Beware of the Elephants» анимациясын есіне алды, ол оны сана ағыны стилімен қызықтырды. Джонс бұл тұжырымдаманы серияға қолдануға болатынын сезінді: эскиздердің бірімен-бірі араласуына мүмкіндік беру. Пейлин Гиллиамның «Christmas Cards» атты тағы бір жұмысын да қызықтырып, оның «істерді басқаша жасаудың жолы» екенін мойындады. Клийз, Чэпман және Идл бағдарламаның жалпы ағынымен аз айналысқандықтан, Джонс, Пейлин және Гиллиам «Flying Circus» сериясының ұсынылу стиліне жауапкершілік жүктеді, онда әртүрлі эскиздер әр эпизодқа бір сана ағыны сияқты сезім беру үшін байланыстырылды (көбінесе Гиллиамның анимациясын пайдаланып, бір эскиздің соңғы кадрынан екіншісінің бастапқы көрінісіне өту үшін). Жазуды таңғы 9-да бастап, кешкі 5-те аяқтады. Әдетте, Клийз мен Чэпмен, Джонс пен Пейлин сияқты, басқалардан оқшауланған бір жұп ретінде жұмыс істеді, ал Идл жеке жазды. Бірнеше күннен кейін олар Гиллиаммен бірге сценарийлерін сынға алып, пікір алмасты. Олардың жазуға деген көзқарасы демократиялық болды. Көпшілік ойын-сауық идеясын күлкілі деп тапса, ол шоуға қосылды. Скетчтердегі рөлдерді таңдау да осындай өзімшіл емес процесс болды, өйткені әр мүше өзін ең алдымен экранға уақыт алуға құштар актер ретінде емес, «жазушы» ретінде қарастырды. Скетчтердің тақырыптары таңдалғанда, Гиллиам камера, қайшы және аэрографты қолдана отырып, оларды анимациямен байланыстыруға еркін қол жеткізді. Гиллиамның анимациялары еріншек пен жабайыға дейін (картина форматы оған цензурадан қорықпай, таңғажайып зорлық-зомбылық көріністерін жасауға мүмкіндік берді) дейін болды. Гвен Диблидің «Ұшқыш циркі» Пейлин газеттен оқыған әйелдің есімімен аталған, ол өзінің жеке телешоуы бар екенін білсе, қызық болар еді деп ойлады. Барон фон Туктың «Ұшқыш циркі» оларды біріктірген Бари Тукқа деген сүйіспеншілікпен берілген құрмет ретінде қарастырылды. Артур Мегаподтың «Ұшу циркі» ұсынылды, содан кейін тасталды. Барон фон Туктың «Ұшқыш циркі» атауы Барон Манфред фон Рихтгофеннің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы «Flying Circus» атағына ие болды, ал жаңа топ Корольдік гвардияшылардың 1966 жылғы «Snoopy vs. the Red Baron» әнінің шыңына жеткен кезде құрылды. «Ұшқыш цирк» термині 1920-ші жылдары «Barnstorming» деп аталатын танымал ойын-сауық үшін басқа атау болды, онда бірнеше орындаушылар өздерінің каскадёрлық әрекеттерін біріктірілген актілер жиынтығын көрсету үшін ынтымақтастық жасайтын. «Python» атауының пайда болуы туралы әртүрлі, кейде шатастыратын есептер бар, бірақ мүшелер оның жалғыз «мағынасы» олардың оны күлкілі деп ойлағанында екенін келіседі. 1998 жылғы «Live at Aspen» құжаттық фильмінде, АҚШ Комедия өнері фестивалінде, онда топқа Америкалық киноинститутының «AFI Star Award» сыйлығы табыс етілді, топ «Monty» атауының (Эрик Идлдің идеясы) Екінші дүниежүзілік соғыстың британдық генералы лорд Монтгомериге деген жеңіл қысымды құрмет екенін білдірді; «сырғалқыш дыбысты» тегін қажет ететін олар «Python» дегенге тоқтады. Басқа жағдайларда Идл «Monty» атауы оның жергілікті пабында ішетін популярлы және тоқ адамның есімі болғанын айтты; адамдар көбінесе барменге келіп, «Монти келді ме?» деп сұрайтын, бұл есім оның ойында қалып қойды. «Monty Python» атауы кейіннен BBC-де «команданың шалақ ойын-сауық агенті үшін тамаша есім деп есептегені» ретінде сипатталды. Мысалы, «It's» адамы: Пейлин Робинзон Крузо киімінде, түрлі ландшафттар арқылы қиын сапар жасап, содан кейін камераға жақындап, «It's…» деп айтады, содан кейін титрлер мен тақырыптық музыка келеді. Бірнеше рет бағдарламаның басындағы кадрлар ортасына дейін созылды, содан кейін әдеттегі ашылу титрлері көрсетілді. Кейде Питондар көрермендерді бағдарламаның ортасында көрсетілген жабылу титрлерімен алдады, көбінесе BBC үздіксіздігі үшін қолданылатын глобус логотипіне өту арқылы әзілді жалғастырды, онда Клийз BBC жаңартушысының тілімен пароди жасады. Бір рет титрлер ашылу титрлерінен кейін көрсетілді. Шоудың (және олардың келесі фильмдерінің) субверсивті табиғаты туралы Клийз: «Авторитарлыққа қарсылық Питондардың бойына терең сіңген» дейді. Ұпаймен аяқтаудан ұнатпағандықтан, олар эскиздерді кенеттен басқа көрініске немесе анимацияға ауыстыру, сахнадан кету, камераға тікелей үндеу (төртінші қабырғаны бұзу) немесе мүлдем байланыссыз оқиға немесе кейіпкерді енгізу арқылы аяқтаумен тәжірибе жасады. Осы тәсілдің классикалық мысалы – Чэпманның «анти-ақылсыздық» кейіпкері «полковник», ол бірнеше эскиздерге кіріп, «бәрі тым ақылсыз болып кетті» деген себеппен оларды тоқтатуға бұйрық берді. Эскиздерді аяқтаудың тағы бір сүйікті тәсілі – эскиз жоғалып бара жатқанда кейіпкерлердің біріне «16 тонналық салмақ» тұтқасын тастау немесе Терри Гиллиам ойнаған толық қарулы рыцарь кейіпкері кейіпкерлердің басына резеңке тауықпен соққы беру, содан кейін келесі көрініске өту болды. Көрістерді өзгертудің тағы бір жолы – Джон Клийздің, әдетте смокинг киген, радио комментаторы болып келіп, өте мақтанды түрде ресми және шешімді түрде «Ал енді мүлдем басқаша нәрсе» деп жариялау болды, бұл кейіннен Монти Пайтонның алғашқы фильмінің атауы болды. «Python» тақырыптық музыкасы – Джон Филип Сузаның «The Liberty Bell» әні, Grenadier Guards тобының орындауында, ол алғаш 1983 жылы жарияланды. Берн конвенциясының «шығу елі» тұжырымдамасына сәйкес, композиция АҚШ-тың авторлық құқық заңдарына бағынды, ол 1924 жылға дейін жарияланған кез келген туындының авторлық құқығының мерзімі өткендіктен, қоғамдық доменде екенін көрсетеді. Бұл…
Солтүстік Америка мен әлемге таныстыру
Канадалық телерадиокорпорациясы (CBC) 1970 жылдың қыркүйегінде Монти Пайтонның Ұшқыш циркін ұлттық күзгі эфир тізіміне қосты. Олар BBC-де алғаш рет көрсетілгеннен кейін (1969 жылдың қазанынан 1970 жылдың қаңтарына дейін) бірінші маусымның 13 эпизодын, сондай-ақ екінші маусымның алғашқы алты эпизодын, BBC-де көрсетілгеннен кейін бірнеше апта өткен соң (1970 жылдың қыркүйегінен қарашасына дейін) көрсетті. Мақсаты – басқа елдерде түсірілген комедиялық шоулардан үзінділер көрсету болды, оның ішінде «Велосипед жөндеуші» және «Қор брокерінің көңілсіз өмірі» атты Python эскиздерінің жазбалары да бар еді. 1974 жылдың жазында, Python-ның американдық менеджері Нэнси Льюистің күш-жігері арқасында Техас штатының Даллас қаласындағы коммерциялық емес PBS телеарнасы KERA-ның бағдарламалық директоры Рон Девиллиер Монти Пайтонның Ұшқыш циркінің эпизодарын көрсетуді бастады. Рейтингтер күрт өсті, нәтижесінде басқа PBS филиалдары да осы шоуды эфирге қосты. PBS-дегі танымалдылық 1972 жылғы «Толыққанды басқа» фильмінің 1974 жылы қайта шығуына әкелді, ол бұрынғыдан гөрі кассада үлкен табысқа жетті. Шоудың сәттілігі 1975 жылдың наурыз айында «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған «Монти Пайтонның Ұшқыш циркі елді аралап шығуда» деген мақала тақырыбында көрінді. Телевизиялық шоулар жасап, фильмдер түсіріп, кітаптар жазып, пластинкалар шығарғаннан кейін қандай қиындықтар қалды деген сұраққа Чэпмен: «Шындығында, әлемдік үстемдікке қол жеткізу өте жақсы болар еді», - деп жауап берді, ал Айдл ескертіп: «Иә, бірақ мұндай нәрсені дұрыс жасау керек». 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Python-ның танымалдылығы артып, PBS арналары басқа британдық комедияларға да көңіл бөлді, нәтижесінде «Сізге қызмет етеміз бе?» сияқты британдық шоулар АҚШ көрермендерінің қызығушылығын тудырып, көптеген PBS арналарында «Британдық комедия кеші» ұйымдастырылды, онда көптеген танымал британдық комедиялар көрсетілді. 1976 жылы Монти Пайтон Жапониядағы ең жоғары рейтингті шоуға айналды. Нидерландыдағы шоудың танымалдылығының арқасында 2018 жылы Ротердам қаласының жанындағы Спийкениссе қаласында «күлкілі серуендер» жол өткелі ашылды. Бұл әлемдегі алғашқы мұндай жол өткел деп есептеледі, ресми белгіде жаяу жүргіншілерден жолды күлкілі түрде кесіп өтулері сұралады.
Клиздің келуі
Екінші серияның соңында бұл мүмкіндікті қарастырғаннан кейін, Клис үшінші серияның соңында Ұшқыш цирктен кетті. Кейін ол шоуға ұсынатын жаңа ештеңесі жоқ екенін түсіндірді және үшінші серияда ("Дэннис Мур" және "Ірімшік дүкені") Клиз бен Чэпмен жазған екі эскиз ғана шынымен түпнұсқа екенін, ал қалғандары бұрынғы жұмыстардан жинақталған, сәл өзгеше контексте қолданылған бөліктер екенін мәлімдеді. 2012 жылы Джонс Клиздің үшінші сериядағы жұмысы және одан кейінгі кетуі туралы: "Ол оны жақсы орындады, орындағанда кәсіби болды, бірақ оны істегісі келмеді. Басқаларының бәрі оны ұнатты, бірақ ол түсірілімге баруға мәжбүр болғаны үшін көбірек ашуланды, ал менің ойымша, шешуші нәрсе – біз Ньюхейвендегі құтқару кемесінде түсірілім жасауға мәжбүр болған кезде болды". Топтың қалған бөлігі тағы бір "жарты" маусымға созылды, содан кейін 1974 жылы бағдарлама тоқтатылды. Алғашқы үш маусымда 13 эпизодтан болса, төртінші маусым тек алты эпизодтан кейін аяқталды. Монти Пайтонның Ұшқыш циркі атауы төртінші маусымның кіріспе анимациясында көрсетілсе, соңғы титрлерде шоу жай ғана Монти Пайтон деп тізілген.
Ал енді мүлдем басқа нәрсеге (1971)
Пайтондардың алғашқы көркем фильмін Иан МакНоттон режиссерлік етті, ол телесериалдағы рөлін қайта ойнады. Фильм "Ұшқыш цирк" телесериалының алғашқы екі маусымынан алынған эскиздерден тұрады, олар кинотеатрларда көрсету үшін шағын бюджетпен қайта түсірілді (көбінесе сәл өңделді). Фильмге "Өлі попугай", "Бүркітшінің әні", "Жылдың жоғарғы сынып азаматы", "Қарт әжелер", "Өзін-өзі қорғау сабағы", "Көрінбеу қалай", және "Итеріп-итеріп" сияқты материалдар кірді. Playboys UK атқарушы директоры Виктор Лоунес қаржылаған бұл фильм Монти Пайтонды Америка нарығына енгізуді мақсат еткен. Алайда, бұл жоба толыққанды сәтті болмаса да, фильм Ұлыбританияда табысты болды, ал кейіннен АҚШ-та "түн ортасындағы кино" көрсетілімдері арқылы танымал атанды, бұл үй видеосының пайда болуынан бұрынғы кезең болатын, сол кезде бастапқы материалдар осылайша кеңінен қолжетімді болмаған. Топ бұл фильмді табыс деп санамады.
Монти Пайтон және қасиетті Граал (1975)
1974 жылы үшінші және төртінші сериялардың өндірісі арасында топ өзінің алғашқы "нағыз" көркем фильмін жасауға бел буды, онда мүлдем жаңа материал болды. «Монти Пайтон және Киелі Грааль» Артур туралы аңыздарға негізделген және Джонс пен Гиллиам режиссерлік етті. Соңғысы фильмге байланысты анимацияны (және титрлерді дайындады). Питон тобының қалған мүшелерімен бірге Джонс пен Гиллиам фильмде бірнеше рөл ойнады, бірақ Чапман Артур патша рөлінде бастылықты алды. Клис фильмге қатысу үшін топқа қайта оралды, олар тағы да жаңа белестерге жетеді деп ойлады. «Киелі Грааль» Шотландияның көркемді ауылдық жерлерінде, бар болғаны 229 000 фунт стерлинг бюджетпен түсірілді. Ақшаның бір бөлігін Pink Floyd, Jethro Tull және Led Zeppelin сияқты рок-топтарының инвестицияларымен, сондай-ақ Ұлыбританияның музыка индустриясының кәсіпкері Тони Страттон Смиттен (Pythons өзінің комедиялық альбомдарын жазған Charisma Records лейблінің негізін қалаушысы және иесі) жинады. Фильмді қолдаушылар әйгілі Қара рыцарь сахнасын (Сэм Пекинпаның дуэлінде аяқ-қолын жоғалтқан рыцары туралы сахна) кесіп тастауды қалады, бірақ ол фильмде қалды. «Бұл тек сызау» және «Бұл тек дене жарақаты» сөздері жиі цитаталанады. «Киелі Грааль» ABC арнасының «Фильмдегі ең жақсы: Біздің заманымыздың ең ұлы фильмдері» арнайы бағдарламасында барлық уақыттағы екінші ең жақсы комедия деп таңдалды, ал Channel 4 телеарнасының сауалнамасында ол алтыншы орынды иеленді. Бірақ олар көп ұзамай «Киелі Грааль» Артур туралы аңыздарды пародизациялағандай, Жаңа өсиет дәуірін пародизациялайтын фильмді жасауды ойластыра бастады. Ұйымдасқан дінге сенімсіздік танытса да, олар Исаны немесе оның үйретімдерін тікелей мазақтамауға келісті. Олар тіпті оны мазақтауға лайықты ештеңе таба алмадық деді. Режиссерлік міндеттерді тек Джонс орындады, өйткені ол Гиллиаммен Джонстың фильм жасауға деген көзқарасы Питонның жалпы өнер көрсету стиліне жақсырақ сәйкес келетіні туралы келісті. «Киелі Грааль» түсірілімі жиі камера артындағы келіспеушіліктерден тоқтап тұрды. Гиллиам тағы да екі анимациялық тізбекке (оның бірі – титрлер) үлес қосты және декорациялармен айналысты. Фильм Тунис елінде түсірілді, ал қаржыны бұл жолы The Beatles тобының мүшесі Джордж Харрисон қамтамасыз етті, ол Денис О'Брайенмен бірге фильм үшін Hand Made Films өндіріс компаниясын құрды. Оның тақырыбы, әсіресе алғашқы шығарылған кезде, дау тудырды, бірақ ол (алдыңғы фильммен бірге) ең ұлы комедиялық фильмдердің қатарына енді. 2006 жылы ол Channel 4 телеарнасының 50 ең ұлы комедиялық фильмдер тізімінде бірінші орынды иеленді. Empire журналы оны «дінге жасалған беспрецеденттік сатира» деп атады. 2013 жылы Папа Францискпен марапатталған теолог Ричард Бурридж «Брайанның өмірі» фильмін «Исаның өміріне, қызметіне және үйретімдеріне ерекше құрмет» деп атады. «Олар жабық ойлы адамдарды және соқыр сеніммен ілесетін адамдарды келекеледі. Бұл Исаның үйретімдері басқаларды қудалау үшін қолданылған жол туралы керемет сатира. Олар фундаментализмді және басқаларды қудалауды келекеледі, сонымен бірге осылардың бәрінен жоғары тұрған жалғыз адам – Иса екенін айтады». Шығарылған фильмге сондай-ақ неміс телеарналарының арнайы бағдарламаларынан түсірілген кадрлар қосылды (олардың енгізілуі Иан МакНоттонға «Ұшқыш цирк» аяқталғаннан бері Python үшін алғашқы экрандық есім беруге мүмкіндік берді), сондай-ақ труппаның сол кездегі «Монти Пайтонның шарты бойынша міндеттемесі» альбомынан бірнеше әндердің тікелей орындалуы да енді. Монти Пайтонның Голливуд Боулдағы төрт түндік концерті комедиялық акт үшін рекорд орнатты, ол 2022 жылдың мамырында Дейв Чаппелмен теңестірілді.
Монти Пайтонның "Өмірдің мәні" (1983)
"Питон" тобының соңғы фильмі құрылымдық тұрғыдан "Ұшқыш цирк" стиліне жақын нәрсеге оралды. Эскиздер сериясы шала-шала адамның туғаннан өлімге дейінгі өмірін көрсетеді. Тағы да Джонс жеке режиссерлік еткен "Өмірдің мәні" фильмі топтың ең ерекше және мазасыз етуші сәттерімен, сондай-ақ "Галактика әні" (Idle орындаған) және "Кез келген сперма қасиетті" (Palin және Jones орындаған) сияқты әртүрлі әсем музыкалық номерлермен безендірілген. Бұл фильм олардың ең қараңғы туындысы, онда қара юмор көп, сонымен қатар тамаша зорлық-зомбылық көріністері бар (анестезиясыз тірі науқастан бауырды алу операциясы және Мистер Креасоттың біраз мейрамхана клиенттерінің үстінен жарылып кетуі, ол ақыры, мейрамхана меңгерушісінің "бір жұқа қантты печенье ғана" деген сөзінен кейін жеуге келісіп, жарылып кетеді). "Бауыр доноры" көрінісінде (жедел жәрдем қызметкері тірі адамның есігіне келіп, оның бауырларын алуға келгенде) бюрократияны сатиралайды, бұл "Питон" тобының жиі қолданатын тәсілі.
Құпия полиция қызметкерінің балы
Python мүшелері қайырымдылық шараларға өз қызметтерін көрсетті – кейде ансамбль ретінде, ал кейде жеке тұлға ретінде. Amnesty International ұйымының адам құқықтары жөніндегі жұмысы ең көп және тұрақты қолдау көрсетілген иегері болды. 1976 және 1981 жылдар аралығында труппа немесе оның мүшелері Amnesty үшін төрт ірі қаражат жинау шарасында өнер көрсетті, олар бірнеше фильмдерге, телешоуларға, бейнежазбаларға, альбомдарға және кітаптарға айналдырылды. Бұл қайырымдылық шараларының авторы Джон Клиз болды. Лондонда өткен бұл шаралар мен олардың көптеген туындылары Amnesty ұйымына көптеген қаржы жинады, адам құқықтары туралы қоғамдық және БАҚ назарын арттырды, сондай-ақ ойын-сауық индустриясының көптеген өкілдеріне (әсіресе рок музыканттарына) саяси және әлеуметтік мәселелерге қатысуға ықпал етті. Монти Пайтонның осы саладағы жұмысынан шабыттанған және өздерінің белсенділіктерін және қайырымдылық шараларын ұйымдастырған музыканттардың қатарында Боб Гелдоф (Live Aid ұйымдастырушысы), U2, Пит Тауншенд және Стинг бар. Стинг: «Балға дейін мен Amnesty туралы білмедім, оның жұмысы туралы білмедім, әлемдегі азаптаулар туралы білмедім» дейді. Гелдофқа «Балдың» тигізген әсері туралы Стинг: «Ол «Тұңғышты» алып, онымен бірге жүгірді» деді. The Secret Policeman's Ball Ұлыбританиядағы алғашқы сахналық шоулардың бірі болды, онда комедиялық актерлер (мысалы, Монти Пайтон және Роуэн Аткинсон) рок музыкасының замандастарымен (Эрик Клэптон, Стинг және Фил Коллинс сияқты) бірге өнер көрсетті.
Жалғыз жүру
Топтың әр мүшесі топтың тарағаннан кейін түрлі фильмдерге, телешоуларға және сахналық жобаларға қатысты, бірақ көбінесе бірімен-бірі жұмыс істеуді жалғастырды. Осы ынтымақтастықтардың көптегені өте сәтті болды, ең танымалсы – Клиз жазған «Ванда деп аталатын балық» (1988) фильмі, онда ол Пэйлинмен бірге түсті. Екеуі сондай-ақ Гиллиам режиссерлік еткен, Пэйлинмен бірге сценарийін жазған «Time Bandits» (1981) фильмінде де ойнады. Гиллиам «Жабервоки» (1977) фильмін режиссерлік етті, сондай-ақ Пэйлинмен бірге сценарийін жазған «Бразилия» (1985) және Идлға рөл берілген «Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары» (1988) фильмдерін де түсірді. Джордж Харрисонның «Брайанның өмірі» фильмін өндіру үшін бірлесіп құрған HandMade Films киностудиясы 1980-ші жылдары британ киносына үлкен үлес қосты, оның ішінде Боб Хоскинстің басты рөлде ойнаған «Ұзақ және жақсы жұма» және «Мона Лиза», «Time Bandits» және «Withnail and I» сияқты кезеңнің классикалық фильмдерін жасады, сонымен қатар студия Терри Гиллиамның режиссерлік жолын бастады. Пэйлин мен Джонс Пэйлиннің қатысуымен комедиялық телесериал «Рипинг Ярнс» (1976–79) жазды. Джонс пилоттық эпизодта да ойнады, ал Клиз «Алтын Гордон» эпизодында сөйлемейтін рөлде пайда болды. Джонстың «Эрик викинг» фильмінде де Клиз кішкентай рөлде ойнады. 1996 жылы Терри Джонс Кеннет Грэмнің «Солғайдағы жел» романының бейімдемесін жазып, режиссерлік етті. Фильмде Монти Пайтонның төрт мүшесі түсті: Джонс – мырза Жаратушы рөлінде, Идл – мысық рөлінде, Клиз – мырза Жаратушының адвокаты рөлінде, ал Пэйлин – Күн рөлінде. Гиллиам өзеннің дауысы болды деп есептелді. Фильмде Стив Куган Моль рөлін ойнады. Клиздің жеке мансабы өте өнімді болды, ол ондаған фильмдерде, бірнеше телешоуларда немесе сериалдарда (оның ішінде «Cheers», «3rd Rock from the Sun», Джеймс Бонд фильмдеріндегі Q-ның көмекшісі және «Will & Grace»), көптеген бейнефильмдерде, кейбір бейнеойындарда және көптеген жарнамаларда ойнады. Оның BBC-дегі «Fawlty Towers» комедиялық сериалы (Клиз және оның әйелі Конни Бутпен бірге жазылған және басты рөлде ойнаған) BFI TV 100 тізімінде «Flying Circus» сериалынан жоғары тұрған жалғыз комедиялық сериал болып табылады, тізімнің бірінші орнында тұр. Клиздің Базил Фоулти кейіпкері 2001 жылы Channel 4 телеарнасының «100 ең ұлы телекейіпкер» тізімінде екінші орынға (Гомер Симпсоннан кейін) ие болды. Идл 1970-ші жылдардың ортасында «Rutland Weekend Television» бағдарламасымен сыншылардың жоғары бағасын алды, одан Битлздің пародиасы «The Rutles» (культтық моккументальді фильм «All You Need Is Cash» үшін жауапты) және Робби Колтрейнмен бірге «Nuns on the Run» (1990) фильміндегі актерлік жұмысы туды. 1976 жылы Идл Джордж Харрисонның «This Song» және «Crackerbox Palace» әндеріне музыкалық бейнелерді түсірді, соңғысында Нил Иннес пен Джон Клиз эпизодтық рөлдерде ойнады. Идл «Python» әндерімен де сәттілікке жетті: «Always Look on the Bright Side of Life» әні 1991 жылы Ұлыбританиядағы синглдер тізімінде 3-орынға ие болды. Ән BBC Radio 1-де Саймон Мейо тарапынан қайта жаңғыртылды және сол жылы сингл ретінде қайта шығарылды. «Python» мюзиклі «Spamalot» театрдағы сенсацияға айналып, Идлді «Python» тобынан кейін ең табысты мүше етті. Идл жазған (және Клиздің Құдай дауысы ретінде алдын ала жазылған эпизоды бар) бұл мюзикль Бродвейде, Лондонның Вест-Энде және Лас-Вегаста үлкен сәттілікке жетті. Одан кейін «Not the Messiah» фильмі шықты, ол «Брайанның өмірі» фильмін оратория түрінде қайта қарастырады. 2007 жылы Торонтодағы Luminato фестивалінде (жұмысты тапсырыс берген) өткен премьерада Идл өзі «баритондық» партияны орындады.
Python кездесулерінен кейін
"Өмірдің мәні" фильмінен бері, олардың соңғы командалық жобасы болғандықтан, Питонс жиі қайта қосылу туралы әңгімелердің нысаны болды. Барлығының соңғы рет бірге пайда болуы 1989 жылғы "Parrot Sketch Not Included – 20 Years of Monty Python" телеарналық арнайы бағдарламасы кезінде болды. 1989 жылдың қазан айында Чэпменнің қазасы кез келген қайта қосылу мүмкіндігі туралы болжамдарға нүкте қойды. Алайда, 1989 жылдан кейін қалған бесеуі ресми жиын болмаса да, бірнеше рет жиналып көзге түсті. 1996 жылы Джонс, Идл, Клийз және Пэлин "Солғайдағы жел" романының бейімделуіне қатысты, кейіннен ол "Мистер Тодтың жабайы саяхаты" деп аталды. 1997 жылы Пэлин мен Клийз "Dead Parrot" эскизінің жаңа нұсқасын жасады. 1998 жылы АҚШ-тың комедия өнері фестивалінде труппаға Америка кино институтының AFI Star сыйлығы табысталды. Қалған бесеуі, сондай-ақ Чэпменнің күлі деп есептелетін нәрсемен бірге 18 жылдан кейін алғаш рет сахнада кездесті. Бұл оқиға "Monty Python Live at Aspen" тікелей эфирінде болды (Роберт Клейн жүргізді, Эдди Иззард қатысты), команда өздерінің кейбір жұмыстарын қарап өтті және бірнеше жаңа эскиздер орындады. 1999 жылдың 9 қазанында, алғашқы "Flying Circus" телешоуының эфиріне 30 жыл толуына орай, BBC2 Python бағдарламаларына арналған кеш өткізді, оның ішінде команданың тарихын баяндайтын деректі фильм және оқиғаға арнайы түсірілген жаңа эскиздер болды. "Өмірдің мәні" DVD-сін жариялаған сұхбатында Клийз тағы бір қайта қосылудың ықтимал еместігін айтты. "Біздің көпшілігімізді бір бөлмеде жинау мүлдем мүмкін емес, мен әзілдемеймін", - деді Клийз. Ол мәселенің жаман сезімге емес, уақыттың жетіспеушілігіне байланысты екенін айтты. DVD-де толық қайта қосылудың мүмкін еместігін көрсету үшін жасалған эскиз бар, онда мүшелерді қазіргі заманғы көк экран/жасыл экран технологиясын қолданып, сенімсіз түрде "бірге" көрсетілген. Идл Python қайта қосылуы туралы сұрақтарға Джордж Харрисонның Beatles қайта қосылуы туралы сұрақтарға берген жауабын бейімдеп жауап берді. 1989 жылдың қараша айында мұндай мүмкіндік туралы сұрағанда Харрисон: "Меніңше, Джон Леннон өлгенше Beatles тобының қайта қосылуы болмайды", - деді. Идлдің нұсқасы бойынша, ол "Грэм Чэпмен өлгеннен оралғанда" Python-ның толыққанды қайта қосылуын күтеді, бірақ "біз оның агентімен шарттарды талқылап жатырмыз" деп қосты. 2003 жылы жарық көрген "The Pythons Autobiography by The Pythons" кітабы, аман қалған мүшелермен сұхбаттасудан құрастырылған, 1998 жылы Идл ұсынған "Holy Grail" фильмінің жалғасы туралы даулар топтың тарауына себеп болуы мүмкін екенін көрсетті. Клийздің пікірінше, "Өмірдің мәні" жеке өзі үшін қиын болды және соңында орташа деңгейде болды, сондықтан ол түрлі себептермен (оның ішінде Чэпменнің қатысуынсыздығы, оның "Grail" және "Brian" фильмдеріндегі тікелей рөлінің маңызды екені) басқа Python жобасына қатысуға ниеті болмады. Кітапта сондай-ақ Клийз Чэпменді өзінің "ең жақсы кеңесшісі" деп есептегенін айтады. "Егер Грэм бір нәрсені күлкілі деп ойласа, онда ол әлдеқашан күлкілі болады. Бұл қаншалықты құнды екенін сіз түсіне алмайсыз". Соңғы Python фильмінің мүмкіндігін тоқтатқан Клийз болды. 2005 жылдың наурыз айында Idle's "Spamalot" мюзиклінің премьерасында аман қалған Python мүшелерінің толық құрамы (орындаушыларсыз) пайда болды. "Monty Python and the Holy Grail" негізінде құрылған бұл мюзикл Эндрю Ллойд Вебердің мюзиклдері сияқты танымал мюзиклдерді де пародиялайды. Ол Чикагода ашылды және содан бері Нью-Йоркте Бродвейде, Лондонда және әлемнің көптеген басқа да ірі қалаларында көрсетілді. 2004 жылы "Spamalot" 14 Tony сыйлығына ұсынылып, үш сыйлықты жеңіп алды: Майк Николс үшін ең үздік мюзикл, ең үздік мюзикл режиссері және Сара Рамирес үшін ең үздік актриса (Lady of the Lake рөлінде). Бродвейдің алғашқы актерлік құрамына Тим Карри (король Артур), Майкл Макграт (Пэтси), Дэвид Хайд Пирс (Сэр Робин), Хэнк Азария (Сэр Ланселот және басқа рөлдер) және Кристофер Сибер (Сэр Галахад және басқа рөлдер) кірді. Клийз фильмде Чэпмен ойнаған Құдай даусын ойнады. "Spamalot" мюзиклінің табысына байланысты PBS 2005 жылдың 13 шілдесінде "Monty Python's Flying Circus" телешоуының барлық эпизодарын және топтың әрбір мүшесіне арналған жаңа бір сағаттық арнайы бағдарламаларды "Monty Python's Personal Best" деп атап қайта көрсетуді бастады. Әр эпизодты сыйланған мүше жазды және өндірді, ал қалған бесеуі Чэпменге арналған бағдарламаны жасастырды, ол жаңа материалдарымен ең сезімтал эпизод болды. 2009 жылы "Monty Python's Flying Circus" телешоуының алғашқы эпизодының 40 жылдығына орай "Monty Python: Almost the Truth (Lawyers Cut)" атты алты бөлімді деректі фильм жарық көрді, онда топ мүшелерімен сұхбаттар, сондай-ақ Грэм Чэпменмен жасалған архивтік сұхбаттар мен телешоулар мен фильмдерден алынған үзінділер көрсетілді. Әр эпизод "Life of Brian" фильмінен алынған әннің жаңадан жазылған нұсқасымен ашылады, ал алтыншысын Iron Maiden вокалисі және Python жанкүйері Брюс Дикинсон орындады. 40 жылдық мерекеге орай Идл, Пэлин, Джонс және Гиллиам "Not the Messiah" қойылымында Royal Albert Hall сахнасында өнер көрсетті. Еуропалық премьерасы 2009 жылдың 23 қазанында өтті. 2009 жылдың 15 қазанында Нью-Йорк қаласында өткен ресми 40 жылдық мерекелік кеште топ British Academy of Film and Television Arts ұйымынан арнайы сыйлық алды. 2011 жылдың маусымында Грэм Чэпменнің естеліктеріне негізделген анимациялық 3D фильм "A Liar's Autobiography: The Untrue Story of Monty Python's Graham Chapman" жасалып жатыр деген хабар тарады. "A Liar's Autobiography" естеліктері 1980 жылы жарық көрді және Чэпменнің медициналық мектептегі өмірі, алкоголизм, гомосексуалды екенін мойындауы және сюрреалистік комедияның салдары туралы айтады. Чэпменнің өмірі туралы фантастикалық есептегі шындық туралы сұраққа жауап берген Терри Джонс: "Ештеңе жоқ, бұл тура мағынасындағы жалғандық, қарапайым, қараңғы өтірік", - деп әзілдеді. Фильм Чэпменнің өліміне аз уақыт қалғандағы автобиографиясын оқыған дауысын пайдаланады, ал Epix телеарнасы фильмді 2012 жылдың басында 2D және 3D форматтарында шығаратынын хабарлады. Лондондық Bill Jones, Ben Timlett және Jeff Simpson өндірген жаңа фильмде 15 анимациялық компания үштен 12 минутқа дейін созылатын әр түрлі стильдегі эпизодтарды жасады. Джон Клийз Чэпменнің даусын қостырды, Майкл Пэлин Чэпменнің әкесінің, ал Терри Джонс оның анасының даусын ойнады. Терри Гиллиам Грэмнің психиатрының даусын ойнады. Олардың барлығы басқа да рөлдерді ойнады. Алғашқы Python тобының мүшелерінің арасында Эрик Идл ғана қатыспады. 2012 жылдың 26 қаңтарында Терри Джонс аман қалған бесеуінің қатысуымен "Absolutely Anything" атты ғылыми-фантастикалық комедиялық фильмге түсетінін хабарлады. Фильм компьютерлік графика мен тікелей түсірілімді үйлестіретін болады. Джонс пен Gavin Scott жазған сценарий бойынша Джонс режиссерлік етеді, сонымен қатар фильмде Simon Pegg, Kate Beckinsale және Robin Williams (онының соңғы рөлі) де ойнайды. Сюжеті шетелдіктердің (Python мүшелерінің дауысымен) бірге бірге "кәдімгінің бәрін істеуге" мүмкіндік беретін күшті берген мұғалім туралы. Эрик Идл Twitter арқылы қатыспайтынын мәлімдеді, бірақ кейін актерлік құрамға қосылды.
Монти Пайтонның тікелей эфирі (негізінен): Бірі құлдырады, бесеуі қалды
2013 жылы «Питонс» тобы «Монти Пайтон және қасиетті Грааль» фильмінің продюсері Марк Форстатерге «Спамалот» туындысының роялти төлемдері бойынша сот ісінде жеңіліске ұшырады. Олар Форстатерге заңгерлік шығындар мен төленбеген роялтилерден 800 000 фунт стерлинг қарызы болды. Олар осы қарызын төлеу үшін қайта қосылу шоуын ұсынды. 2013 жылдың 19 қарашасында бірнеше айлық «құпия келіссөздерден» кейін жаңа қайта қосылу туралы хабар тарады. Бастапқы жоспар бойынша 2014 жылдың 1 шілдесінде Лондондағы O2 Arena-да «Монти Пайтонның ең танымал хиттері, қазіргі заманғы, өзекті және «питондық» стильдегі өңдеулермен» бір реттік сахналық қойылым өтуі тиіс болды. Бұл шоудың билеттері 2013 жылдың қараша айында сатылымға шығарылып, бар болғаны 43 секундта сатылып түгелдей таусылды. Тағы тоғыз қосымша қойылым қосылды, олардың барлығы O2 Arena-да өтті, соңғысы 20 шілдеде болды. Олардың айтуынша, олардың қайта қосылуына «South Park» сериалының авторлары Трей Паркер мен Мэтт Стоун шабыттандырған, олар Монти Пайтонның жанкүйерлері. Мик Джаггер мен Чарли Уоттс шоудың жарнамалық видеосынан: «Кім оны қайтадан көргісі келеді? Бұл – жастық шағын қайта тірілтуге тырысатын, әжімдері бар қарттардың тобы, және көп ақша табуға ұмтылады. Ал ең жақсысы көп жыл бұрын қайтыс болды!» деді. Майкл Пэйлин 2014 жылдың 20 шілдесіндегі соңғы қойылым топтың соңғы рет бірге өнер көрсететінін мәлімдеді. Ол әлемнің 2000 кинотеатрында көрсетілді. Соңғы қойылым Ұлыбританияда Gold TV арнасында, ал халықаралық кинотеатрларда Fathom Events арқылы Dish Network спутниктік желісі арқылы көрсетілді.
Грэхам Чэпман
Грэхам Чэпман бастапқыда медицина студенті болған, ол Кембридждегі Footlights клубына қосылған. Ол медициналық білімін аяқтап, дәрігер ретінде жұмыс істеуге заңдық құқығы болды. Чэпман "Киелі Грааль" фильміндегі король Артур және "Брайанның өмірі" фильміндегі Брайан Коэн рөлдерімен ең жақсы есте қалады. Ол 1989 жылғы 4 қазанда метастаздық тамақ ісігінен қайтыс болды. Чэпманның естелік шарасында Клиз "Өлген попугай" (Dead Parrot) скечіндегі өлгені туралы барлық жұмсақ тілдерді қамтитын, сыйламайтын сөз сөйледі, оны олар бірге жазған еді. Чэпманның комедиялық ойдан шығарылған өмірбаяны "Өтірікшінің өмірбаяны: VI том" 2012 жылы 3D анимациялық фильмге бейімделді.
Джон Клис
Джон Клис – ең ескі «Python» мүшесі. Ол болашақ әріптесі Чэпменмен Кембриджде танысты. «Python» тобынан тыс ол «Video Arts» тобын құрғанымен және «Fawlty Towers» ситкомымен (Конни Бутпен бірлесіп жазған, оны «Python» тобында жұмыс істеген кезде танысып, он жыл бойы үйленген) ең жақсы танымал. «Fawlty Towers» сериалында Клис қонақ үй иесі Базил Фоулти рөлін ойнады және 1980 жылы «Ең үздік ойын-сауық өнері» номинациясы бойынша Британ академиясының телеарнасы сыйлығын алды. Клис сонымен қатар психология тақырыбында бірнеше кітаптың авторы және Майкл Пейлинмен бірге түскен, «Ең үздік түпнұсқа сценарий» номинациясына ие болған «Ванда деп аталатын балық» фильмінің сценарийін жазды.
Терри Гиллиам
Терри Гиллиам туған жері бойынша америкалық, британдық емес труппа мүшелерінің арасындағы жалғыз өкіл. Ол Харви Курцманның "Help!" журналы үшін аниматор және комикстер суретшісі ретінде бастады, оның бір санында Клиз туралы материал жарияланған. АҚШ-тан Англияға көшіп келгеннен кейін, ол "Do Not Adjust Your Set" бағдарламасы үшін анимациялық бөлімдер жасады, содан кейін оның авторлары оны келесі жобаға – "Монти Пайтонның ұшатын циркіне" қатысуға шақырды. Ол "Монти Пайтон және қасиетті Грааль" фильмін бірлесіп режиссерлік етті және басқа Пайтон фильмдерінің қысқа эпизодтарын түсірді (мысалы, "The Crimson Permanent Assurance", "Тұрмыстың мағынасы" фильмінен бұрын көрсетілетін қысқа фильм).
Эрик Айдл
Монти Пайтон алғаш құрылған кезде екі жазу серіктестігі қалыптасқан еді: Клийз бен Чапман, сондай-ақ Джонс пен Пэйлин. Бұл Гиллиамды, жұмысының ерекшелігіне байланысты дербес жұмыс істейтін, және Эрик Айдлді өздерінен бөліп тұрды. Идлдің туындыларындағы тұрақты тақырыптар – әдемі сөз ойындары мен музыкалық номерлер болды. «Ұшқыш цирк» тоқтағаннан кейін ол алғашқы бес маусымда «Saturday Night Live» бағдарламасын төрт рет жүргізді. Идлдің бастапқыда сәтті болған жеке мансабы 1990 жылдары 1993 жылғы «Мұрагерлерді бөлісу» (авторы, продюсері және басты рөлде ойнаған) және 1998 жылғы «Алан Смитфильм: Голливудты өртеу» (басты рөлде ойнаған) фильмдерінің сәтсіздігінен кейін тоқырады. Ол өзінің әлемдік атының бастауына оралып, Монти Пайтон материалдарын басқа медиа форматтарына бейімдеу арқылы мансабын жаңартты. Идл «Изгі Грааль» негізінде «Тони» сыйлығын жеңіп алған «Спамалот» мюзиклін жазды. Мюзиклдің табысынан кейін ол «Брайанның өмірінен» алынған «Мессия емес» атты оратория жазды. Монти Пайтонды ұсынып, Идл Лондон 2012 Олимпиадасының жабылу салтанатында британ музыкасының бір сағаттық симфониясын орындады.
Терри Джонс
Терри Джонсты команданың басқа мүшелері операцияның "жүрегі" деп сипаттады. Джонс топтың бірлігін және шығармашылық тәуелсіздігін сақтауда жетекші рөл атқарды. Питон туралы өмірбаянын жазған Джордж Перри: "Онымен фоссилді отын, Руперт Аю, орта ғасырдағы салдақтар немесе қазіргі Қытай сияқты алуан түрлі тақырыптарда сөйлессеңіз, бір сәтте оның біліміне басылып, тығырыққа тірелесіз" деді. Көптеген адамдар Джонстың өзіне тән ерекшелігі – шексіз, жақсы мінезді құштарлығы екенін айтады. Дегенмен, Джонстың құмарлығы жиі басқа топ мүшелерімен – әсіресе Клизбен – ұзақ пікірталасқа себеп болды, Джонс көбінесе өз позициясынан бас тартпады. Оның маңызды үлесі көбінесе көзден жасырын болды (режиссура, сценарий), актер ретінде ол топтың басқа мүшелеріне көбінесе ыңғайлы жағдай жасады, сондықтан Джонстың Питонға тигізген әсері жиі бағаланбады. Бірақ, ол Питонның барлық тарихындағы ең әйгілі фразаны жеткізгендігі үшін танылды – "Брайанның өмірінде" Брайанның анасы Манди айтқан: "Ол Мәсіх емес, ол өте жаман бала!", – бұл фраза екі рет кино тарихындағы ең күлкілі сөз деп дауыс берілді. Джонс 2020 жылдың 21 қаңтарында деменцияның асқынуларынан қайтыс болды.
Майкл Пэлин
Сэр Майкл Пэйлин Оксфордта оқыды, онда ол өзінің «Python» әріптесі Джонспен танысты. Екеуі «Ripping Yarns» сериалын да бірге жазды. Пэйлин мен Джонс бастапқыда бетпе-бет отырып жазған, бірақ көп ұзамай жеке-жеке жазудың тиімдірек екенін түсінді, содан кейін бірігіп, екіншісі жазғанды қарап шығарды. Сондықтан Джонс пен Пэйлиннің эскиздері басқаларына қарағанда көбірек назар аударатын, бір қызық жағдайды алып, соған тоқталып, оны дамытатын. «Ұшқыш цирк» тобынан кейін Пэйлин «Saturday Night Live» бағдарламасын алғашқы 10 маусымда төрт рет жүргізді. Оның комедиялық туындылары BBC үшін түсірген саяхаттық деректі фильмдерінің сәттілігі арта бастағаннан кейін азая бастады. Пэйлин 2007 жылы «Майкл Пэйлиннің күнделіктері 1969–1979» атты «Python» жылдарына арналған күнделіктер жинағын жариялады. Пэйлинге 2019 жылғы Жаңа жылдық құрметте рыцарь атағы берілді, бұл туралы 2018 жылдың желтоқсан айында Букингем сарайы хабарлады.
Қатысушы питондар
Бірнеше адам жылдар бойы ресми емес "Python серіктесі" мәртебесіне ие болды. Кейде мұндай адамдарды "жетінші Питон" деп атайды, бұл Джордж Мартинге (немесе Битлз тобының басқа да мүшелеріне) "Бесінші Битлз" деген лақап ат қойған сияқты. Ең мағыналы және көп үлес қосқан екі серіктес – Нил Иннес пен Кэрол Кливленд. Екеуі де 1994 жылдың шілдесінде Лос-Анджелесте өткен Монти Пайтонның 25 жылдығына арналған ресми салтанатта "Ассошиат Питон" ретінде таныстырылды. [[Файл:10.18.09CarolClevelandByLuigiNovi.jpg|thumb|upright|Кэрол Кливленд (2009 ж.), көбінесе "Python қызы" немесе "жетінші Питон" деп аталады. Гиллиам бірде егер біреу жетінші Питон атағына лайық болса, ол Иннес болар еді деп атап өткен. Ол "Бонзо Дог Бенд" тобының шығармашылық дарыны болды. Кейін ол Ратлз тобының Рон Насти рөлін ойнады және "All You Need Is Cash" (1978) фильміне Ратлз тобының барлық композицияларын жазды, бұл фильм Idle-дың режиссерлік серіктестігінде түсірілді. 2005 жылы Idle мен Иннес арасында қосымша Ратлз жобалары бойынша дау туындады, нәтижесінде Иннес "The Rutles: Archaeology" альбомын шығарды, ал Idle "The Rutles 2: Can't Buy Me Lunch" DVD-ін түсірді, екеуі де бір-бірінің қатысуынсыз жасалды. 2005 жылғы мамырда Чикаго Трибьюнына берген сұхбатында Idle Иннес пен оның "өте алысқа кеткенін" айтты. "Бұдан былай ештеңе жоқ". Иннес 2019 жылдың 29 желтоқсанында Тулуза қаласының жанында жүрек талмасынан қайтыс болды, онда ол бірнеше жылдан бері тұрып келген. Кэрол Кливленд Монти Пайтон ансамблінің ең маңызды әйел орындаушысы болды, оны көбінесе "әйел Питон" деп атайды. Ол бастапқыда продюсер/режиссер Джон Говард Дэвиспен "Flying Circus" телешоуының алғашқы бес эпизодына жұмысқа алынған. Содан кейін The Pythons продюсер/режиссер Ян МакНоттон басқа актрисаларды әкелгеннен кейін Кливлендті тұрақты орындаушы етіп жасауға ынталанды. Кливленд эпизодтардың үштен екісінде, сондай-ақ барлық Python фильмдерінде және көптеген сахналық қойылымдарында ойнады. Time журналының мәліметінше, оның ең танымал кино рөлдері – "Holy Grail" фильміндегі Зут пен Динго есімді екі қыз. Дуглас Адамсты Чэпмен "Footlights Revue" (1974 жылғы BBC2 телешоуы, Адамстың алғашқы жұмыстарының кейбіреулері көрсетілген) нұсқасы Лондонның Вест-Эндеде тікелей эфирде орындалған кезде "ашты". Клиздің соңғы телесериалда болмаған кезде екеуі қысқаша жазу серіктестігін құрды, Адамс "Patient Abuse" эскизі үшін бір эпизодта жазу авторы ретінде көрсетілді. Эскизде – ақылға сыймайтын бюрократияны сатиралық бейнелеуде – медбике пышақпен жараланған адам дәрігердің кабинетіне асқазаннан қан ағып келіп, дәрігер оған ем тағайындамас бұрын көптеген мағынасыз формаларды толтыруға мәжбүр етеді. Ол осы маусымда екі рет камео рөлдерінде де пайда болды. Біріншіден, "The Light Entertainment War" эпизодында Адамс хирург маскасында (экрандағы жазуларға сәйкес доктор Эмиль Конинг ретінде) қолғап киіп, Пэйлин бірінен кейін бірі адамдарды таныстыратын эскизді айтады, бірақ іс жүзінде бастамайды. Екіншіден, "Mr. Neutron" эпизодының басында Адамс "пепперпот" киімін киіп, Терри Джонс айдап бара жатқан арбаға зымыранды тиейді, ол металл сынықтарын ("Ескі темір") шақырады. Адамс пен Чэпмен кейінірек бірнеше Python емес жобаларды, соның ішінде "Out of the Trees" жобасын іске қосты. Ол сондай-ақ Монти Пайтон мен Киелі Граальдың саундтрек альбомына эскиз жазуға қатысты. Кэрол Кливлендтен басқа, "Flying Circus" телешоуында көптеген рөлдерде ойнаған жалғыз Питон емес адам – Иан Дэвидсон. Ол шоудың алғашқы екі сериясында ойнады және 10-нан астам рөлді сомдады. Дэвидсонды негізінен сценарий жазушы ретінде білсе де, ол эскиздерді жазуға қандай да бір үлес қосқаны белгісіз, өйткені ол тек орындаушы ретінде есептеледі. Жалпы, Дэвидсон шоудың сегіз эпизодында ойнады, бұл Python емес кез-келген басқа актерлерден көп. Дегенмен, Дэвидсон 2-ші сериядан кейін Python-ға қатысты ешқандай медиада пайда болмады, бірақ оның бейнесі "Python Night – 30 Years of Monty Python" деректі фильмінде көрсетілді. Топтың адал жанкүйері, комедиан Эдди Иззард кейде топ мүшелерінің орнын басады. 1999 жылы BBC "Flying Circus" бағдарламасының алғашқы трансляциясының 30 жылдығын атап өту үшін "Python Night" атты шара ұйымдастырды, онда Pythons жаңа материал жазды. Иззард Idle-дың қатысуынсыз (ол АҚШ-тан жекелеген үлесін жазбаға) оның орнына ойнады. Иззард "The Life of Python" (1999) бағдарламасын жүргізді, бұл топтың тарихы және 1998 жылы Колорадо штатының Аспен қаласында өткен фестивальде/құрмет көрсетуде олармен бірге болды (DVD-де "Live at Aspen" ретінде шығарылды). Иззард Монти Пайтонның оның комедия стиліне айтарлықтай әсер еткенін айтты және Клиз оны "жоғалған Питон" деп атады. "Flying Circus" телешоуының режиссері Ян МакНоттон да топпен үнемі байланыста болды және шоуда да, "And Now for Something Completely Different" фильмінде де бірнеше рөлдерде ойнады. Нил Иннестен басқа, музыкалық үлес қосқандардың ішінде Фред Томпсон және Фред Томпсон әншілері де бар. Олар "The Lumberjack Song" сияқты әндерде қосымша хор ретінде пайда болды. Python үшін үлес қосқан және орындағандардың ішінде Джон Говард Дэвис, Джон Хьюман, Лин Эшли, Боб Реймонд, Джон Янг, Рита Дэвис, Стэнли Мейсон, Морин Фланаган және Дэвид Баллантайн болды.
Мәдени ықпал және мұра
[[File:Monty Python Live 02 07 14 13 00 13 (14415341590). jpg|thumb|"Аргумент клиникасы" эскизі, Пэйлин (тұрған) және Клис 2014 жылы. CNN мәлімдейді: "Монти Пайтон комедияның The Beatles деп аталады". 2006 жылғы Python мен философия арасындағы қарым-қатынас туралы кітапта да осыған ұқсас пікір айтылған: "Шындығында, Монти Пайтонның Ұшқыш циркінің BBC-нің демеушілігіне ие болуы ғажап нәрсе ғана емес, Монти Пайтонның өзінің зор мәдени ықпалға ие мекемеге айналуы да таң қалдырады". АҚШ теледидарына Монти Пайтонның Ұшқыш циркін шығарған PBS бағдарламалық директоры Рон Девллиер: "Олар біздің бәріміз өмір сүрген сыртқы, жалған этиканы алып келді және оны бұзып, екіге бөліп тастады. Егер сіз осыған рұқсат берсеңіз, өз күлкіңізге қалар едіңіз. Олардың істегеннің бәрі өте күлкілі болды, біздің сезімталдықтарымызды ойнап, оларды қызық әрі әжуалықпен мазақтап, біздің нешелік мақтанғанымызды көрсетіп, сонымен бірге өздерін де мазақтап, күлкілі нәрселер жасады".
Комедия стилистері
Менің жасаған барлық жұмысымды кем дегенде бір Python эскизімен түсіндіруге болады. Егер комедияда периодтық кесте болса, онда Python онда бір атомнан артыққа ие болар еді. — Майк Майерс. Дэвид Кросс, Роуэн Аткинсон, Сет МакФарлейн, Сет Мейерс, Трей Паркер, Мэтт Стоун, Вик пен Боб, Майк Майерс, Робин Уильямс, Джерри Сейнфелд, Эдди Иззард және "Weird Al" Янкович. "Симпсон" сериалын жасаған Мэтт Гренинг, Python-ның "абсурдты жоғары жылдамдықпен сезінуіне және түсіндірмеуіне" әсер етті және бесінші және алтыншы маусымдарда қолданылған дивандық көрініс арқылы құрмет көрсетеді. "Monty Python's Best Bits (Mostly)" бағдарламасында пайда болған Джим Керри, Monty Python-ды "комедияның Супер Әділет Лигасы" деп атап, "Әлемдегі ең күлкілі әзіл" эскизінде Эрнест Скрибблердің (Пейлин сомдаған) өліміне дейін күлуінің өзіне қаншалықты әсер еткенін еске алды. "Уоллес пен Громит" сериалын жасаған Ник Парк, Гиллиамның "Monty Python" анимациясынан "біршама еңбекқор және әдеттен тыс" болуға шабыланды. Британдық комедиялық фильмдердің ("Зомбилер жерінде" бастап "Әлемнің соңына" дейін) "Үш хош иісті корнетто" трилогиясының сценарийшісі Саймон Пегг, комедияға деген сүйіспеншілігіне Monty Python-ның үлкен әсер еткенін айтты. Джерри Сейнфелд Parade журналына: "Monty Python маған зор әсер етті. Олар ақымақтық, күлкілі нәрселер туралы болды, олардың мәні жоқ еді, мен соларды жақсы көремін. Мұндай нәрселерде керемет балалық бостандық бар" деді. Комедияшы Джон Оливер былай дейді: "Monty Python-ның маңыздылығы туралы жазудың мәні жоқ. Оларды әсер еткендердің бірі деп атаудың қажеті жоқ, ол түсінікті. Бұл ерекше талантты, лайықты емес, өте қиялдағы және үлкен шабыттандыратын ақымақтардың тобы өз буыны үшін де, олардан кейін келгендер үшін де комедияның қандай болуын өзгертті". АҚШ-тың "Saturday Night Live" телешоуының продюсері Тина Фей, Python-ның еркін стилі эскизді комедияға қалай әсер еткені туралы: "Эскиздің соңына аса мән берудің қажеті жоқ. Олардың басты қағидасы – қызық болғанша жасау, содан кейін тоқталып, басқа нәрсе жасау еді". Рики Гервейспен бірге "Офис" сериалын жасаған Стивен Мерчант: "Мен Джон Клиз бола аламын деген идеяны қайдан алғанымды есімде жоқ. Менің жасөспірім шағымнан бері ол менің басты құмарлығым болды. Клиз мен өскен Бристольден алыс емес Уэстон-супер-Мерде өскен, ол бойжеткен, өте күлкілі және өте британдық еді, сондықтан мен "Егер олар батыс аймағынан келген бойжеткен адамдарды іздесе, мен оны жасай аламын" деп ойладым".
Монти Пайтонның есімімен аталған заттар
Сөздік анықтамасынан асып, Python терминдері басқа жолдармен де лексикаға енді. thumb|Menu "Spam" скетшінен, осыдан "қоқыс" термині шыққан. Бұл тағамдардың барлығында спам бар, бұл клиентті қатты мазалайды. Көптеп жіберілетін, сұралмаған электрондық поштаға қатысты "спам" термині шоудың 1970 жылғы "Spam" скетшісінен алынған. Вейтер спаммен толтырылған мәзірді оқып жатқанда, викингтердің хоры барлық әңгімені "Спам, Спам, Спам, Спам Спаммити Спам! Тамаша спам!" әнімен басып тастайды. Гидо ван Россумның Python бағдарламалау тілі осы труппаның атымен аталады, ал Монти Пайтонға сілтемелер осы тіл үшін жасалған мысал кодтарында жиі кездеседі. Бағдарламалау тілінің стандартты интеграцияланған даму ортасы IDLE деп аталады, ал тағы бір баламасы эрик деп аталады, екеуі де Эрик Идлдің құрметіне берілген. Сонымен қатар, 2001 жылғы 1 сәуірде Ван Россум мен Ларри Уолл жасаған Python мен Perl-дің бірігуі жөніндегі әзіл, Dead Parrot скетшісіне байланысты "Parrot" деп аталды. Кейіннен "Parrot" атауы Perl және Python сияқты интерпретацияланатын тілдер үшін байт-кодты орындауға арналған виртуалды машинаны жасау жобасына қолданылды. Оның пакеттік индексі де сол аттас скетштің құрметіне "Cheese Shop" деп аталады. Сондай-ақ, велосипед жөндеу скетшісінің атымен аталған bicyclerepair деп аталатын Python рефакторинг құралы бар. 1985 жылы Австралияның Квинсленд штатындағы Риверслиде миоцен дәуіріне жататын, бұрын белгісіз болған алып өте үлкен жыланның қаңқасы табылды. Бұл қаңқаны тапқан австралиялық палеонтолог Монти Пайтонның жанкүйері болған, ол жыланға Монти Пайтон тобының құрметіне Montypythonoides riversleighensis деген таксономиялық атау берді. 2006 жылы "әйгілі тұлғалардың дәмдерімен" танымал Ben & Jerry's компаниясы "Vermonty Python" деген кофе ликерлі мұзқаймақты, шоколадты печенье кесегі және шоколадты сиырлармен бірге жаңа желіге қосты. "Minty Python" атауы 1996 жылы британдық мұзқаймақтың ең тамаша дәмдерін анықтау конкурсында ұсынылған болатын. 1999 жылы топтың 30 жылдығына орай Солтүстік Йоркширдегі Black Sheep Brewery сыра зауыты "Holy Grail Ale" атты сыра шығарды. Қауіпті жағдайдағы Бемараха жүнді лемуры (Avahi cleesei) Джон Клиздің құрметіне аталды. Генетиктер мутантты генді тапты, ол мутантты шыбындардың қалыпты шыбындардан екі есе ұзақ өмір сүруіне себеп болды. Олар осы генді "Инди" деп атады, бұл "Мен әлі өлмедім!" деген сөз тіркесінің аббревиатурасы, ол "Монти Пайтон және киелі Грааль" фильмінен алынған. Toad the Wet Sprocket тобы өз атын комедиялық альбомдағы Rock Notes скетшінен алды, ол Монти Пайтонның келісімшарттық міндеттеме альбомында кездеседі.
Әлемдік рекордтар
Гамби гүлдерге қоюмен айналысады. Ақыл-ойы және сөздік қоры шектеулі кейіпкер (телевизиядағы "көшедегі қарапайым адам" бейнесін сықаққа алу, оны 2014 жылы Терри Гиллиам сомдады). Георгий күні, 2007 жылдың 23 сәуірінде "Спамалот" спектаклінің актерлері мен авторлары Трафальгар алаңында екі Терридің (Джонс пен Гиллиам) жетекшілігімен әлемдегі ең ірі кокос оркестрі үшін жаңа рекорд жасауға жиналды. Олар 5567 адамды "клип-клоп" дыбыстарын шығарып, "Always Look on the Bright Side of Life" ("Өмірге үмітпен қара") әніне Гиннес рекордтарына енгізуге көмектесті. 2019 жылдың 5 қазанында Монти Пайтонның алғашқы көрсетілімінің 50 жылдығын мерекелеу үшін "Монти Пайтонның алғашқы ресми Гиннес рекордтық әрекеті" "Гамби кейіпіндегі адамдардың ең көп саны" рекордын бұзуға тырысты. Шоудағы тұрақты кейіпкер Гамби басына білдегіш тартады, көзілдірік, корсет, тоқыма майка және Веллингтон бут киеді. Оның жеңдері мен шалбарының аяқтары жиі иіліп, шұлықтары мен тізелері көрінеді. Ақылы нашар, оның ең әйгілі сөздері: "Басым ауырады!" және "Сәлем!" және "Кешіріңіз!" деп қайта-қайта айқайлау.
Теледидар
Монти Пайтонның Ұшқыр циркі (1969–1974): Пайтон құбылысын бастаған шоу, сонымен қатар Монти Пайтонның Ұшқыр циркі эпизодтарының тізімін қараңыз. Монти Пайтонның Fliegender Zirkus (1972): WDR Батыс Германия теледидары үшін екі 45 минуттық арнайы бағдарлама түсірді. Біріншісі неміс тілінде, ал екіншісі ағылшын тілінде немісше дубляжбен түсірілді. Монти Пайтонның ең жақсы туындылары (2006): Бір сағаттық алты арнайы бағдарлама, әр бағдарлама топ мүшесінің ең жақсы жұмыстарын көрсетеді.