Кіріспе

Жарылыс құрылғысын жарыту туралы қауіп – бомбалық қауіп немесе бомбалық дабыл – мүліктік зақым келтіру, өлім, жарақаттар және/немесе үрей тудыру мақсатымен, жарылғыш немесе өртеу құрылғысын жарыту туралы ауызша немесе жазбаша түрде берілген хабарлама. Мұндай құрылғының бар-жоқтығына қарамастан, бұл қауіптің өзі қылмыс болып табылады.

Тарих

Америкалық Азаматтық құқық қозғалысы кезінде бомбалау туралы хабарлар қорқыныш пен зорлық-зомбылықты тудыру үшін пайдаланылды. Осы қозғалыстың көшбасшысы Мартин Лютер Кинг көпшілік алдында сөйлейтін кезінде бірнеше рет бомбалау қаупіне ұшырады, ал интеграцияға көшуге мәжбүр болған мектептерге қарсы күшті қарсылық болды. Нәтижесінде Арканзас штатындағы Орталық орта мектепке қарсы 43 бомбалау туралы хабар теледидар мен радио арқылы таратылды.

Көңіл көтеру

Бомбамен қорқытудың ықтимал себептері мыналар: "әзіл, өзіндік сенімділік, ашу, манипуляция, агрессия, жек көру және кемсіту, шексіз күш сезімі, қиял, психоздық бұрмалау, идеология, кек алу" және хаос тудыру. Жеке эмоцияға негізделген көптеген себептер болжамды. Бомбалаудың көптеген жағдайлары, әзіл емес, қорқыту, өрт қою немесе ұшақ қадағалау сияқты басқа қылмыстардың бөлігі ретінде жасалады. Зардапты мүлікке салған зиян, терроризм немесе кісі өлтіру мақсатымен жасалған бомбалаулар көбінесе ескертусіз жүзеге асырылады. Кейбір қауіп-қатерлер нәсілдік жеккөруге байланысты, ал басқалары дін ордаларына немесе ғылыми-зерттеу және медициналық мекемелерге бағытталған.

Қалпына келтіру

Қорқыту мақсатында жасалған бомбалау қаупі, бомба қолданылуын болдырмау үшін пара, төлем немесе қандай да бір ынталандыру талап етеді. Төлем ақша, Биткоин түрінде немесе құрбанды талаптарды орындауға мәжбүрлеу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

Қалпына келтіру құрылғысы

Бомба жарылысынан адам өмірінің қаупі, жарақат алу және мүліктің зақымдану мүмкіндігі болғандықтан, бомба туралы хабарламалар, олардың керісіне дәлелденгенше, билік тарапынан нақты және қастандықпен жасалған деп есептеледі. Әзіл немесе ойын ретінде жасалған бомбалау қауіптері, әсіресе мектептерге қатысты, жыл сайын құқық қорғау органдарына, мемлекеттік ресурстарға және оқу уақытына мыңдаған долларлық шығын келтіреді. Шын бомбаға байланысты, "жалған құрылғы" деп аталатын, ақыл-есі дұрыс адамды бұл заттың жарақат немесе өлімге әкелуге қабілетті, құрылғы деп ойлауға бағытталған нәрсе бар.

Жалған жалау

Жалған тумен жасалған бомбалау қауіптері белгілі бір топтың немесе адамның іс-әрекетке жауапты болып көрінуі үшін, нағыз қылмыскерлерді жасыру мақсатымен жасалады.

Саяси

Бұл саяси мақсаттағы операциялардың бөлігі ретінде жүруі мүмкін, мысалы, Белоруссия үкіметі оппозициялық белсенді Раман Пратасевичті қамау үшін Ryanair 4978 рейсін Минскіге бұрған кезде осының сылтау ретінде пайдаланылғаны хабарланды. Осының салдарынан ел мемлекеттік терроризм жасады деп айыпталды.

Мектептер мен университеттер

Оқу орындарына бомба шабуы туралы қауіптер жиі айтылады, көбінесе академиялық қысымнан стресске ұшыраған немесе мектеп қауымына немесе оның мүшелеріне деген ашу-ыза немесе зорлық-зомбылық сезімі бар оқушылар жасап береді. АҚШ-та бомбамен қорқытулардың шамамен 5 пайызы мектептерге бағытталған. 2013 жылы Гарвард университетіндегі қорытынды емтихандар "сынықтарлы бомба" туралы анонимді қауіптен тоқтап қалды, оның авторы 20 жастағы студент Элдо Ким екені анықталды, ол қорытынды емтиханынан қашуды үміттенеді. Ким құқық қорғау органдарына өтемақы төлеуге, оңалту "бағдарламасын" аяқтауға, бірнеше ай бойы үй қамауында болуға және қоғамдық жұмыс істеуге келісті.

Қоғамдық қайраткерлер

АҚШ Президенті сияқты саяси тұлғаларға қатысты бомбалау туралы хабарлар жиі орын алып, АҚШ Кодексінің 18-тарауы, 871-бабы бойынша заңмен қудаланады. Ұлыбритания корольдық отбасы, әсіресе Королева Елизавета, Ұлыбритания үкіметінің іс-әрекеттеріне байланысты айыптауларға негізделген бомбалау қаупіне тап болған. Мәшһүр адамдар да бомбалау қаупінің құрбаны болуы мүмкін, әсіресе саяси пікірлерін білдіргендер немесе саяси қозғалыстардың көшбасшылары.

Мемлекеттік басқару және мемлекеттік инфрақұрылым

Көптеген ғимараттар бомбаға қатысты угрозаларға ұшырайды, оның ішінде әуежайлар мен теміржол станциялары, электр станциялары, медициналық мекемелер және Пентагон, АҚШ елшілігі, Каса Росада сияқты мемлекеттік ғимараттар бар. Бұл ғимараттардың арасында әуежайлар, қалалық әкімдіктер мен соттар бомбаға қатысты қайта-қайта угрозаларға жиі ұшырайды. Көлік құралдарына қатысты бомбалық угрозалардың ішінде, ұшақтардағы бомба туралы білініп, жалған ақпарат беру ең қатаң жазаға тартылады.

Америка Құрама Штаттары

2016 жылы АҚШ-та барлығы 1536 бомба туралы хабарлама келіп түсті, оның 254-і кәсіпорындарға, ал 186-сы тұрғын үйлерге қатысты. Нью-Йорк штатының заңдары бойынша, Нью-Йорк штатындағы мектепке жалған бомба туралы хабарлау "Е санатындағы қылмыс" болып есептеледі. Тіпті жалған хабарлама жасау үшін 5000 долларға дейін айыппұл салынып, 5 жылға дейін бас бостандығынан айырылу мүмкін. Солтүстік Каролина штатының Ориндж округінде адам "қылмыстық іс қозғалуы, 365 күнге жүргізуші куәлігінен айырылуы, куәлігінің күшін жоюы және 25000 долларға дейін азаматтық сотқа берілуі" мүмкін. Мақсаттың болуы маңызды емес. Өйткені, үрей тудыратын сөздік әрекеттер сөз бостандығы шеңберінде қорғалмайды.

Қоғам

Бомбалау туралы қауіп-хабарлар ұсыныстың күшіне және бұқаралық ақпарат құралдарына тәуелді болуы мүмкін, соның салдарынан жақында ақпарат құралдарында кеңінен жарияланған нысандарға қатысты қауіп-хабарлар жасалуы ықтимал. Талдау көрсетіп тұрғандай, ядролық энергия объектілеріне жасалған бомбалау туралы қауіп-хабарлар, ядролық қуат мәселелеріне байланысты жариялылықтың артуымен бірге жүреді. Еліктеушілік тенденцияларының салдарынан, кейбір мектептер мұндай қауіп-хабар жасаған оқушыларға қатысты, олардың ниеттеріне қарамастан, дереу қылмыстық шаралар қолдану саясатын қабылдап жатыр.