Кіріспе
Суматрадағы құмыра өсімдіктерінің түрі Nepenthes spectabilis /n///'/p//ɛ//n//θ//iː//z// //s//p//ɛ//k/'/t//æ//b////l//ɪ//s/ - Суматраға тән тропикалық құмыра өсімдігі, ол теңіз деңгейінен 1400 мен 2200 м биіктікте өседі. Спектабилис деген атау латын тілінен аударғанда "көрінетін" немесе "көрнекті" дегенді білдіреді.
Nepenthes spectabilis /n//ᵻ/'/p//ɛ//n//θ//iː//z// //s//p//ɛ//k/'/t//æ//b//ᵻ//l//ɪ//s/ is a tropical pitcher plant endemic to Sumatra, where it grows at elevations of between 1400 and 2200 m above sea level. The specific epithet spectabilis is Latin for "visible" or "notable".
Ботаника тарихы
N. spectabilis тұқымдасының алғашқы белгілі коллекциясын 1920 жылы Юлиус Август Лёрзинг жасаған. Лёрзинг 7308 үлгісі 1920 жылы 5 маусымда Сибаяк тауынан 1800-1900 м биіктікте жиналды. Ол Богор ботаникалық бағында (бұрынғы Буйтензорг ботаникалық бағының гербариясы) екі изотиппен бірге еркек және әйел гүлдер материалдарын қамтиды. Үшінші изотип, H. L. B. 928.350 170, Ол Лёрзинг 7308-ді типтік үлгі ретінде белгіледі. Danser жазды: Брюс Ли Беднардың 1987 жылы Carnivorous Plant Newsletter журналында жарияланған мақаласында бау-бақша шаруашылығында N. spectabilis деп аталатын өсімдік туралы айтылған. Таксоном Ян Шлауер бұл өсімдікті N. curtisii-мен бір түрге жатады деп санайды, ол өз кезегінде N. maxima-ның кіші синоними ретінде қарастырылады. 1997 жылы Мэттью Джебб пен Мартин Чик N. lavicola үлгілерін N. spectabilis-ке жататын деп қарастырды. Олар сондай-ақ Лёрзинг 7308-ді N. spectabilis лектотипі ретінде белгіледі. Чарльз Кларктың кейінгі монографиясы бұл таксондарды ерекше түрлер ретінде қарастырады. Ыдыс қақпағы немесе операкүл суборбикуляр пішінде, қосымшалары жоқ және қатты шнурлы негізі бар. Шабы өте ұзын (≤30 мм) және тармақсыз. Ол қақпақтың түбінде орналасады. N. spectabilis кейбір популяциялары морфология жағынан айтарлықтай ерекшеленеді. Типтік аймақтағы өсімдіктер салыстырмалы түрде кең жоғарғы құмыраларды шығарады, ал Пангулубао тауындағылар әлдеқайда тар. Тоба көлінің батыс жағында әсіресе нәзік түрі тіркелген. Силуатан тауындағы өсімдіктер басқаша, олар барлық жерде жасыл шұңқырлар шығарады. Бұл түрдің киімінің көлемі де өте өзгермелі; кейбір өсімдіктерде қалың түк бар, ал басқалары іс жүзінде түксіз. Табиғи жағдайда N. spectabilis N. flava, N. gymnamphora, N. mikei, N. ovata, N. rhombicaulis және N. rigidifolia-мен симпатриялық қатынаста болады. N. flava-дан басқа барлық осы түрлермен табиғи будандар тіркелді. N. spectabilis-тің біршама таралуынан оның сақталу жағдайы 2006 жылғы IUCN қауіп төнген түрлердің Қызыл тізімінде зардап шеккен түр ретінде саналады.
An article authored by Bruce Lee Bednar and published in a 1987 issue of the Carnivorous Plant Newsletter mentions a plant known as N. spectabilis in the horticultural trade. Taxonomist Jan Schlauer considers this plant conspecific with N. curtisii, which in turn is treated as a junior synonym of N. maxima. In their 1997 revision of the genus, Matthew Jebb and Martin Cheek treated specimens of N. lavicola as belonging to N. spectabilis. They also designated Lörzing 7308 as the lectotype of N. spectabilis. The subsequent monograph of Charles Clarke treats these taxa as distinct species. The pitcher lid or operculum is sub orbicular in shape, lacks appendages, and has a strongly cordate base. The spur is very long (≤30 mm) and unbranched. It is inserted near the base of the lid. Certain populations of N. spectabilis differ considerably in morphology. Plants from the type locality produce relatively broad upper pitchers, while those from Mount Pangulubao are much narrower. A particularly gracile form has been recorded from the west side of Lake Toba. Plants from Mount Siluatan are different still, producing pitchers that are green throughout. The species also exhibits great variability in the extent of the indumentum; some plants have a dense covering of hairs, while others are virtually glabrous. In the wild, N. spectabilis is sympatric with N. flava, N. gymnamphora, N. mikei, N. ovata, N. rhombicaulis, and N. rigidifolia. Natural hybrids with all of these species except N. flava have been recorded. Due to the patchy distribution of N. spectabilis, its conservation status is listed as Vulnerable on the 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Туысқан түрлері
Nepenthes spectabilis N. lavicola-ға жақын туыс деп саналады. Оны сол түрден оның кіші гүлдері, ұзын жемістері және өте ұзын бұтақсыз шабықтары арқылы ажыратуға болады. Непентс Суматра мен Малайзия түбегіндегі Чарльз Кларк Ачехтен шыққан, сипатталмаған таксон туралы айтады. Бұл гибридтік шығу тегі болуы мүмкін емес, өйткені ол басқа Nepenthes түрлерімен симпатриялық емес. 1928 жылғы монографиясында Б. Х. Дансер N. spectabilis-ті Nobiles кладына орналастырды. Ол былай деп жазды: Үшінші топ, Nobiles, бір жағынан Vulgatae және Montanae, екінші жағынан Regiae арасындағы ауысымды құрайтын түрлерді қамтиды. Суматрадан келген N. spectabilis көптеген жағынан N. sanguinea-ны еске салады, бірақ гербарий үлгілерінің сары түсті және қызыл қоңыр түсті киіммен Региямен ұқсастығын көрсетеді. Кларктың пікірінше, N. spectabilis "моғайын, Montanae-ге орналасуы керек еді, оған жақын туысқандай көрінетін бірнеше түрлер кіреді, мысалы N. gymnamphora және N. pectinata". 2001 жылы Кларк Суматра мен Малайзия түбегіндегі Nepenthes түрлерінің әр таксонының 70 морфологиялық ерекшеліктеріне негізделген кладистік талдауын жариялады. Нәтижесінде алынған кладограмма N. spectabilis-ті N. gymnamphora-мен бірге кіші кладқа орналастырды. Алайда зерттеудің географиялық көлемі шектеулі болғандықтан, бұл орналасу N. spectabilis пен оның жақын туыстарының арасындағы байланысты дәл көрсете алмайды.
The third group, that of the Nobiles, comprises the species that form a transition between the Vulgatae and the Montanae on one hand and the Regiae on the other. N. spectabilis, from Sumatra, reminds one of N. sanguinea in many respects but shows a resemblance with the Regiae by the yellowish colour of herbarium specimens and by the red brown indumentum. Clarke suggests that N. spectabilis "would perhaps have been better placed in the Montanae, which includes several species that appear to be closely related, such as N. gymnamphora and N. pectinata". In 2001, Clarke published a cladistic analysis of the Nepenthes species of Sumatra and Peninsular Malaysia based on 70 morphological characteristics of each taxon. The resultant cladogram placed N. spectabilis in a small clade with N. gymnamphora. However, since the study was limited in its geographical scope, this placement may not accurately reflect the relationship between N. spectabilis and its closest relatives.
Табиғи будандар
Непентес spectabilis көптеген басқа Nepenthes түрлерімен симпатриялық кездеседі және бірқатар табиғи будандар тіркелді.
N. ovata × N. spectabilis
Nepenthes ovata × N. spectabilis Pangulubao тауының жоғарғы жағындағы жол бойында кездесетіндігі белгілі. Бұл будандас түрдің құмыралары ана түрінің құмыралары сияқты аралық түрге айналады. Перистома жазықталып, кеңейтіледі, бірақ N. ovata-ға қарағанда аз. N. spectabilis ұяшықтарының дақтары бар, бірақ құмыралардың түсі әлдеқайда ашық. Бұл гибридтің көпшілігі жер бетінде өседі, ал кейбіреулері орманның түбіне көтеріледі.
N. rigidifolia × N. spectabilis
N. rigidifolia × N. spectabilis тізбегінен тұратын бірнеше өсімдіктер N. rigidifolia типтік жеріне жақын ашық тасты жартастан тіркелді. Гибрид N. rigidifolia-дан тар құмыралары, түбіршекті түбі және ортасында айқын жамбастары бар болып ерекшеленеді. Екінші жағынан, бұл будандастың құмыралары N. spectabilis-тен кең және кеңірек, кеңейтілген перистомаға ие. N. rigidifolia × N. spectabilis-тің бай түсті төменгі құмыралары N. macfarlanei-нің құмыраларына ұқсайды. Алайда, бұл түр Малайзия түбегінде ғана кездесетіндіктен, екі таксондарды оңай шатастыруға болмайды.
Басқа гибридтер
N. spectabilis-пен төрт басқа табиғи будандар тіркелді. Олар: N. gymnamphora × N. spectabilis, N. mikei × N. spectabilis, N. rhombicaulis × N. spectabilis және N. spectabilis × N. tobaica.