Кіріспе
АҚШ-тың 1893 жылы шығарылған ескерткіш монетасы Изабелла тоқсаны немесе Колумбия көрмесінің тоқсаны - 1893 жылы шығарылған АҚШ-тың ескерткіш монетасы. Конгресс бұл шығарманы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінің менеджерлер кеңесінің өтініші бойынша мақұлдады. Бұл күміс бағанада Колумбтың Жаңа әлемге сапарларын қаржыландырған испан патшасы Кастилияның Изабелла I-нің суреті бейнеленген. Оны Бюроның бас гравері Чарльз Барбер жасаған. Бұл АҚШ-тың айналымға шығарылмаған жалғыз ескерткіші. Чикаголық Берта Палмердің басшылығымен "Леди менеджерлер" кеңесінің құрамында монетаны әйел дизайнер жасауы керек еді. Пэддл жобадан Монетахана қызметкерлерімен келіспеушіліктерден кейін кетті, содан кейін Барберге жұмыс істеуді тапсырды. Кері дизайн, тізе бүгіп отырған әйелдің зығыр орауын, сол қолындағы дистафпен және оң қолындағы ораумен, әйелдердің өнеркәсібін бейнелейді және ол Жардамшы гравёр Джордж Т. Морганның эскизіне негізделген. Ал, ақшаның дизайны нумизматикалық баспасөзде жағымсыз деп танылды. Монета көрмеде жақсы сатылмаған; оның 1 доллары Колумбияның жарты долларына тең болды, ал тоқсандық ең нашар мәміле ретінде қарастырылды. Уәкілетті шығарылымның жартысына жуығы қорыту үшін Монетаханаға қайтарылды; мыңдаған басқаларын әйел менеджерлер номиналды бағамен сатып алып, 20-ғасырдың басында монеталар нарығына кірді. Бүгінде олар коллекционерлердің сүйікті бұйымдары болып табылады.
The Isabella quarter or Columbian Exposition quarter was a United States commemorative coin struck in 1893. Congress authorized the piece at the request of the Board of Lady Managers of the World's Columbian Exposition. The quarter depicts the Spanish queen Isabella I of Castile, who sponsored Columbus's voyages to the New World. It was designed by Bureau of the Mint Chief Engraver Charles E. Barber, and is the only U. S. commemorative of that denomination that was not intended for circulation. The Board of Lady Managers, headed by Chicago socialite Bertha Palmer, wanted a woman to design the coin and engaged Caroline Peddle, a sculptor. Peddle left the project after disagreements with Mint officials, who then decided to have Barber do the work. The reverse design, showing a kneeling woman spinning flax, with a distaff in her left hand and a spindle in her right, symbolizes women's industry and was based on a sketch by Assistant Engraver George T. Morgan. The quarter's design was deprecated in the numismatic press. The coin did not sell well at the Exposition; its price of $1 was the same as for the Columbian half dollar, and the quarter was seen as the worse deal. Nearly half of the authorized issue was returned to the Mint to be melted; thousands more were purchased at face value by the Lady Managers and entered the coin market in the early 20th century. Today, they are popular with collectors and are valued in the hundreds to thousands of dollars, depending on condition.
Заңнама
1892 жылдың тамызында Конгресс Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінің басшылары алғашқы АҚШ-тың ескерткіш монетасы - жарты долларлық монетаны жоғары бағаға сатуға рұқсат берген акт қабылдады. Бұл шараға Конгресс екі жыл бұрын рұқсат берген болатын; бұл заң жәрмеңкені қадағалау үшін әйел менеджерлер кеңесі мен ерлер менеджерлер кеңесі құрды. "Леди менеджерлер" кеңесін Берта Палмер басқарды, оның күйеуі Поттерге Чикагодағы жетекші қонақ үй Палмер Хаус ие болды. Әйел менеджерлердің шешімдері жиі еркек әріптестерімен келіспеушілікке ұшырайды: мысалы, Палмер жәрмеңкенің "Мысыр қыздары" би шоуын әдепсіз деп санағаннан кейін жабуды талап етті. Шоу экспозицияның сәл табысты ақша табушылардың бірі болды, ал менеджер әйелдерді ерлер қабылдамады. Әйелдер менеджерлер кеңесінің өкілеттігі 1890 жылғы заңға енгізілген болатын, ол әйелдердің адвокаты Сьюзан Б. Энтонидің талап етуі бойынша федералды өкілеттілікті берді. Осы мақсатта, менеджер әйелдер 1892 жылы Конгресс бекіткен көрмедегі жарым доллармен бәсекеге түсу үшін ақша табуға тырысты. Жарты долларлық заңның қабылдануы қиын болды, сондықтан менеджерлер әйелдері өз сұрақтарын Конгресстің келесі сессиясына дейін күтуге шешім қабылдады. 1892 жылы қарашада жарты доллар пайда болған кезде, менеджерлер оны көркем емес деп санады және оны жақсырақ жасауға бел буды. Палмер "АҚШ үкіметі шығарған алғашқы әдемі және көркем ақшаның авторлары" болып табылатын "Леди менеджерлер" сыйлығын алғысы келді. 1893 жылдың қаңтар айында Палмер Палатаның Ассигнованиелер комитетіне жүгінді, ол федералды үкімет Леди Менеджерлерге төлейтін 10,000 доллар қаражаттың сувенирлік квартал түрінде болуын сұрады, оны олар премиум бағамен сата алады. 1893 жылы 3 наурызда Конгресс ескерткіш монетаны рұқсат еткен акт қабылдады, ол айналымға шығарылған шинаның ерекшеліктеріне сәйкес болуы керек және оның дизайнын қазынашылық хатшысы мақұлдауы керек еді. Арнайы ширектің жалпы тиражы 40 000 данамен шектеледі.
Құрылуы
Палмер сатуға арналған әдемі монетаны қалағандықтан суретші Кенион Кокстан суреттер жасауды сұрады. Алайда ол бұл монетаны әйелдің жасауы керек деп шешті. Ол сондай-ақ Сара Халлоуэллмен кеңескен, ол көрменің көркемөнерлер директорының хатшысы және Палмерлерге ірі өнер коллекциясын жинауға көмектесті. Халлоуэлл скульптор Аугуст Сент-Годенске хабарласып, ол өзінің бұрынғы студенті Каролина Педдлді ұсынды, ол қазірдің өзінде экспозиция жұмысымен айналысып, Тиффанидің тапсырысы бойынша көрме өткізді. Палмер бұл жұмысты Педдлге тапсыруға келісті. Конгресс сувенирлік тоқсанға рұқсат бергеннен кейін, Монета жасау бюросының директоры Эдвард О. Лич 1893 жылы 14 наурызда Палмерге хат жазды. Ол дизайнды әйел менеджерлер таңдауға дайын екенін білдірсе де, монета бастығы Чарльз Э. Барбер мен Филадельфия монетасы бастығы Оливер Босбишель Личті дизайн процесін монетаханада сақтауға шақырған болатын. Палмер леди менеджерлер кварталға Кастилия (Испания) патшайымы Изабелла I-нің портреті қойылатынын шешкенін айтты, оның көмегі Колумбтың экспедициясын төлеуге көмектесті. Палмер суретшілерге кеңес беріп жатқанын айтып, Монетханаға дизайнды қарастыруға ұсынуды ұсынды. Ол сондай-ақ Иллинойс конгрессмені, Өкілдер палатасының әділ комиссиясының төрағасы Аллен Дурбороумен және Личтің жоғары тұрған қаржы министрі Джон Г. Карлайлдың бұрынғы әріптесімен кездесті. Палмер конгрессменге Карлайл мен Личпен бірге менеджер әйелдерді қолдауға кеңес берді. Палмер хат арқылы Март айының соңында дизайн жұмыстарын жүргізу үшін Педдлді жалдады. Ол суретшіге монетаның бетінде Изабелланың бейнесі, ал артқы жағында "Конгресс актісі бойынша 14921892 жылы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінің менеджерлер кеңесінің ескерткіш монетасы" деген жазу, сондай-ақ ел атауы мен атауы болуы керектігін айтты. Төраға Педдлден дизайнды Монета үйіне жібермей тұрып, оны менеджер әйелдерге беруін сұраған жоқ. Палмер Карлайл мен Личке өзінің нұсқауларын жеткізді. Карлайл монетаның әйелдің дизайнынан немесе Изабелланың басын пайдаланудан қарсы емес еді. Хатшы Палмерге кері жағында ұзақ жазуы бар, ол коммерциялық жарнамалық белгі сияқты көрінеді деп айтты және ол оны қайта қарауды сұрады. Лич Босбишельге хат жолдады, онда оған менеджерлер сырттан мүсіншіге аверс жасауды тапсыратынын және одан Монетхананың бас гравері Чарльз Барберге реверс дизайнын жасауды сұрайтынын айтты. Палмердің нұсқауларына мойынсұнып, Педдл Лихке кері жағында ұзын жазуы бар, отыратын Изабелланың эскиздерін жіберді; ол Монет директоры оған оны қысқартуға рұқсат береді деп үміттенді. Лич кері жағына риза болмады және Барберге монетаның сол жағын жобалауды тапсырды. Барбер мен Босбишель Личке егер Исабелланың аяғы тұрып тұрған кейіпкерді қолданса, бұрмаланған көрінеді деп жазды және бас профилін ұсынды. Карлайл келісіп, тек Изабелланың басын алуға рұқсат бергенін айтты. Педдлге Барбердің керісінше шығаратыны туралы хабарланды, бірақ дизайн оған мақұлдау үшін жіберілетін болады және ол аверсін өзгертуге мәжбүр болады. Бұл арада Палмердің уайымы арта түсті: дизайнды бекітуден бастап нақты монеталардың қол жетімділігіне дейін екі ай уақыт бар, ол бұйымдар жәрмеңке мамыр-қазан айларына дейін сатылымға шығарылмайды деп қорқыды. Барлық тараптан қысымға ұшыраған Педдл жобадан кетумен қорқытып, "жұмыстың жартысын жасауға келісе алмайтынын" жазды. Ақыры Педдлдің шыдамынан екі хат 7 сәуірде шықты. Личтен келген біреу, монеталардың дизайнын белгілеуге арналған Монеталар шауының директоры ретінде өзінің құқығын мәлімдеді және Педдлге монеталардың аверсі Изабелланың басы болатынын, ал реверсі Монета шауышының эскиздеріне негізделетінін айтты. Екіншісі, Босбишельден, Изабелланың американдық монетада орынсыз деп санайтын тәж кимеуін талап етті. 1893 жылы 8 сәуірде Кэролайн Пэддл жобадан бас тартты. Педдлдің отставкасынан кейін Лич Палмерге татуластырушы хат жазды, ол олардың үшеуі өзара мақсаттардан гөрі бірге жұмыс істемегеніне өкініп жауап берді. Палмер жазудың кері жағына балама ұсыныс жазу үшін жазған: монетада жәрмеңкедегі Әйелдер ғимараты бейнеленген. Барбер эскиздерді дайындады және ғимараттың қажетті төменгі рельефте монетаның жай ғана жолағын көрсететінін айтып, идеяны қабылдамады. Оның орнына ол қолдарына дистаф ұстап, тізе бүгіп отырған әйелдің зығыр орағанын көрсететін, Жардамшы оюшы Джордж Т. Морган дайындаған эскизді жақтырады. Лич ұсынысқа толық...
Босату және жинау
Барбер "көрнекі бөлмелер" деп атаған ақшаны шығару 1893 жылы 13 маусымда, яғни көрме ашылғаннан кейін алты апта өткен соң, Филадельфияда басталды. Лич бұл монеталарды жылтыратылған бланктермен немесе планшеттермен басуды жоспарлаған болатын, ал сол шаққыда жұмысшылар монеталарды мұқият ұстаған; жарты доллардан айырмашылығы, сақталған үлгілерде басқа монеталардан келетін әсер белгілері салыстырмалы түрде аз. Алғашқы данасы 400, 1492 және 1892 нөмірлерімен бірге дәлелдемелер ретінде басылып, олардың мәртебесін растайтын сертификаттармен бірге менеджер әйелдерге жіберілді. Барлығы 40 023 данасы соғылды, 23 монетасы 1894 жылғы Ассей комиссиясының тексеруі үшін Монетаханада сақталды. Көрмеде бұйымдар жақсы сатылмаған. Олар тек жәрмеңкедегі Әйелдер ғимаратында немесе пошта арқылы сатылатын; жарты долларды бірнеше сауда орындарында сатып алуға болады. 15000-ға жуық теңгелік монеталар коллекционерлерге, дилерлерге және жәрмеңкеге келушілерге сатылды, оның ішінде бірнеше мыңды Скотт штамп және монеталар компаниясы сатып алды. Көрмеге келгендер бұл ширек теңгені жарты доллармен салыстырғанда жақсы емес деп санайды, өйткені екеуі де $ 1 деген бағаға сатылады. Қалған бөлігін шамамен 10,000 квартал Палмер және басқа да менеджерлер әйелдер номиналды бағамен сатып алды; 15,809 қорыту үшін үкіметке қайтарылды. Отын құюға қайтарылған бөлшектерді алып тастағаннан кейін, жалпы 24 214 монета халыққа таратылды. 1920 жылдары менеджер әйелдер иеленген көп мөлшерде дилерлер мен басқа сатушылар арқылы нарыққа кірді. 1930 жылы бағалар бастапқы шығарылым бағасына дейін көтерілді; 1955 жылы айналымға шығарылмаған үлгілер 20 долларға сатылды. Бұл мүсіндер коллекционерлер арасында танымал, өйткені олар айналымға емес, естелік ретінде шығарылған жалғыз АҚШ-тың 25 центі. 2018 жылы шыққан R. S. Yeoman-дың АҚШ монеталарының нұсқаулық кітабының сәнді басылымында бұл монета Шелдон монетасы бойынша шамамен айналысқа енгізілмеген AU 50-де 325 доллардан, ал MS 66-да 3750 доллардан тұрады.