Кіріспе
Американдық саяси жазушы және Ирак соғысына қарсы белсенді Мэри Энн Райт (1947 жылы туған) - АҚШ армиясының зейнеткер полковник және АҚШ Мемлекеттік департаментінің зейнеткер қызметкері, Ирак соғысына қарсылық білдіргенімен танымал. Ол 1997 жылы Сьерра-Леонедегі азаматтық соғыс кезінде бірнеше мың адамды эвакуациялауға көмектескеннен кейін Мемлекеттік департаментінің ерлігі үшін сыйлығын алды. Райт сонымен қатар "Challenger 1" кемесімен бірге "Mavi Marmara" кемесімен бірге "Газаның бостандық флотилиясының" бір бөлігі болды.
Mary Ann Wright (born 1947) is a retired United States Army colonel and retired U. S. State Department official, known for her outspoken opposition to the Iraq War. She received the State Department Award for Heroism in 1997, after helping to evacuate several thousand people during the civil war in Sierra Leone. Wright was also a passenger on the Challenger 1, which along with the Mavi Marmara, was part of the Gaza Freedom Flotilla.
Ерте өмір және білім
Райт Арканзас штатының Бентонвилл қаласында өскен, ол "әдеттегі балалық шақ" деп атаған. Ол Арканзас университетінде оқыды, ол жерде ол АҚШ армиясына қабылданды.
Мансап
Райт Гренада мен Сомалидегі АҚШ әскери әрекеттерінен кейін қайта құруға қатысты. Райт 13 жыл АҚШ армиясында белсенді қызметте болды, ал 16 жыл армия резервінде болды, полковник дәрежесіне дейін көтерілді. Ол зейнеткерлік дайындық резервіне орналастырылды, яғни Президент оны қажет болған кезде белсенді қызметке шақыра алады.
АҚШ Мемлекеттік департаменті
1987 жылы Райт АҚШ Мемлекеттік департаментінде Сыртқы істер қызметіне жұмысқа орналасты. Мемлекеттік департаменттегі мансабы барысында Райт АҚШ-тың Ауғанстандағы елшілігінде (ол 2001 жылы Ауғанстанға АҚШ-тың басып кіруінен кейін ашылуына көмектесті), Сьерра-Леонеде (ол жабатын және қайта ашатын елшілікке көмектесті), Микронезия мен Монголияда, сондай-ақ Өзбекстанда, Қырғызстанда, Гренадада және Никарагуада АҚШ елшілігінде қызмет етті. Райттің соңғы орнынан түсуі оның саясатқа қарсы шыққан алғашқы оқиғасы емес. Бір сұхбатында Райт Сомалиде бүлікшілердің басшысы Мохамед Фара Айдидті өлтіру үшін БҰҰ-ның бомбалау тактикасына қарсы екенін айтты. Райт сонымен қатар бірнеше рет саясатқа келіспегенін, бірақ Мемлекеттік департаментте жұмысын жалғастырғанын айтты.
Бейбітшілік белсенділігі
Мемлекеттік департаменттен зейнеткерлікке шыққаннан бері Райт Иракты басып алуға қарсы қозғалыстың көрнекті тұлғасына айналды. Ол көптеген конференцияларға қатысып, өзінің саяси көзқарастары мен орнынан түсуге дейінгі және одан кейінгі тәжірибесі туралы көптеген дәрістер оқыды. Райт соғысқа қарсы белсенді Синди Шиханмен бірнеше рет жұмыс істеді, әсіресе 2005 жылы тамызда Джордж Буштың Кроуфорд, Техас, ранчосының сыртында Кейси лагерінің демонстрациясын ұйымдастыруға көмектесіп, оларды қазір үйге әкелу автобусының оңтүстік аяғын сүйемелдеді. Ол сондай-ақ Қаңырау шалынан кейін Дала дауыл ардагері Дэннис Кайн және Бейбітшілік үшін ардагерлер бастаған Кейси 3 лагерінде ерікті болды. Ол 2006 жылы Шиханмен бірге әйелдер соғысқа қарсы деп айтады деген науқанмен жүріп өтті, бұл соғысқа қарсы азаматтардың 60 000-нан астам қолтаңбасын жинап, өтінішхат тапсыруды көздеді. Райт соғысқа қарсы демонстрацияларға қатысқан кезде қамауға алынды. Алғашқы рет ол 2005 жылы 26 қыркүйекте Ақ үйдің алдында тұтқындалды. Ол сұхбаттасуларда тұтқындалған кезде билетіне бекітілген тұтқындау білезіктерін алып тастамайтынын, керісінше оларды жинап алатынын айтқан. 2005 жылы 19 қазанда Райт Сенаттың Сыртқы істер комитеті отырысын үзіп, Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райсқа: "Соғысты тоқтатыңыз! Өлімді тоқтатыңдар!" Райт сот залынан бірден шығарылды. Райт Буш әкімшілігінің адамзатына қарсы қылмыстарды тергеу жөніндегі халықаралық комиссиясының 2006 жылғы қаңтардағы сессиясында бес судьяның бірі болды. Сонымен қатар ол алғашқы жыл сайынғы "Трутхаут" бостандық және демократия сыйлығының үш иегері болды. Райт АҚШ армиясының лейтенанты Эрен Ватаданың атынан 32-бап бойынша тыңдау кезінде куәлік етуге шақырылған үш куәгердің бірі болды. 2006 жылы 22 маусымда ол өзінің бөлімшесімен Иракқа барудан бас тартты. 2007 жылдың 1 сәуірінде Райт басқа 38 ядролық қаруға қарсы белсенділермен бірге АҚШ-тың ядролық қаруды дамытуына қарсы наразылық білдірген Nevada Desert Experience іс-шарасы кезінде Невада сынақ алаңында заңсыз кіргені үшін жауапқа тартылды. Сол күні кешке Райт "О'Райли факторында" Женева конвенцияларын және олардың Иранға 15 британдықты тұтқынға алу кезінде қалай қолданылғанын талқылады. Талқылау қызу жүріп, Райт өзінің 29 жыл әскери қызмет атқарғанын айтты. Әңгіме барысында О'Райли Райттың патриотизмін күмәнге ұшыратты және ол өзінің 29 жыл әскери қызмет атқарғанын, ал О'Райли ешқашан қызмет етпегенін айтқанынан кейін оның микрофоны өшірілді. 2007 жылдың 17 сәуірінде Райт Сыртқы істер жөніндегі палатаның кіші комитетінің отырысына қатысты. Ол республикалық конгрессмен Дана Рорабахердің пікірлеріне жауап ретінде кезектен тыс сөйлегеннен кейін тыңдау залынан шығарылды. 2007 жылдың 11 қыркүйегінде Райт тұтқындалып, кейіннен Сенат Қарулы Күштер Комитетінің отырысын бұзғаны үшін сотталды. Райт 2007 жылдың 15 қыркүйегінде АҚШ Капитолиумының баспалдағында өткен наразылық шеруіне қатысты. Ол IVAW және Veterans for Peace мүшелері тұтқындалғаннан кейін қабырғадан асып өткені үшін тұтқындалды. 2007 жылдың 3 қазанында Райт пен Code Pink белсенді Медея Бенджаминге Канадаға кіруден бас тартылды, өйткені олардың есімдері ФБР дерекқорында, Ұлттық қылмыс туралы ақпарат орталығында, соғыс қарсы белсенділігімен байланысты тұтқындалуларға байланысты. Райт пен Бенджаминге егер олар болашақта Канадаға кіргісі келсе, онда олар резиденттік рұқсатты алуы керектігі айтылды. 2008 жылдың желтоқсанында Райт АҚШ-тың қазіргі билігіне қанағаттанбауын білдірді. С. Палестинаға қатысты сыртқы саясат. 2009 жылы Райт Газадағы бостандық науқанының басқарушы комитетінің жетекші мүшесі болып жұмыс істей бастады. 2014 жылдың тамызында ол Германияның канцлері Ангела Меркельге арнаған ашық хатқа қол қойғандардың бірі болды. 2017 жылы Райт АҚШ-тың Бейбітшілік Мемориалдық Қоры тарапынан АҚШ-тың Бейбітшілік сыйлығын алды. Ол соғысқа қарсы батыл белсенділігі, бейбітшілікке ықпал еткен көшбасшылығы және азаматтардың жанқиярлық дипломатиясы үшін марапатталды. 2023 жылдың 31 қазанында Код Пинк Израильдің 7 қазандағы Хамас шабуылдарынан кейін Палестинаны бомбалауға қарсы шықты. Топ бірнеше рет АҚШ-тан Израильге көмек туралы сенаттағы тыңдау кезінде Мемлекеттік хатшы Антони Блинкеннің куәлігін бұзды, наразылық білдірушілер атысты тоқтатуды талап етті. Бірнеше бейбітшілік белсенділері, соның ішінде Райт пен белсенді Дэвид Барроуз тұтқындалды.
On October 31, 2023, Code Pink opposed Israel's bombing of Palestine following the Hamas attacks of October 7. The group repeatedly disrupted Secretary of State Antony Blinken's testimony to a Senate hearing on Israel aid from the United States, with protesters calling for a ceasefire. Several peace activists were arrested, including Wright and activist David Barrows.
Газа флотилиясы
2010 жылдың 3 маусымында Райт Democracy Now! Ол "Челленджер-1" кемесінде болғанда, Израиль сарбаздарының тікұшақтардан түрік кемесінің палубасына түсіп жатқанын байқады. Оның өз кемесі жаулап алынған. "Флэш-фреймдер қолданылды. Біздің журналистердің бірі электр тоғымен соққыға ұшырады. Мен оның электрошокер екенін білмеймін". Райт 1996 жылғы "Терроризмге қарсы және өлім жазасына қарсы" заңына сәйкес Газаға гуманитарлық көмек көрсететін кез келген америкалық сотталуы керек деген мәлімдемесі бойынша Конгрессмен Брэд Шерманның кеңсесінде өзін тұтқындауға ұсынған бес белсенділердің бірі болды. Ешкім тұтқындалмаған.
11 қыркүйектегі шабуылдар және 9/11 комиссиясының есебі
2007 жылы Air America радио желісіне берген сұхбатында Райт 9/11 комиссиясының 11 қыркүйектегі шабуылдар туралы баяндамасын "толық жеткіліксіз" деп сипаттады. Ол АҚШ ұлттық барлау қызметі мен қорғаныс операцияларының неге мүлдем сәтсіз болғанын және Пентагонның 9/11-де қалай соққыға ұшырағанын түсінбейді. 2004 жылы ол Конгресске хат жазып, 9/11 комиссиясын ауыр кемшіліктері мен қателіктері үшін сынға алды, бұл қол қоюшылардың пікірінше, баяндаманы қате қылып, оның ұсыныстарының дұрыстығына күмән келтіреді.
Жазбалар
2008 жылы Koa Books баспасында Ann Wright және Susan Dixon авторлары бірлесіп жазған "Dissent: Voices of Conscience" басылымы жарық көрді. "Үкімет ішіндегілер Ирактағы соғысқа қарсы" деген атпен басылған бұл еңбекке 1971 жылы Пентагонның құпия құжаттарын жариялаған соғысқа қарсы белсенді Дэниел Эллсбергтің алғы сөзі кіреді.
Дәйексөздер
"Халықаралық құқықтарды бұзатын әскери операцияларға қатысудан бас тарту, шабуыл соғысын жүргізу, азаптау, заңсыз қару қолдану және бейкүнә азаматтарды мақсатты түрде нысанаға алу лейтенант Ватаданың ақыл-ойы мен жан дүниесін сақтап қалады".