Кіріспе

Нидерландыдағы су тасқынын бақылау Нидерланды үшін су тасқынын бақылау маңызды мәселе болып табылады, өйткені оның төменгі биіктігі, оның аумағының шамамен үштен екісі су тасқынына ұшырайды, ал ел тығыз орналасқан. Табиғи құмдық төбелер мен салынған бөгеттер, бөгеттер мен су тасқынынан қорғану үшін қорғаныш болады. Өзен бөгеттері Рейн мен Мез өзендерінің су ағынын болдырмайды, ал су бұру шұңқырлары, арналар мен сорғы станцияларының күрделі жүйесі (тарихтық: жел диірмендері) төменгі жерлерді мекендеу және ауыл шаруашылығы үшін құрғақ етеді. Суды бақылау жөніндегі басқармалар - бұл жүйені ұстап тұру үшін жауапты тәуелсіз жергілікті мемлекеттік органдар. Қазіргі уақытта су тасқыны апаттары мен технологиялық даму теңіздің әсерін азайту және болашақта су тасқынын болдырмау үшін үлкен құрылыс жұмыстарын жүргізуге әкелді. Бұл голланд тарихының барысында географиялық және әскери тұрғыдан маңызды болып шықты және зардап шеккен қалаларда өмір сүретін көптеген адамдардың өміріне үлкен әсер етті, инфрақұрылымды үнемі жақсарту арқылы олардың экономикасын ынталандырды.

Тарих

325 жылы Гелиголандқа бара жатқанда төменгі елдерден өткен грек географы Пифей "адамдармен күреске қарағанда сумен күресте көбірек адам қаза тапқан" деп жазған. Бірінші ғасырдағы римдік жазушы Плиний өзінің "Табиғи тарих" атты еңбегінде осыған ұқсас бір нәрсе жазған: Мұнда әр жиырма төрт сағат сайын екі рет мұхиттың кең көлемді ағыны үлкен жерлерді су басады және табиғаттың бұл аймақтың құрлықта немесе теңізде болуына қатысты мәңгілік дау-дамайларын жасырады. Бұл қасіретке ұшыраған халықтар биік жерде немесе адам қолымен жасалған платформаларда өмір сүреді, олар ең жоғары ағыстың деңгейінен жоғары тұрды; олар таңдалған жерде салынған күркелерде тұрады және сулар қоршаған жерді жауып жатқан кезде кемедегі теңізшілер сияқты, бірақ ағыс кеткен кезде олар кеме апатының құрбандары сияқты. Олар үйлерінің айналасында балық ұстап, судың құйылуына қарсы қашуға тырысады. Олар көршілес тайпалар сияқты мал бағу мен сүтпен өмір сүруді, тіпті жабайы аңдармен шайқасуды да өздеріне жатқызбайды, өйткені барлық жапырақтар артқа тартылды. Нидерландының су тасқыны қаупі бар аймағы негізінен су тасқынынан пайда болған жазық, ол мыңдаған жылдар бойы өзендер мен теңіз су басқаннан қалған шөгінділерден құрылған. Шамамен 2000 жыл бұрын Нидерландының басым бөлігін кең көлемді торф батпақтары алыпты. Жағалауы жағалаудағы төбелер мен табиғи бөгеттерден тұрады, олар батпақты суға батудан, сонымен қатар теңізге шаюдан сақтайды. Тұрғын үйлер үшін қолайлы жерлер тек шығыс пен оңтүстік бөлігіндегі биік жерлер, сондай-ақ жағалау мен өзендердегі құмдықтар мен табиғи бөгеттер болды. Бірнеше жерде теңіз осы табиғи қорғанысты бұзып, солтүстікте кең су тасқыны алқаптарын пайда етті. Бұл аймақтың алғашқы тұрақты тұрғындары, мүмкін, теңізде жиналған саз топыраққа тартылған, ол ішкі аймақтағы шөптесін және құмды топыраққа қарағанда әлдеқайда құнарлы болған. Олар өздерін су тасқынынан қорғау үшін үйлерін терпен немесе вирден (германияда Варфтен немесе Халлиген деп аталады) деп аталатын жасанды тұрғын төбелерге салды. 500 ж. б. з. б. және 700 ж. б. аралығында теңіз деңгейі мезгіл-мезгіл көтеріліп, төмендеп жатқандықтан, бірнеше рет қоныстанған және тастап кеткен кезеңдер болған. Алғашқы бөгеттер егіндіктерді кез-келген су тасқынынан қорғау үшін егістікті қоршап тұрған биіктігі бір метрдей ғана төмен бөгеттер болды. 9 ғасырда теңіз қайтадан қарқынға түсті және оларды қауіпсіз ету үшін көптеген терптерді көтеру керек болды. Көптеген еріктілер осы уақытқа дейін ауылдар ретінде бірге өсті. Бұлар бірінші бөгеттермен байланыстырылды. 1000 жылдан кейін халық саны өсті, бұл егістік жерлерге деген сұраныстың артуын білдірді, сонымен қатар жұмыс күші көп болды және бөгеттің құрылысы көбірек маңызды болды. Кейінгі бөген құрылысына негізгі үлес қосқан монастырлар болды. Ең ірі жер иелері ретінде олар үлкен құрылысты жүзеге асыру үшін ұйымға, ресурстарға және адам күштеріне ие болды. 1250 жылы көпшілік бөгеттер үздіксіз теңіз қорғанысына қосылды. Келесі қадам - бөгеттерді теңізге қарай жылжыту болды. Әр түрлі циклдер кезінде аздап шөгінді қатпарлар қалды. Жылдар өте келе бұл қабаттар биіктігі соншалықты өсіп, оларды су басу сирек болды. Сол кезде осы аймақтың айналасына жаңа бөгет салу қауіпсіз деп саналды. Ескі бөгет көбінесе екінші қорғаныс ретінде сақталған, оны ұйықтап жатқан бөгет деп атаған. Деңгейді әрқашан теңізге қарай жылжытуға болмайды. Әсіресе оңтүстік-батыс өзен дельтасында негізгі теңіз бөгенінің су тасқыны арқылы бұзылуы жиі орын алған. Содан кейін екінші бөгет салынды, оны inlaagdijk деп атады. Ішкі бөгеттің құлауынан кейін екінші бөгеттің негізгі бөгетке айналуы мүмкін. Өте көп жерлер қауіпсіздігін қамтамасыз етсе де, біріншіден екінші бөгетке дейінгі жер жоғалады; жылдар өте келе жоғалту айтарлықтай болуы мүмкін. Су тасқынынан кейін қалған балшықпен жерді көтеруден қорғайтын бөгет орнату арқылы жерді су тасқынынан алу. Сонымен қатар, сусыздалған топырақ қатады және шөптің ыдырауына әкеліп соғады. Осылайша бөгеннің бір жағындағы су деңгейі мен екінші жағындағы жер деңгейі арасындағы айырмашылық өсті. Су тасқыны жиі болмай, бөгет толып кетсе немесе бұзылса, зардап көбірек болды. Құрылыс әдісі ғасырлар бойы өзгеріп келеді. Орта ғасырларда жерді қорғап тұратын шөппен қапталған шұңқырлар кең тараған. Теңізге қараған жағында тік жерде жер бөгеті қазылып салынған. Содан соң теңіз шөптері осы жиекке тігіліп, таяқшалармен ұс...

Торф батпақтарын игеру

Құрылыс бөгеттерінің салынуына ұқсас уақытта отаршылар алғашқы батпақтарды егіншілікке жарамды етті. Жерді сумен суару үшін су бұрғыларын қазып, астықты өсіру үшін суды ағызып отырды. Алайда, шөптер басқа топырақ түрлеріне қарағанда сусызданып, жердің құлдырауы дамыған аумақтардың қайтадан ылғалды болуына әкелді. Алғашында негізінен астық өсіруге арналған егістік жерлер дымқылға айналып, сүт шаруашылығына ауысты. Содан кейін жаңа жерді егіп, оны тереңірек далаға қарай қарайтын. Бұл цикл бірнеше рет қайталанды, әр түрлі даму бір-бірімен кездесіп, одан әрі дамымаған жерлер табылмады. Содан кейін барлық жер малды жайылымға жұмсалды. Жердің үнемі құлап кетуі судың артық болуын алып тастауды қиындата түсті. Өзендер мен өзендердің сағаларын бөгеп, судың жоғары деңгейін қайтадан ағып, егістіктерді басып кетуіне жол бермеу үшін бөгеттер салынды. Бұл бөгеттердің ағаштан жасалған, су ағып кетуіне кедергі келтіретін, су ағып кетуіне жол бермейтін, клапанмен жабдықталған тұғыры бар еді. Алайда, бұл бөгеттер кеме қатынасын тоқтатты, ал тауарларды тасымалдау қажеттілігі тудырған экономикалық белсенділік бөгеттің жанында ауылдардың өсуіне себеп болды, кейбір танымал мысалдар Амстердам (Амстель өзеніндегі бөгет) және Роттердам (Ротте өзеніндегі бөгет). Тек кейінгі ғасырларда кемелерді өткізу үшін құлыптар жасалды. Алдағы су бұру жұмыстары тек 15 ғасырда жел тегершігі пайда болғаннан кейін ғана жүзеге асырылды. Бұл желмен жұмыс істейтін су сорғысы Нидерландының танымал туристік нысандарының біріне айналды. Алғашқы су бұру диірмендері суды 1,5 м-ге дейін көтере алды. Кейінгі кездегі диірмендер суды әлдеқайда жоғары көтере алатын Архимед бұрандасымен жабдықталған. Қазір теңіз деңгейінен төмен орналасқан полидерлер суды полидер орларынан және каналдардан боезмге ("босомға") сорғылап жатқан диірмендермен құрғақ ұсталды. Бұл әртүрлі полидерлерді байланыстыратын және суды өзенге немесе теңізге шығаруға болатынға дейін су қоймасы ретінде қызмет ететін каналдар мен көлдер жүйесі. Бұл жүйе әлі күнге дейін қолданылуда, бірақ су бұру зауыттары алдымен бумен, кейін дизельмен және электрмен жұмыс істейтін сорғы станцияларымен ауыстырылды. Орта ғасырларда қалалар мен өнеркәсіптің өсуі отын ретінде құрғатылған торфқа деген сұраныстың артуына әкелді. Алдымен жер асты суларындағы торфты қазып алып тастады. XVI ғасырда су астындағы торфты қазу әдісі пайда болды. Шаруашылықтар ірі көлемде торфты қазуға кірісті, оларға қала инвесторлары қолдау көрсетті. Бұл кәсіпорындар көбінесе ландшафтты бүлдірді, өйткені ауыл шаруашылығы жерлері қазылып, торфты кептіруге арналған қалдық жоталар толқындар әсерінен құлдырады. Шағын көлдер пайда болды, олар тез өсті, жер бетіндегі судың әр өсуі желдің суға әсер етуіне әкеліп соқты. Тіпті, ауылдар да адам жаратқан көлдердің толқынына батып кетті. Полир диірменінің дамуы көлдерді сумен тазарту мүмкіндігін берді. Бұл жұмыс 16 ғасырда шағын, терең емес көлдерде басталып, одан әрі үлкен және терең көлдерде жалғасты, бірақ 19 ғасырға дейін Амстердамның маңындағы ең қауіпті көл - Харлеммермермерді бу күшімен құрғатты. Сусыз қалған көлдер мен жаңа полирлерді топографиялық карталарда олардың ескі қоршаған ортамен салыстырғанда әртүрлі тұрақты бөліну үлгісімен оңай ажыратуға болады. Бұл жұмыстарға қатысқан диірменшік және гидравликалық инженер Ян Лигвотер танымал болды.

Өзен су тасқынын бақылау

Нидерланды арқылы Еуропаның үш ірі өзені - Рейн, Меза және Шельда ағады. Рейн мен Меза өзендері елдің шығысынан батысына қарай ағады. Өзендердегі алғашқы ірі құрылыс жұмыстарын римдіктер жүргізді. Нерон Клавдий Друз Рейн өзенінде суды Ваалдан Ндеррийнге бұру үшін бөгет салуға және бұрын тек кішкентай өзен болған Ижсель өзенін Рейнге қосуға жауапты болды. Бұл су тасқынын бақылау шаралары ретінде немесе тек әскери қорғаныс және көлік мақсаттары үшін жасалғаны белгісіз. Бірінші өзен бөгеттері өзен сағаларының маңында 11 ғасырда пайда болды, мұнда теңізден келген шабуылдар өзендегі жоғары су деңгейінен қауіптіліктерді арттырды. Жергілікті билеушілер өз жерлерін су басудан сақтау үшін өзен тармақтарын бөгеді (Граф ван Голландия, 1160 ж. Ағастан жоғары жағалаудағы орманды кең көлемде ағаштан тазарту өзен деңгейінің үдемелі артуына әкелді, ал егістік жерлерге деген сұраныс көбірек жерді бөгеттермен қорғауға әкелді, бұл өзен ағысының төсегіне аз орын берді және осылайша су деңгейінің одан да жоғары болуына әкелді. Жергілікті бөгеттер ауылдарды қорғау үшін өзенді үнемі ұстап тұру үшін бөгетті құру үшін қосылды. Бұл оқиғалар өзен аңғарларының алғашқы тұрғындары үшін тұрақты су тасқыны жай ғана қиындық тудыратын болса, керісінше, бөгеттер жарылған кездегі кездейсоқ су тасқыны әлдеқайда зиянды болды. XVII және XVIII ғасырлар көптеген өлім-жітімге әкелген атақты өзен су тасқындары кезеңінде өтті. Бұл су тасқыны көбінесе өзенді бөгеп тұрған мұз бөгеттерінен пайда болған. Жерді қалпына келтіру жұмыстары, үлкен сабан плантациялары және өзеннің қысқы төсенішіндегі құрылыс - барлығы мәселені нашарлатты. Қысқы төсектің айқын тазартылуының жанында ағынды жерлер (оверлатен) пайда болды. Бұл - судың артық бөлігін ағысқа қарай бұрауға болатын, әдейі төменгі қабырғалар. Мұндай бұру арнасындағы жер ғимараттар мен кедергілерден таза сақталған. Сондықтан, осы "жасыл өзен" негізінен тек мал жайылымдарына пайдаланылатын болғандықтан, кейінгі ғасырларда оны жерді ысырап ету ретінде қарастырған. Қазіргі уақытта судың ағып кетуінің көпшілігі жойылып, оның орнына берік бөгеттер мен өзен тармақтарында суды бөлуді бақылауға көбірек көңіл бөлінді. Бұл мақсатқа жету үшін Паннерденс каналы мен Ньюе Мерведе сияқты арналар қазылды. 1977 жылы бір комитет өзен бөгеттерінің әлсіздігі туралы баяндады, бірақ жергілікті тұрғындар үйлерді бұзуға және ескі бұрмалы бөгеттерді түзетуге және нығайтуға қарсы болды. 1993 жылы және 1995 жылы су тасқыны қаупі төнген кезде, адамдар эвакуацияланып, бөгеттер тек қана ұсталып тұрғанда, жоспарларды іске асыру үшін. Қазір өзен су басу қаупі 100 жылда бір рет болғаннан кейін жылына бір ретке дейін азайды. Өзенге арналған бөлме жобасында өзендерге су басуға кеңірек мүмкіндік беру және осылайша су басу биіктігін азайту бойынша қосымша жұмыстар жүргізілуде.

Суды басқару тақталары

Алғашқы бөгеттер мен суды бақылау құрылыстарын олармен тікелей пайда көретіндер, негізінен фермерлер салған. Құрылыстар кеңейе түскен сайын, су деңгейін бақылауға ортақ мүддесі бар адамдардан кеңесі құрылды және алғашқы су басқармалары пайда бола бастады. Олар көбінесе кішкентай аумақты, яғни бір ғана полирді немесе бөгетті басқаратын. Кейіннен олар біріктірілді немесе әртүрлі су басқармаларының мүдделері қайшылықта болған кезде жалпы ұйым құрылды. Бастапқы су басқармалары бір-бірінен ұйымдық, қуатты және басқаратын аумақтарында ерекшеленді. Бұл айырмашылықтар көбінесе аймақтық және әртүрлі жағдайларға байланысты болды, мысалы, олар теңіз бөгенін дауылға қарсы қорғауға немесе полирдегі су деңгейін шектеуге мәжбүр болды. ХХ ғасырдың ортасында суды басқаруға арналған 2700 тақтайша болған. Көптеген бірігулерден кейін қазіргі уақытта 21 су басқармасы қалды. Су басқармалары бөлек сайлау өткізеді, салықтар алады және басқа мемлекеттік органдардан тәуелсіз жұмыс істейді. Құрылысын өздері пайдаланған адамдар күтіп ұстады, әр фермерге құлдыраудың бір бөлігін күтіп ұстауға тапсырылды, су басқармаларының директорлары оны үш жылда бір рет қарап отырады. "Кімге су ауырса, сол суды тоқтатады" деген ескі ереже (Wie het water deert, die het water keert) бөгеттің жанында тұратын адамдар оны төлеуге және күтуге тиіс болды. Бұл жағдай кездейсоқ жөндеуге әкелді және егер бөгеттер жақсы жағдайда болса, көптеген су тасқыны орын алмас еді немесе соншалықты ауыр болмас еді деп есептеледі. Далаға жақын жерде тұратын адамдар су тасқынынан зардап шеккенімен, көбінесе бөгеттерді жөндеуден бас тартқан, ал бөгеттің жанында тұратын адамдар бұзылған бөгетті жөндеуден кейін банкротқа ұшырауы мүмкін. Rijkswaterstaat (Қоғамдық жұмыстар және су шаруашылығы бас директориясы) 1798 жылы француз билігі кезінде Нидерландыдағы суды бақылауды орталық үкіметке беру үшін құрылды. Алайда жергілікті су кемелерінің өз беделін күтіп, көбінесе Rijkswaterstaat жергілікті су кемелерінің қасында жұмыс істеді. Rijkswaterstaat көптеген ірі суды бақылау құрылыстарына жауапты болды, кейін теміржолдар мен автомобиль жолдарын салуға қатысты. Су басқармалары Оңтүстік Голландия жағалауындағы құм машинасы сияқты жаңа эксперименттер жасауға тырысуы мүмкін.

Айқын тасқын

Осы жылдар ішінде Нидерландыда көптеген дауылдар мен су тасқыны болды. Кейбірін ерекше атап өту керек, өйткені олар Нидерландының контурларын өзгертті. 1170 жылы Бірінші Барлық Сендердің су тасқынынан (Allerheiligenvloed) басталған бірқатар апатты дауылдар үлкен аумақты торф батпақтарын алып кетіп, Вадден теңізін кеңейтіп, бұрын ел ортасындағы Альмер көлін Солтүстік теңізге қосып, Зюдерзее пайда болды. Бұл 1933 жылы Afsluitdijk құрылысына дейін көптеген қиындықтар туғызды. 1219 жылы бірнеше дауылдар Эмс өзенінің сағасынан Доллартты пайда етті. 1520 жылы Долларт өзінің ең үлкен аумағына жетті. Бірнеше қала мен ауылды қамтитын Ридерланд жоғалды. Кейіннен осы жердің көп бөлігі қайта игерілді. 1421 жылы Сент-Елизавета су тасқыны елдің оңтүстік-батысындағы Де-Гроте Ваардты жоғалтты. Әсіресе тұз өндіру үшін бөгеннің жанында торф қазу және азаматтық соғысқа байланысты қараусыз қалдыру бөгендердің бұзылуына әкеліп соқты, бұл қазір бағалы табиғи қорық болып табылатын Бисбошты тудырды. 1916 және 1953 жылдардағы жақында болған су тасқыны сәйкесінше Afsluitdijk және Deltaworks құрылысына себеп болды.

Су тасқыны әскери қорғаныс ретінде

Белгілі бір аймақтарды әдейі су басу әскери қорғаныс желісін құруға мүмкіндік береді. Жау әскері алға жылжу жағдайында, бұл аймақты шамамен 30 см (1 фут) су басуы керек еді, қайықтар үшін тым жай, бірақ су астындағы кедергілерді жасыру арқылы жаяу жүруді қиындататын тереңдік. Су тасқыны болған аймақты кесіп өтетін бөгеттер мен басқа да стратегиялық орындарды бекіністермен қорғауға тиіс еді. Бұл жүйе Голландия су желісінде 1672 жылы үшінші ағылшын-голланд соғысы кезінде сәтті болды, бірақ 1795 жылы қатты аяздан кейін жеңілді. Ол сондай-ақ Stelling van Amsterdam, Grebbe желісі мен IJssel желісімен пайдаланылды. Ауыр артиллерияның пайда болуы, әсіресе ұшақтардың пайда болуы бұл стратегияны ескірген.

Қазіргі заманғы даму

ХХ ғасырдағы технологиялық даму су тасқынына қарсы қауіпсіздікті одан әрі жақсарту және жердің үлкен аумақтарын қалпына келтіру үшін үлкен жобалар жүзеге асырылуы мүмкін дегенді білдірді. Ең маңыздылары - Zuiderzee Works және Delta Works. ХХ ғасырдың аяғында барлық теңіз сағалары бөгеттер мен бөгеттер арқылы теңізден жабылып қалды. Тек Вестершельде порты ғана Антверпен портына кеме қатынасы үшін ашық болуы керек. Вадден теңізі мен Маркермеердің кейбір бөліктерін қалпына келтіру жоспарлары осы сулардың экологиялық және демалыс құндылықтарына байланысты тоқтатылды.

Zuiderzee жұмыстары

Zuiderzee Works (Zuiderzeewerken) - бөгеттердің, жерді қалпына келтірудің және суды дренаждау жұмыстарының жүйесі. Жобаның негізі - Zuiderzee теңізінің бөгеті, бұл Солтүстік теңіздің үлкен, терең емес сағасы. Бұл бөгет 1932-1933 жылдары салынған. Ол Zuiderzee теңізін Солтүстік теңізден бөліп тұрды. Нәтижесінде Зюдер теңізі IJsselmeerIJssel көліне айналды. Плотинадан кейін жаңадан пайда болған тұщы сулы көлдің үлкен аумақтары полирлер арқылы қалпына келтірілді. Жұмыс 1920 жылдан 1975 жылға дейін бірнеше кезеңмен орындалды. Оның жобалауында және мемлекет қайраткері ретінде құрылысына рұқсат беруде инженер Корнелис Лелидің рөлі зор болды.

Дельта жұмыстарының

1937 жылы Rijkswaterstaat жүргізген зерттеуден көрінетіндей, оңтүстік-батыс өзен дельтасындағы теңіз қорғанысы үлкен дауылға төтеп бере алмайды. Бұл мәселені шешудің жолы - өзеннің барлық сағалары мен теңізге кіретін жерлерін бөгеп, жағалауды қысқарту болды. Алайда, бұл жобаның ауқымы мен Екінші дүниежүзілік соғыстың араласуынан оның құрылысы кейінге қалдырылды және алғашқы жұмыстар тек 1950 жылы ғана аяқталды. 1953 жылы Солтүстік теңізде болған су тасқыны жобаны жеделдетуге үлкен серпін берді. Келесі жылдары сағаның аузын жабу үшін бірнеше бөгеттер салынды. 1976 жылы экологиялық топтар мен балық шаруашылығының қысымымен Остершельде сағасын қатты бөгетпен жабу туралы шешім қабылданды, оның орнына Остершельдекеринг, дауыл кезінде ғана жабылатын дауыл тосқауыл салу туралы шешім қабылданды. Бұл жобаның ең танымал (және ең қымбат) бөгеті. Жұмыс үшін екінші үлкен кедергі Рийнмонд ауданында болды. Nieuwe Waterweg арқылы дауылға ұшыраған дауыл Роттердамның айналасындағы 1,5 миллионға жуық адамды қауіпке ұшыратады. Алайда, өзеннің бұл сағасын жабу Нидерланд экономикасына өте зиянды болады, өйткені Роттердам порты - әлемдегі ең ірі теңіз порттарының бірі - өзеннің осы сағасын пайдаланады. Ақырында, Maeslantkering 1997 жылы экономикалық факторларды ескере отырып салынған: Maeslantkering - бұл қажет болған кезде өзен аузын жаба алатын, бірақ әдетте ашық болатын екі айналмалы есіктің жиынтығы. Месланткерингтің 10 жылда бір рет жабылатыны болжанып отыр. 2012 жылдың қаңтарына дейін ол 2007 жылы бір рет қана жабылған.

Өзенге орын

ХХІ ғасырдағы ғаламдық жылыну теңіз деңгейінің көтерілуіне әкелуі мүмкін, бұл Нидерландының су тасқынын бақылауға арналған шараларын басып тастауы мүмкін. "Өзенге арналған бөлме" жобасы қорғауға болмайтын жерлерді мезгіл-мезгіл су басуына мүмкіндік береді. Мұндай аймақтарда тұрғындар биік жерлерге көшірілді, олардың кейбіреулері күтілетін су тасқыны деңгейінен жоғары көтерілді.