Кіріспе

"Project RAM" жобасының АҚШ әскери-теңіз флотының ұшу хирургы (1926-1961) Виктор Алонзо Пратер (Victor Alonzo Prather Jr.) (1926 жылы 4 маусым - 1961 жылы 4 мамыр) - ғарыш костюмін әзірлеу жөніндегі үкіметтік жоба "Project RAM" жобасына қатысқандығымен танымал болған американдық ұшу хирургы. 1961 жылы 4 мамырда Пратер Strato Lab V әуе шары ұшуындағы ұшу кезінде суға батып, адаммен ұшудың биіктік рекордын 2012 жылға дейін сақтады.

Өмір

Пратер 1926 жылы 4 маусымда Мичиган штатының Лапер қаласында Виктор Пратер аға мен Глэдис Мэй Фурс отбасында дүниеге келген. Ол 1943 жылы Тафтс колледжінде оқыды және 1943 жылдан 1945 жылға дейін Гавайидің Гонолулу қаласында орналасқан V 12 бағдарламасының бір бөлігі болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Тафтс қаласына оралып, Тамфтс университетінің медицина мектебінде оқыды, ол жерден 1952 жылы бітірді. 1954 жылы Пратер АҚШ әскери-теңіз флотына Медициналық корпусқа қайтадан қосылды. Ол Пенсаколада орналасты, содан кейін Сан-Диегоға ауыстырылды. Сан-Диегода болған кезде Пратер авиациялық медицина курстарын және тұрақты қанатты және тікұшақ ұшақтарының біліктілігін аяқтады. Ол 1957 жылға дейін ұшақ тасымалдаушы USS Shangri La кемесінде дәрігер болып жұмыс істеді, содан кейін ол Мароккодағы Порт Ляутидегі АҚШ әскери-әуе базасына VR 24 ұшу хирургы болып тағайындалды. 1959 жылы Пратер Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Бетезда әскери-теңіз ауруханасына ауыстырылды.

RAM жобасы

1960 жылы Пратер Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Әскери-теңіз медициналық зерттеу институтында прототиптік ғарыш костюмдерін сынау жөніндегі үкіметтік бағдарлама - RAM жобасына ауыстырылды. Ол костюмдердің су астында қалай жұмыс істейтінін сынап көруді тапсырды, кейіннен костюмдердің өте биік биіктікте қалай жұмыс істейтінін көруді тапсырды.

Ұшу

1961 жылы 4 мамырда сағат 7:08 -де Виктор Пратер, Кдр. Малкольм Росс, "Страто Лаб Хай V" ұшағында USS Antietam (CV 36) ұшақ палубасынан 113,720 фут (34662 м) биіктікке көтеріліп, Әскери-теңіз флотының Mark IV толық қысым костюмін сынады. Миннеаполис штатындағы Винзен Research Inc. компаниясы жасаған шар тек қалың полиэтилен пластмассадан жасалған. Бұл шақтың қаптамасы бұрын-соңды сәтті ұшырылған шақтың ең үлкені болды, толық толтырылған кезде диаметрі 91 метрге дейін кеңейді. Балонның астынан үлкен парашют, содан кейін гондола ілінеді. Температураны бақылау үшін гондоланы арнайы венециандық жалюзилер қорғайды, бірақ басқа жағдайда кеңістікке ашық. Балондар, парашют, гондола және артқы антеннаның көмегімен ұзындығы 152 метрге жететін кеме жасалды. Ұшудың басты мақсаты Mark IV толық қысым костюмін сынау болды. Б. Ф. Гудрич компаниясы неопреннен жасаған костюмнің салмағы тек қана 4 маркалы костюмнің салмағы, көлемі, желдету, ауа мен суға тығыздық, қозғалыс, температураны бақылау және тіршілік ету мүмкіндіктері сияқты мәселелерді шешіп, НАСА Меркурий жобасының ғарышкерлері үшін өзгертілген нұсқаны таңдады. Малкольм Росс пен Виктор Пратер таңғы сағат 8.10-да 53000 фут (16154 м) биіктіктен өткен кездегідей төмен температураға ұшырады. Strato Lab V ұшағы сағат 9:47 -де ең биік биіктікке, 34668 метрге жетті, онда температура мен ауа қысымы сол биіктікте, ғарыш киімісіз адам бірнеше секунд ішінде есінен тайды. 4 мамырдағы ұшу Mark IV костюмінің бұрын-соңды жүргізілмеген ең қатал сынағы болды. Ұшу 9 сағат 54 минутқа созылып, 140 миль (225 км) арақашықтықты жауып өтті. Балонда ұшып бара жатқандар ауаға дем ала алатын биіктікке жеткенде бетперделерін шешіп алады. "Страто Лаб V" кемесі Мексика шығанағына сағат 16:02 -де қонды. Миссияның жоспары - балонды тасымалдаушының ұшу палубасына емес, суға қонған жағдайда, балоншыларды алу үшін қайық пайдалану. Бұл жаттығулар бұрыннан жүргізіліп келген. Алайда, бұған бұйрық болмағандықтан, көтерілген тікұшақтың экипажы ілгекті түсірді. Командир Росс Прэтерді бірінші болуға шақырды, бірақ ол бас тартты. Росс дұрыс процедураға қайшы ілгекке түсіп, ішінара құлап кетті, бірақ ол суға толығымен түспей қалпына келтіре алды. Бірнеше минуттан кейін Пратерді алып келуге арналған ілгек түсіріліп, ол гондолаға бекітілген жүзу үстінде тұрып, құтқару желісін ұстады. Ол ілгекке басқанда, артта қалған аяғы гондоланы итеріп жіберіп, суға бір метрдей артқа құлап түседі. Тікұшақ экипажы ұшу костюмі су өткізбейтін деп есептеді, егер бет пластинасы әлі жабық болса, және дереу құтқаруды жүзеге асырмады. Ашық қалқан болғандықтан, Пратердің ұшу костюмін су батып, оны құтқару үшін әскери-теңіз суға батып кетті.

Ұшудан кейін

Пратердің өлімінен кейін көп ұзамай президент Джон Ф. Кеннеди Пратердің жесірі Вирджиния Меритті шақырды, ол балалары Марла Ли Пратер мен Виктор А. Пратер III-мен бірге Ақ үйге келді. Кеннеди Виктор Пратерге "қаһармандығы мен ерекше жетістіктері үшін" әскери-теңіз флотының Құрметті ұшу айқасын табыстады. Сондай-ақ, балуандарға 1961 жылы Аэронавттар үшін Хармон кубогы берілді. 1961 жылы Пратер мен Росс орнатып қойған адаммен ұшу балонының биіктік рекордын Халықаралық Аэронавтика Федерациясы әлі күнге дейін ресми түрде мойындайды. 2021 жылы үш шаршылдар стратосфераға жоғары ұшты. Николас Пьянтанида 1966 жылы 2 ақпанда Strato Jump II шарымен 123,800 футқа (37734 м) жеткенін, ал Феликс Баумгартнер 2012 жылы 14 қазанда Red Bull Stratos жобасының бөлігі ретінде 128,100 футқа (39 044.88 метр) жеткенін мәлімдеді. Балонда ұшу кезінде, тауға көтерілу кезінде сияқты, төмен түсуді сол әдіспен аяқтау рекорд орнату үшін қажет. Пиантанида әуе шарымен биіктік рекордын иеленбеді, өйткені ол әуе шарын ұшу төбесінен лақтырып тастады және жер бетіне галочкада шары жоқ қайтып келді. Сол сияқты Баумгартнер де ұшуының ең жоғарғы сатысында секірді. Үшінші адам Алан Юстас 136,000 фут биіктікке (41453 м) жетті, содан кейін ол 2014 жылы дыбыстан жоғары секіруді орындады.