Кіріспе
Америкалық ұшқыш және сынақ ұшқышы (1923–2020)
Бригад генерал Чарльз Элвуд Йегер (/j//eɪ//ɡ//ər/ YAYgər, 13 ақпан 1923 – 7 желтоқсан 2020) – АҚШ Әуе күштерінің офицері, аса қабілетті ұшқыш және рекордтарды жаңартқан сынақ ұшқышы. 1947 жылғы қазан айында ол тарихта алғаш рет тік қанатымен ұшу кезінде дыбыс жылдамдығын жеңгені расталды. Йегер Батыс Вирджиния штатының Хамлин қаласында өсті. Оның карьерасы Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясының қарапайым сарбазы ретінде басталды, 1941 жылы Армия Әуе күштеріне жіберілді. Ұшақ механігі болып қызмет еткеннен кейін, 1942 жылдың қыркүйегінде ол ұшқыш курсына түсіп, бітірген соң ұшқыш офицері (Соғыс кезеңіндегі Армия Әуе күштерінің уәкілі) шеніне көтерілді. Кейіннен ол P-51 Mustang истребителінің пилоты ретінде Батыс майданда көптеген жеңістерге жетті, онда 11.5 жау ұшағын жоқ қылғаны куәландырылды (жартылай есеп бір атып түсіруде екінші пилоттың көмегінен туындаған). 1944 жылдың 12 қазанында ол бір миссияда бес жау ұшағын атып түсіріп, «бір күндік эйс» атағына ие болды. Соғыстан кейін Йегер сынақ ұшқышы болды және Ұлттық аэронавтикалық кеңес комитетінің (NACA) эксперименталдық, ракеталық қозғалтқышты ұшақтарын қоса алғанда, көптеген ұшақ түрлерін ұшты. NACA бағдарламасы арқылы ол 1947 жылдың 14 қазанында дыбыс кедергісін ресми түрде бұзған алғашқы адам болды, ол эксперименталды Bell X-1 ұшағымен Mach 1 жылдамдығында 13716.00 метр биіктікте ұшты, бұл үшін ол 1948 жылы Collier және Mackay жүлделерін жеңіп алды. Одан кейін ол келесі жылдары бірнеше жылдамдық және биіктік рекордтарын жаңартты. 1962 жылы ол NASA және Әуе күштері үшін астронавттарды даярлаған USAF Ғарыш зерттеуші пилоттар мектебінің алғашқы басшысы болды. Кейін Йегер Германияда, сондай-ақ Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік-Шығыс Азияда истребитель эскадрильялары мен авиациялық бөлімшелеріне басшылық етті. Оның жетістіктері мен осы бөлімшелердің жоғары көрсеткіштері үшін ол 1969 жылы бригадир генерал болып тағайындалды және 1973 жылы Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді, ал 1975 жылдың 1 наурызында зейнетке шықты. Оның 30 жылдан астам соғыс кезеңіндегі ұшқыш мансабы оны Корея соғысы аймағына және Суық соғыстың қақпасындағы Кеңес Одағына дейін әлемнің көптеген жерлеріне алып барды. Йегерді көптеген адамдар барлық уақыттағы ең ұлы пилоттардың бірі деп санайды және ол 2013 жылы Flying журналының «Авиацияның 51 батыры» тізімінде бесінші орынды иеленді. Өмірі бойы ол 70 жыл ішінде 360-тан астам түрлі ұшақтарды ұшты және зейнетке шыққаннан кейін АҚШ Әуе күштерінің кеңесші пилоты ретінде екі онжылдық бойы ұшуын жалғастырды.
Ерте өмір және білім
Ейгер 1923 жылдың 13 ақпанында Батыс Вирджиния штатының Майра қаласында фермерлер Альберт Хэл Ейгер (1896–1963) және Сюзи Мэй Ейгер (1898–1987) отбасында дүниеге келді. Ол бес жасқа толғанда отбасы Батыс Вирджиния штатының Хамлин қаласына көшті. Йегердің екі ағасы – Рой және Хэл кіші, және екі әпкесі болды: Дорис Энн (төрт жасар Рой ойнап жүріп қарудан оқ атып, бір жасында қайтыс болды) және Панси Ли. Ол Хамлин орта мектебінде оқыды, онда баскетбол мен футбол ойнады, геометрия және машинография пәндерінен үздік баға алды. 1941 жылдың маусым айында орта мектепті бітірді. Әскери қызметтегі алғашқы тәжірибесін 1939 және 1940 жылдарының жаздарында Индианаполис, Индиана штатындағы Бенджамин Харрисон бекінісіндегі азаматтық әскери оқу лагерінде алды. 1945 жылдың 26 ақпанында Йегер Гленнис Дикхаузға үйленді, олардың төрт баласы болды. Гленнис Йегер 1990 жылы қайтыс болды, ол күйеуінен 30 жыл бұрын дүние салды. Оның туысы Стив Йегер бейсболдан кәсіпқой ойыншы болған.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылдың 12 қыркүйегінде Йегер АҚШ Әуе күштеріне (АҚӘК) қарапайым сарбаз ретінде қабылданып, Калифорния штатының Викторвилл қаласындағы Джордж әуе күштері базасында ұшақ механігі болды. Әскерге қабылдану кезінде Йегер жасы мен біліміне байланысты ұшқышқа дайындықтан өте алмады, бірақ үш айдан кейін АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы АҚӘК-ті қабылдау стандарттарын өзгертуге итермеледі. Йегердің көру қабілеті ерекше болды (көздің өткірлігі 20/10), бұл оған бір кезде еленді атуға мүмкіндік берді. Ол Лук Филд (Аризона штаты) базасында ұшқышқа қанаттар алып, ұшу офицері шеніне көтерілді, онда 1943 жылдың 10 наурызында 43C тобын бітірді. Йегер Невада штатының Тонопа қаласындағы 357-ші истребительдер тобында қызмет етті. Бастапқыда ол Bell P-39 Airacobra ұшағында ұшқыш ретінде оқыды (оқу ұшуы кезінде фермердің ағашын қиып тастағаны үшін жеті күнге ұшудан шеттетілді) және 1943 жылдың 23 қарашасында топпен шетелге аттанды. Ұлыбританиядағы RAF Leiston әуежайында орналасқан Йегер 363-ші истребительдер эскадрильясының құрамында P-51 Mustang ұшақтарында шайқасты. Ол ұшағына өзінің 1945 жылдың ақпанында әйелі болған Гленнис Фэй Дикхаус есімді сүйіктісінің құрметіне «Сұлу Глен» деп ат қойды. 1944 жылдың 5 наурызында Франция үстінде алғашқы ұшағында (P-51B-5NA, сериялық нөмірі 43-6763) атып түсірілгенге дейін Йегер бір жеңіске қол жеткізді, бұл оның сегізінші миссиясы болды. 1944 жылдың 30 наурызында Маки (француз қарсыластары) көмегімен Испанияға қашып, 1944 жылдың 15 мамырында Англияға оралды. Макиде болған кезінде Йегер партизандарға тікелей шайқасқа қатыспаған жұмыстарда көмектесті; ол әкесінен үйренген дағдысын пайдаланып, топ үшін бомбалар жасауға көмектесті. Ол Пириней тауларын кесіп өтуге көмектескені үшін «Қола жұлдыз» орденімен марапатталды. «Қашқандарға» (ұшып кеткен ұшқыштарға) жау территориясынан қайтадан ұшуға тыйым салынған ережеге қарамастан, оның мақсаты – қарсыластар тобының жауға ұсталуына мүмкіндік бермеу болды, Йегер қайтадан шайқасқа қабылданды. Ол басқа қашқан ұшқыш, P-51 ұшқышы, 1-ші лейтенант Фред Гловермен бірге 1944 жылдың 12 маусымында Одақтас әскерлерінің Бас қолбасшысы, генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрге тікелей жүгінді. «Мен соншалықты наразылық тудырдым, соңында генерал Эйзенхауэр маған эскадрильяма қайта оралуға рұқсат берді», - деді Йегер. «Ол D күнінен кейін шайқасқа жіберді, өйткені барлық еркін француздықтар – Маки және осындай адамдар – пайда болды». Эйзенхауэр соғыс министрлігінен өтініштерді шешуге рұқсат алғаннан кейін Йегер мен Гловермен келісті. Йегер ұшқыштар мен жауынгерлік шеберлігімен көзге түсті. 1944 жылдың 12 қазанында ол бір күні бес жау ұшағын түсіріп, тобындағы «аса қабілетті» ұшқыш атанды. Осы жеңістердің екеуі тіпті бір оқ атпастан қол жеткізілді: ол Messerschmitt Bf 109 ұшағына қарсы ату позициясына ұшқанда, ұшақтың пилоты үрейленіп, солға бұрылып, қанаттас ұшағымен соқтығысты. Йегер екі пилоттың да парашютпен секіргенін айтты. Ол соғысты 11,5 ресми жеңісімен аяқтады, оның ішінде реактивті ұшақпен әуедегі алғашқы жеңістердің бірі – неміс Messerschmitt Me 262 ұшағын атып түсірді, ол қонуға дайындалып тұрғанда атып түсірілді. 1986 жылғы естеліктерінде Йегер «екі тарап та қатыгездік жасағанын» айтты және «қозғалған кез келген нәрсені атқылау» бұйрығымен Сегізінші әуе күшінің миссиясына қатысқанын баяндады. Миссиялық брифингте ол майор Дональд Бочкайға «Егер біз мұндай нәрселер жасасақ, біз жеңіске жету жағында екенімізге көз жеткізуіміз керек» деп сыбырлады. Ол сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англиядағы өзіне жасалған қатыгездікке наразылығын білдірді, бұл Twitter-де британдықтарды «мақтанғаныш» және «жаман» деп сипаттауға себеп болды. Йегер Лейстонда болған кезде екінші лейтенант болып тағайындалды және сапары аяқталғанға дейін капитан болып тағайындалды. Ол өзінің 61-ші және соңғы ұшуын 1945 жылдың 15 қаңтарында жасады және 1945 жылдың ақпан айының басында АҚШ-қа оралды. Қашқан адам ретінде ол өзіне қалаған қызметті таңдады және жаңа әйелі жүкті болғандықтан, Батыс Вирджиниядағы үйіне жақын Райт Филдті таңдады. Ұшу сағаттарының көптігі мен техникалық қызмет көрсету тәжірибесі оны жөнделген ұшақтарды сынақтан өткізуге білікті етті, бұл оны Аэронавтикалық жүйелердің ұшу сынақ бөлімінің басшысы полковник Альберт Бойдтың басшылығына қосты.
At the time of his flight training acceptance, he was a crew chief on an AT 11. He received his pilot wings and a promotion to flight officer at Luke Field, Arizona, where he graduated from Class 43C on March 10, 1943. Assigned to the 357th Fighter Group at Tonopah, Nevada, he initially trained as a fighter pilot, flying Bell P 39 Airacobras (being grounded for seven days for clipping a farmer's tree during a training flight), and shipped overseas with the group on November 23, 1943. Stationed in the United Kingdom at RAF Leiston, Yeager flew P 51 Mustangs in combat with the 363d Fighter Squadron. He named his aircraft Glamorous Glen after his girlfriend, Glennis Faye Dickhouse, who became his wife in February 1945. Yeager had gained one victory before he was shot down over France in his first aircraft (P 51B 5 NA s/n 43 6763) on March 5, 1944, on his eighth mission. He escaped to Spain on March 30, 1944, with the help of the Maquis (French Resistance) and returned to England on May 15, 1944. During his stay with the Maquis, Yeager assisted the guerrillas in duties that did not involve direct combat; he helped construct bombs for the group, a skill that he had learned from his father. He was awarded the Bronze Star for helping a navigator, Omar M. "Pat" Patterson, Jr., to cross the Pyrenees. Despite a regulation prohibiting "evaders" (escaped pilots) from flying over enemy territory again, the purpose of which was to prevent resistance groups from being compromised by giving the enemy a second chance to possibly capture him, Yeager was reinstated to flying combat. He had joined another evader, fellow P 51 pilot 1st Lt Fred Glover, in speaking directly to the Supreme Allied Commander, General Dwight D. Eisenhower, on June 12, 1944. "I raised so much hell that General Eisenhower finally let me go back to my squadron" Yeager said. "He cleared me for combat after D Day, because all the free Frenchmen – Maquis and people like that – had surfaced". Eisenhower, after gaining permission from the War Department to decide the requests, concurred with Yeager and Glover. Yeager demonstrated outstanding flying skills and combat leadership. On October 12, 1944, he became the first pilot in his group to make "ace in a day," downing five enemy aircraft in a single mission. Two of these victories were scored without firing a single shot: when he flew into firing position against a Messerschmitt Bf 109, the pilot of the aircraft panicked, breaking to port and colliding with his wingman. Yeager said both pilots bailed out. He finished the war with 11.5 official victories, including one of the first air to air victories over a jet fighter, a German Messerschmitt Me 262 that he shot down as it was on final approach for landing. In his 1986 memoirs, Yeager recalled with disgust that "atrocities were committed by both sides", and said he went on a mission with orders from the Eighth Air Force to "strafe anything that moved". During the mission briefing, he whispered to Major Donald H. Bochkay, "If we are going to do things like this, we sure as hell better make sure we are on the winning side". He also expressed bitterness at his treatment in England during World War II, prompting descriptions of the British as "arrogant" and "nasty" on Twitter. Yeager was commissioned a second lieutenant while at Leiston, and was promoted to captain before the end of his tour. He flew his 61st and final mission on January 15, 1945, and returned to the United States in early February 1945. As an evader, he received his choice of assignments and, because his new wife was pregnant, chose Wright Field to be near his home in West Virginia. His high number of flight hours and maintenance experience qualified him to become a functional test pilot of repaired aircraft, which brought him under the command of Colonel Albert Boyd, head of the Aeronautical Systems Flight Test Division.
Сынақ жүргізушісі дыбыс кедергісін бұзу
Ейгер соғыстан кейін АҚШ Әуе күштерінің құрамында қалды және Muroc армиялық әуе алаңында (қазіргі Эдвардс әуе күштері базасы) сынақ ұшқышы болды. Bell Aircraft компаниясының сынақ ұшқышы Чалмерс "Слик" Гудлин дыбыс "кедергісін" бұзуды талап еткеннен кейін, USAAF 24 жастағы Йегерді жоғары жылдамдықты ұшуды зерттеу үшін NACA бағдарламасында Bell XS 1 зымырандық ұшағымен жұмыс істеуге таңдады. 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңына сәйкес, 18 қыркүйекте USAAF Америка Құрама Штаттарының Әуе күштеріне (USAF) айналды. Мүмкіндіктердің қиындығы соншалық, көптеген мәселелерге жауап ретінде: "Ейгер сақтандыруын төлегені жақсы еді" деуші еді. Ұшуға екі күн қалғанда, Ейгер аттан құлап, екі қабырғасын сындырып алды. Жарақаттың миссиядан шығарып тастауы мүмкін деген алаңдаумен, ол жақын маңдағы Розамондтағы азаматтық дәрігерге барып, қабырғаларын таңдырды. Кейбір деректерде дәрігер мал дәрігері болған деседі, бірақ жергілікті тұрғындар Розамондтың тым кішкентай екенін, онда дәрігер де, мал дәрігері де болмағанын айтады. 1947 жылдың 14 қазанында Йегер X 1 Glamorous Glennis ұшағымен Mach 1.05 жылдамдығында 13716.00 метр биіктікте, Калифорниядағы Мохаве шөліндегі Роджерс құрғақ көлінің үстінде ұшып бара жатып, дыбыс кедергісін бұзды. Миссияның сәттілігі туралы жұртшылыққа алты айға жуық уақыттан кейін, 1948 жылдың 10 маусымында ғана хабарланды. Йегер 1948 жылы Mach жылдамдығын басып өткені үшін Маккей және Коллиер жүлделерімен марапатталды, ал 1954 жылы Хармон халықаралық жүлдесіне ие болды. Ол күні ұшқан X 1 ұшағы кейіннен Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында тұрақты түрде қойылды. 1952 жылы Йегер Әуе командасы және штаб колледжіне қабылданды. Йегер жылдамдық және биіктік рекордтарын бұзуын жалғастырды. Ол Микоян-Гуревич МиГ-15 ұшағын ұшқан алғашқы американдық ұшқыштардың бірі болды, оның ұшқышы Но Кум Сок Оңтүстік Кореяға қашқаннан кейін. 1953 жылдың екінші жартысында Йегер 2 Мах жылдамдығын басып өтуге арналған X 1A ұшағын құрастырған USAF тобымен жұмыс істеді. Сол жылы ол азаматтық ұшқыш Джеки Кокранға оның дыбыстан жылдам ұшуына көмектесетін ұшақ жүргізді, ол дыбыстан жылдам ұшқан алғашқы әйел болды. Бірақ жаңа рекордтық ұшу толығымен жоспарланғандай болған жоқ, өйткені Mach 2.44 жылдамдығына жеткеннен кейін Йегер инерциялық байланыс салдарынан X 1A ұшағының басқаруын 24384.00 метр биіктікте жоғалтты, бұл құбылыс сол кезде жақсы белгілі болмаған. Ұшақ бір мезгілде домалап, көтеріліп, бақылаудан шығып, Йегер бір минуттан кем уақыт ішінде 15544.80 метрге түсіп, шамамен 8839.20 метр биіктікте қайтадан басқаруды қамтамасыз етті. Содан кейін ол одан әрі оқиғасыз қонуға қол жеткізді.
Әскери басқару
Ейгер ең алдымен истребитель ұшқышы болды және бірнеше эскадрилья мен қанаттарды басқарды. 1954 жылдан 1957 жылға дейін ол F 86H Sabre ұшағымен жабдықталған 417-ші истребитель-бомбардировщик эскадрильясының (50-ші истребитель-бомбардировщик қанатының) командирі болды, ол Батыс Германиядағы Хан әуе базасында және Франциядағы Туль-Розьер әуе базасында орналасқан. 1957 жылдан 1960 жылға дейін ол F 100D Super Sabre ұшағымен жабдықталған 1-ші истребитель-күндізгі эскадрильясын Калифорниядағы Джордж әуе күштері базасында және Испаниядағы Морон әуе базасында басқарды. 1962 жылы ол толық полковник атанды, бір жылдық оқуын және Әуе соғыс колледжіндегі STOL ұшақтарына арналған соңғы диссертациясын аяқтағаннан кейін. Ол NASA және USAF ғарышкерлерін даярлаған USAF Aerospace Research Pilot School-дің алғашқы коменданты болды. Ол тек орта мектепті бітіргендіктен, оған оқығандар сияқты ғарышкер болуға мүмкіндік болмады. 1962 жылдың сәуір айында Йегер Нил Армстронгпен бірге жалғыз рет ұшты. Олардың міндеті – T-33 ұшағымен Невададағы Смит ранчосының құрғақ көлін Солтүстік Американың X-15 ұшағы үшін авариялық қону алаңы ретінде бағалау болды. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде ол көл төсегінің жақындағы жаңбырдан кейін қонуға жарамсыз екенін білгенін жазды, бірақ Армстронг бәрібір ұшуды талап етті. Армстронг оларға «қол тигізіп, ұшып кетуді» ұсынғанда, Йегер оған «Қол тигізе аласың, бірақ ұшып кетпейсің!» деп кеңес берді. Армстронг жерге қонғанда, дөңгелектері сазға батып, ұшақ кенеттен тоқтады, бұл Йегерді күлдірді. Олар құтқару күтіп отыруға мәжбүр болды. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде Дуайт Йегердің басшылығы Эдвардс әуе базасындағы оқу кезінде оған қатысты кемсітушілікке қалай әкелгенін айтады. 1963 жылдың желтоқсаны мен 1964 жылдың қаңтары аралығында Йегер NASA-ның M2 F1 көтергіш корпусында бес ұшуды аяқтады. 1963 жылдың желтоқсанында мектептің NF 104 ұшағының бірінде сынақ ұшу кезінде болған апат салдарынан ауыр жарақат алды. Ұшақ рекордтық биіктікке көтерілгеннен кейін, басқару жүйесі жұмыс істемей қалды және ұшақ тік айналымға түсті. Бірнеше айналымнан және шамамен 95 000 фут биіктік жоғалғаннан кейін Йегер ұшақтан секіріп шықты. Секіріп шығу кезінде орындық белбеулері қалыпты түрде босатылды, бірақ орындықтың негізі Йегерге соқты, әлі де ыстық ракеталық қозғалтқыш оның шлемінің пластикалық бетін сындырып, авариялық оттегі жабдығын өртеп жіберді. Бетіндегі күйіктерге ұзақ және қиналыспен емдеу қажет болды. Бұл Йегердің сынақ ұшу рекордтарын орнатуға жасаған соңғы әрекеті болды. 1966 жылы Йегер Филиппиндегі Кларк әуе базасында 405-ші тактикалық истребитель қанатын басқарды, оның эскадрильялары Оңтүстік Вьетнамда және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа аймақтарында уақытша міндеттермен (TDY) ротациялық тәртіппен орналастырылды. Ол 127 рет ұшуға қатысты. 1968 жылдың ақпан айында Йегер Солтүстік Каролинадағы Сеймур Джонсон әуе базасында 4-ші тактикалық истребитель қанатын басқаруға тағайындалды және Пуэбло дағдарысы кезінде Оңтүстік Кореяда Макдоннел Дуглас F 4 Phantom II қанатын басқарды. 1971 жылдан 1973 жылға дейін, елші Джозеф Фарлендтің өтініші бойынша Йегер Пәкістан Әуе күштеріне кеңес беру үшін Пәкістанның Әуе атташесі болып тағайындалды. Ол Үндістанмен қарым-қатынастың шиеленіскен кезде Пәкістанға келді. Осы кезеңде Йегердің жұмыстарының бірі ПАФ-тың Шенян F 6 истребительдеріне AIM 9 Sidewinders орнатуға Пәкістандық техниктерге көмектесу болды. Сондай-ақ, ол ПАФ-тың әртүрлі эскадрильяларынан келген қызметкерлермен байланыс жасап, оларға жауынгерлік тактиканы дамытуға көмектесуге қызығушылық танытты. 1971 жылы соғыс басталғаннан кейін ол Батыс Пәкістанда қалып, ПАФ операцияларын қадағалауды жалғастырды. Соғыс кезінде ол батыс майданында тікұшақта ұшып, кеңес ұшақтарының, соның ішінде Сухой Су-7 және МиГ-21 ұшақтарының қираған қалдықтарын тіркеді. Бұл ұшақтар соғыс аяқталғаннан кейін талдау үшін Америка Құрама Штаттарына жеткізілді. Йегер сонымен қатар, Пентагон тағайындаған шағын жолаушылар ұшағы Бичкрафт Куин Эйрде ұшып жүріп, атып түсірілген үнді ұшқыштарын алып келді. Кейін Бичкрафт Пәкістан әуе базасына жасалған әуе шабуылы кезінде жойылды, Йегер сол кезде қасында болмады. Эдвард Инграхам, бұрын Исламабадтағы елші Фарлендтің саяси кеңесшісі болған АҚШ дипломаты, 1985 жылғы қазан айындағы "Вашингтон" журналында осы оқиғаны еске түсірді: "Йегердің Бичкрафты үнділердің әуе шабуылы кезінде қиратылғаннан кейін, ол өзінің қорқып тұрған әріптестеріне үнді ұшқышына Индира Гандидің арнайы тапсырмасы бойынша ұшағын жарылғанын айтты. "Бұл, - деді ол кейін, - американдық ағаның саусағын көрсетудің үнді тәсілі болды". Йегер осы оқиғаға ашуланып, АҚШ жауап шараларын қабылдауды талап етті.
Зейнетақыдан кейінгі өмір және танымал мәдениет
1975 жылы 1 наурызда Йегер Калифорниядағы Нортон әуе күштері базасында Әуе күштерінен зейнеткерлікке шықты. Йегер 1983 жылғы "The Right Stuff" фильмінде эпизодтық рөлде ойнады. Ол "Панчоның орнындағы" бармен Фредтің рөлін сомдады, бұл өте орынды болды, себебі ол: "Егер барлық сағаттар есептелсе, сол жылдары мен оның орнында кокпиттен гөрі көбірек уақыт өткіздім деп ойлаймын". Сэм Шепард фильмде Йегерді бейнеледі, ол 1947 жылғы оның әйгілі рекордтық ұшуын көрсетеді. Йегерге "Жұлдызды жол" ғаламында бірнеше рет сілтеме жасалды, соның ішінде оның атымен аталған ойдан туған жұлдыздық кеме, оның есімімен аталған қауіпті жұлдыздық кеме құрастыру маневрі "Йегер Loop" ("Жұлдызды жол: Келесі буын" эпизодындағы "Бірінші міндет" бөлімінде ерекше аталады), және "Жұлдызды жол: Энтерпрайз" (2001–2005) сериалының бастапқы титрлеріндегі архивтік кадрларда пайда болды. "Энтерпрайз" сериалының атқарушы продюсері Рик Берман басты кейіпкер капитан Джонатан Арчерді "Чак Йегер мен Хан Солоның арасындағы" деп есептеді. 1980 жылдардың бірнеше жылында Йегер General Motors компаниясымен байланыста болды, компанияның автокөлік бөлімшесі ACDelco-ны жариялады. 1986 жылы ол 70-ші Индианаполис 500 жарысында Chevrolet Corvette темп-машинасын жүргізуге шақырылды. 1988 жылы Йегер тағы да темп-машинасын жүргізуге шақырылды, бұл жолы ол Oldsmobile Cutlass Supreme рулінде болды. 1986 жылы президент Рейган Йегерді "Челленджер" ғарыш кемесінің жарылысын терген Роджерс комиссиясына тағайындады. Осы кезеңде Йегер Electronic Arts компаниясының үш ұшу симуляторына техникалық кеңесші ретінде көмектесті. Ойындардың арасында "Чак Йегердің озық ұшу жаттықтырушысы", "Чак Йегердің озық ұшу жаттықтырушысы 2.0" және "Чак Йегердің әуе шайқасы" бар. Ойын нұсқаулықтарында Йегердің цитаталары мен әңгімелері келтірілген және ойыншылар оларды жақсы қабылдады. Миссиялар Йегердің бірнеше жетістіктерін көрсетеді және ойыншыларға оның рекордтарын сынауға мүмкіндік береді. "Чак Йегердің озық ұшу жаттықтырушысы" 1987 жылы Electronic Art компаниясының ең көп сатылған ойыны болды. 2009 жылы Йегер өзінің досы Панчо Барнстың өміріне арналған "The Legend of Pancho Barnes and the Happy Bottom Riding Club" деректі фильміне қатысты. Деректі фильм кинофестивальдерде көрсетілді, АҚШ-тағы телеарналарда көрсетілді және "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. 1997 жылдың 14 қазанында, тарихи Mach 1 ұшуының 50 жылдығына орай, ол жаңа Glamorous Glennis III, F 15D Eagle ұшағымен Mach 1 жылдамдығын қайтадан басып өтті. Ұшуды ілесіп ұшқан F 16 Fighting Falcon ұшағын Боб Гувер жүргізді, ол ұзақ жылдар бойы сынақ, жауынгерлік және акробатикалық ұшқыш болған және Йегердің алғашқы дыбыс жылдамдығын басып өткендегі серігі болды. 1997 жылы көпшілік алдында сөйлеген сөзінің соңында Йегер: "Менің барлық жетістіктерім Әуе күштеріне тиесілі", - деп түйіндеді. Сол айда ол өзінің жетістіктері үшін Тони Яннус сыйлығын алды. 2012 жылдың 14 қазанында, дыбыс кедергісін бұзудың 65 жылдығына орай, Йегер 89 жасында оны қайтадан орындады, ол Неллис әуе базасынан капитан Дэвид Винсент басқаратын McDonnell Douglas F 15 Eagle ұшағында екінші ұшқыш ретінде ұшты.
Сыйлықтар мен марапаттар
1973 жылы Йегер Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді, бұл авиациядағы ең жоғары награда саналады. 1974 жылы Йегер Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығын алды. 1975 жылдың желтоқсан айында АҚШ Конгресі Йегерге күміс медаль табыс етті: «1947 жылдың 14 қазанында X-1 зерттеу ұшағымен дыбыс жылдамдығынан асып өту кезінде өмірін қауіпке тігіп, аэроғарыш ғылымына өлшеусіз үлес қосканы үшін». Президент Джеральд Форд 1976 жылдың 8 желтоқсанында Ақ үйінде өткен салтанатта Йегерге медаль тапсырды. Йегер ешқашан колледжге түспеген және өзінің шығу тегі туралы көбінесе қарапайым болған, бірақ көптеген адамдар, соның ішінде Flying Magazine журналы, Калифорния даңқ залы, Батыс Вирджиния штаты, Ұлттық авиациялық даңқ залы, бірнеше АҚШ президенттері және АҚШ Әскери-әуе күштері, оны барлық уақыттағы ең ұлы ұшқыштардың бірі деп санайды. 2003 жылы Air & Space/Smithsonian журналы оны барлық уақыттағы бесінші ең ұлы ұшқыш деп атады. Жоғары білімі болмауына қарамастан, Батыс Вирджиния штатының Маршалл университеті өзінің ең жоғары академиялық стипендиясын оның құрметіне «Йегер ғалымдарының қоғамы» деп атады. Ол 1994 жылдан 2004 жылға дейін Эксперименталды ұшақтар қауымдастығының (EAA) «Жас бүркіт» бағдарламасының төрағасы болды және бағдарламаның құрметті төрағасы атанды. 1966 жылы Йегер Халықаралық әуе және ғарыш даңқ залына енгізілді. 1981 жылы Халықаралық ғарыш даңқ залына енгізілді. 1990 жылы Аэроғарыш даңқ залының алғашқы салтанатты шақыруларының қатарында болды. Батыс Вирджиния штатының Чарльстон қаласындағы Йегер әуежайы оның құрметіне аталған. Чарльстондағы Канава өзенінің үстіндегі 64-ші және 77-ші қалааралық жолдардың көпірі де оның құрметіне аталған. Ол сонымен қатар Канава көпірінің астынан тікелей ұшып өтті, және Батыс Вирджиния оны Чак Е. Йегер көпірі деп атады. 2006 жылдың 19 қазанында Батыс Вирджиния штаты Йегерді оның туған Линкольн округіндегі G дәлізінде (АҚШ 119 тас жолының бөлігі) орнатылған ескерткішпен құрметтеді, сондай-ақ оның бір бөлігін Йегер тас жолы деп атады. Йегер «Үміт қанаттары» гуманитарлық ұйымының кеңесінің құрметті мүшесі болды. 2009 жылдың 25 тамызында губернатор Арнольд Шварценеггер және Мария Шрайвер Йегердің Калифорния музейінің бір жылдық көрмесіндегі 13 Калифорния даңқ залының мүшелерінің бірі болатынын жариялады. Салтанатты шақыру рәсімі 2009 жылдың 1 желтоқсанында Сакраменто қаласында өтті. Flying Magazine журналы 2013 жылы Йегерді «Авиацияның 51 батыры» тізімінде 5-ші орынға қойды; көптеген жылдар бойы ол тізімдегі ең жоғары орын алған тірі адам болды. Азаматтық әуе патрулі, АҚШ Әуе күштерінің ерікті көмекшісі, өзінің аэроғарыш білім беру бағдарламасының аясында аға мүшелеріне Чарльз Е. «Чак» Йегер сыйлығын табыс етеді. Белгілер, таңбалар және ленталар. АҚШ Әуе күштерінің ұшқыш-командирлік белгісі. Жеке наградалар: Әуе күштерінің ерекше қызмет медалі (1975 жылы зейнеткерлікке шыққанда берілген), Армияның ерекше қызмет медалі (1954 жылы берілген), Бронза жапырақтары бар күміс жұлдыз (бір күні бес Мессершмитт Bf 109 ұшағын атып түсіргені үшін), Бронза жапырақтары бар Легиондық медаль, Бронза жапырақтары бар ерекше ұшу кресі (Мессершмитт Me 262 ұшағын жойғаны және дыбыс кедергісін бірінші бұзғаны үшін), Батырлық белгісі бар қола жұлдыз медалі (оқиға орнынан әріптес ұшқышты құтқаруға көмектескені үшін), Вьетнам Республикасының Батырлық кресі, Бірлік мақтаулары, Вьетнам Республикасының кампаниялық медалі.
Әуедегі жеңіс белгілері
Күн # Түрі Орналасқан жері Ұшқан ұшақ Тағайындалған бөлім
4 наурыз, 19441 Messerschmitt Bf 109Кассель, ГерманияP 51363 FS, 357 FG
13 қыркүйек, 19440.5 Bf 109Кассель, ГерманияP 51363 FS, 357 FG
12 қазан, 19445 Bf 109Гановер, ГерманияP 51363 FS, 357 FG
6 қараша, 19441 Messerschmitt Me 262Ассен, ГерманияP 51363 FS, 357 FG
27 қараша, 19444 Focke Wulf Fw 190Магдебург, ГерманияP 51363 FS, 357 FG
Жеке өмір
Ейгер ұшағын әйелі Гленнистің атымен атап, бақыт әкелетін нысан ретінде: "Сен менің бақытымсың, жаным. Сенің атыңды қойған ұшақтарым мені әрқашан үйге жеткізеді". 1975 жылы Әуе күштерінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Йегер мен Гленнис Калифорния штатының Грасс-Вэлли қаласына көшіп барды. Йегердің бестселлер болған өмірбаяны, лекциялары мен коммерциялық жобаларының арқасында олардың өмірі жақсарып, табысқа жетті. Гленнис Йегер 1990 жылы жұмыртқа безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Олардың төрт баласы болды (Сьюзан, Дон, Микки және Шарон). 2011 жылдың 26 наурызында Йегердің ұлы Микки (Майкл) Орегон штатында күтпеген жерден дүниеден озды. Йегер 1988 жылы Джордж Буштің президенттік науқанына арналған Техас штатындағы жарнамада түсті. 2000 жылы Йегер Невада округіндегі тау жолында актриса Виктория Скотт Д'Анжеломен танысты. Олар көп ұзамай кездесіп, 2003 жылдың тамызында үйленді. Йегер, оның балалары мен Д'Анжело арасында қатыгез дау туды. Балалары оның, кем дегенде 35 жыл кішірек болған Д'Анжелоның Йегердің байлығы үшін үйленгенін айтты. Йегер мен Д'Анжело бұл айыптауды жоққа шығарды. Сот процесі барысында оның балалары Д'Анжелоны Йегерге "артық әсер ете" алды деп айыптады, ал Йегер өз балаларын миллиондаған долларды мүлкінен заңсыз алып қойды деп айыптады. 2008 жылдың тамызында Калифорния апелляциялық соты Йегердің пайдасына шешім шығарды, оның қызы Сьюзан сенімгер ретіндегі міндеттерін бұзғанын анықтады. Йегер Солтүстік Калифорнияның Грасс-Вэлли қаласында тұрды және 2020 жылдың 7 желтоқсанында (Пэрл-Харборды еске алу күні) түстен кейін, 97 жасында Лос-Анджелес ауруханасында қайтыс болды. Оның қазасына байланысты президент Дональд Трамп көңіл айту мәлімдемесі жасап, Йегердің "тарихтағы ең ұлы ұшқыштардың бірі, Батыс Вирджинияның мақтанышы және адамзат жетістіктерінің шегін үздіксіз кеңейткен американдық болғанын" айтты.