Кіріспе

1983 жылы Филипп Кауфман режиссерлік еткен фильм.

"Дұрыс нәрсе" – 1983 жылғы американдық эпикалық тарихи драмалық фильм, сценарийін және режиссурасын Филипп Кауфман жазды, ал негізі Том Вольфтің 1979 жылғы осы аттас кітабы. Фильм Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасында авиациялық зерттеулерге қатысқан Әскери-теңіз күштерінің, теңіз және әуе күштерінің ұшқыштары, сондай-ақ АҚШ-тың алғашқы ғарышқа ұшуы – "Меркурий жобасының" ғарышкерлері болып таңдалған "Меркурий жетілігі" деп аталатын жеті әскери ұшқышының тарихын баяндайды. Фильмде Сэм Шепард, Эд Харрис, Скотт Гленн, Фред Уорд, Дэннис Куэйд және Барбара Херши түскен, ал Левон Хелм әуе күштерінің сынақ ұшқышы Джек Ридли рөлін ойнайды. "Дұрыс нәрсе" киносы кассада сәтсіздікке ұшырап, 27 миллион долларлық бюджетке қарсы 21 миллион доллар (ішкі нарықта) табалдырысын ғана өтті. Бұл тұрғысынан қарағанда, фильм сыншылардың жоғары бағасын алып, 56-шы "Оскар" сыйлықтарына сегіз номинацияда ұсынылып, оның төртеуін жеңіп алды. Фильм үй видео нарығында үлкен жетістікке жетті. 2013 жылы Конгресс кітапханасы оны "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізді. Америка кино институтының ең шабыттандыратын фильмдер тізімінде 19-шы орынды иеленді. Кейіннен фильм сол атпен франшизаны кеңейтіп, телесериал мен деректі фильмді қамтыды.

Сюжет

1947 жылы Калифорниядағы Мюрок армиясының әуе алаңында Bell X 1 зымырандық жылдамдықтағы ұшақты ұшырып келе жатқан бірнеше сынақ ұшқыштары қаза тапты. Басқа бір ұшқыш, Слик Гудлин, дыбыс кедергісін бұзуға 150 000 доллар (1947 жылғы 150 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) талап еткеннен кейін, соғыс батыры капитан Чак Йегерге X-1 ұшағын ұшу мүмкіндігі берілді. Әйелі Гленниспен атпен саяхаттап бара жатқанда, Йегер ағаш бұтағына соқтығысып, қабырғаларын сындырды, бұл X-1 есігін жабыстыру үшін еңкеюіне және құлыптауына кедергі келтірді. Миссияны орындай алмауы мүмкін екенінен қорқып, Йегер досы және әріптес ұшқышы Джек Ридлиге сенім білдірді. Ридли сыпырғыш таяқтың бөлігін кесіп алып, Йегерге оны X-1 қақпағын жабуға көмектесетін рычаг ретінде пайдалануға кеңес берді, соның арқасында Йегер «аспандағы демонды» жеңіп, дыбыс жылдамдығынан асып, алғашқы адам атанды. Алты жыл өткен соң, қазіргі Эдвардс әуе базасы болған Мюрок әлі де үздік сынақ ұшқыштарын тартады. Олар кейде бір-бірінің жылдамдық рекордтарын жаңаруға тырысады. Олар жиі Панчо Барнс басқаратын Happy Bottom Riding Club-ке барады, ол Эдвардстағы ұшқыштарды ең жақсы жабдықтарды ұшыратын «соңғы қатарлы» (Йегер мен Кросфилд сияқты) немесе жаңа «pudknockers» деп жіктейді, олар тек осы мүмкіндік туралы армандап қана қояды. Гордон «Гордо» Купер, Вирджил «Гас» Гриссом және Дональд «Дик» Слейтон, АҚШ Әуе күштерінің капитандыры, «Пудкнокерлердің» қатарында, өздерінің «Дұрыс заттары» бар екенін дәлелдеуді үміттенеді. Тестілеулер енді құпия емес, себебі әскерилер қаржыландыру үшін жақсы жарнамаға мұқтаж екенін түсінді, «ақша жоқ – Бак Роджерс жоқ». Купердің әйелі Труди және басқа әйелдер жесір болуден қорқады, бірақ күйеулерінің жетістікке және атаққа деген құштарлығын өзгерте алмайды. 1957 жылы кеңестік «Спутник» спутнигінің ұшырылуы АҚШ үкіметін алаңдатты. Сенатор Линдон Джонсон сияқты саясаткерлер мен әскери жетекшілер НАСА-ның Америкаға ғарыш жарысында кеңестіктерді жеңуге көмектесуін талап етті. Ғарышқа алғашқы американдықтарды іздеу кезінде Йегерге колледж дипломы болмағандықтан мүмкіндік берілмеді. Меркурий жеті астронавтын іріктеу үшін қатаң физикалық және психологиялық сынақтар өтті, олардың қатарында АҚШ Теңіз корпусының Джон Гленн, Алан Шепард, АҚШ Теңіз күштерінің Уолтер Ширра және Скотт Карпентер, сондай-ақ Купер, Гриссом және Слейтон болды; олар бірден ұлттық батырларға айналды. НАСА-ның көптеген ракеталары ұшырылған кезде жарылып кетсе де, амбициялық астронавттардың барлығы Меркурий жобасының аясында ғарышқа бірінші болып ұшуға үміттенеді. Инженерлер оларды жолаушылар ретінде қараса да, пилоттар Меркурий ғарыш кемесінде терезе, жарылғыш бұрандалары бар люк және иілгіштің ауысуын басқару құралдары болуын талап етті. Алайда, кеңестіктер 1961 жылдың 12 сәуірінде Юрий Гагаринды алып ұшқан «Восток-1» ұшағын ұшырып, олардан бәсекеге түсті. Жеті астронавт кеңестіктермен теңесіп, олардан асып түсуге бел буды. Шепард 5 мамырда Меркурий Редстоун-3 ғарыш аппаратымен 15 минуттық орбиталық ұшу арқылы ғарышқа жеткен алғашқы американдық болды. Гриссомның 21 шілдедегі Меркурий Редстоун-4 ұшуынан кейін капсуланың люгі ашылып, тез арада суға толды. Гриссом құтылып кетті, бірақ теңіз суымен ауырлаған ғарыш кемесі суға батып кетті. Көптеген адамдар Гриссомды паникаға түсіп, люкті ерте ашқаны үшін айыптады. Гленн 1962 жылдың 20 ақпанында Меркурий Атлас 6 кемесімен Жерді айналып өткен алғашқы американдық болды, ықтимал бос жылу қалқанынан аман қалды және таспалы парадқа ие болды. Ол, оның әріптестері және олардың отбасылары, Гленннің әйелі Эннидің кекеулігіне байланысты көпшілік алдында сөйлеуден қорқуына қарамастан, Хьюстондағы Адамды космосқа жіберу орталығының ашылуын жариялау үшін үлкен мерекелік шараға қатысты. Эдвардстағы сынақ ұшқыштары Меркурий бағдарламасын ғарышқа «консервідегі спамды» жібергені үшін мазақтап, енді олар Жердегі ең жылдам адамдар емес екенін мойындады, ал Йегер «өзін-өзі өлтіру миссиясына ерікті болу үшін ерекше адам қажет, әсіресе ол ұлттық теледидарда болған кезде» деді. Жаңа Lockheed NF 104A сынағын жүргізгенде, Йегер ғарыш шетінде жаңа биіктік рекордын орнатуға тырысты, бірақ қозғалтқышы істен шыққанда жоғары жылдамдықта катапульдану кезінде жарақат алды. Ауыр күйіктерге ұшыраған Йегер жерге түскеннен кейін парашютын жинап, жедел жәрдемге қарай жүрді, өзінің құндылығын дәлелдеді. 1963 жылдың 15 мамырында Купер Меркурий Атлас 9 ұшағымен сәтті ұшып, Меркурий бағдарламасын аяқтады. Соңғы американдық ретінде ғарышқа жеке ұшқан ол «біраз уақытқа Гордо Купер есімді ұшқыштан артық ешкім болған емес».

Даму

1979 жылы тәуелсіз продюсерлер Роберт Чартофф пен Ирвин Винклер Том Вулфтың кітабының киноқұқықтары үшін Universal Pictures компаниясынан 350 000 доллар төледі. Олар Уильям Голдманды сценарий жазуға шақырып алды. Голдман өз естеліктерінде адаптациясының Чак Йегерді мүлдем назарға алмастан, ғарышкерлерге бағытталғандығын жазды. Голдман Ирандағы кешірімдік дағдарыстан кейін Америка туралы патриоттық бірдеңе айтқысы келгендіктен бұл жұмысты қабылдады. Винклер өз естеліктерінде Голдманның бейімделуінде Йегерді елемегеніне көңілі қалғанын жазады. 1980 жылдың маусым айында United Artists компаниясы фильмді 20 миллион долларға дейін қаржыландыруға келісті, ал продюсерлер режиссерді іздеуге кірісті. Майкл Ричи бастапқыда келісімге келген, бірақ ол бас тартты; сондай-ақ Джон Авилдсен де, ол төрт жыл бұрын Винклер мен Чартоффтың түпнұсқа "Рокки" фильміндегі жұмысы үшін Оскар жеңіп алған. ("Дұрыс нәрсе" Авилдсенді екі продюсермен де, сондай-ақ төртінші "Рокки" ардагері, композитор Билл Контимен де қайтадан біріктіретін еді.) Ақырында, Чартофф пен Винклер фильмді түсіруге келіскен, бірақ Голдманның сценарийін ұнатпаған Филип Кауфман режиссеріне жүгінді; Кауфман патриотизмге артық көңіл бөлгенін ұнатпады және Йегерді фильмге қайтаруды қалады. Ақырында Голдман 1980 жылдың тамызында жобадан бас тартты, ал United Artists та бас тартты. Вулф өзінің кітабын бейімдеуге қызығушылық танытпағандықтан, Кауфман сегіз апта ішінде жаңа сценарий жазды. "Аспан қақпасының" қаржылық сәтсіздігінен кейін студия "Дұрыс нәрсе" фильмін қайта қарастырды. Содан кейін "Ладд" компаниясы шамамен 17 миллион доллармен кірісті.

Кастинг

Актер Эд Харрис 1981 жылы Джон Гленн рөліне екі рет кастингке қатысты. Бастапқыда Кауфман баспасөз корпусын бейнелеу үшін акробаттар тобын пайдалануды жоспарлаған, бірақ Сан-Францискодағы "Ақымақтар күнін" демеушілік еткенімен танымал Fratelli Bologna импровизациялық комедиялық тобына тоқтады. Режиссер баспасөз корпусы пайда болған сайын, оларға ілесіп жүретін, шегірткелердің сықылдаған дыбысына ұқсас шуды жасады, ол моторизацияланған Nikon камералары мен қоңыздардың дыбыстарын үйлестіру арқылы қол жеткізілді.

Кассалық жинақ

"Дұрыс нәрсе" фильмінің әлемдік премьерасы 1983 жылғы 16 қазанда Вашингтон қаласындағы Кеннеди орталығында Америка кино институтының қорына түскен қаражатты жинау мақсатында өтті. Фильм 1983 жылғы 21 қазанда 229 кинотеатрда шектеулі көрсетілімге шығып, ашылу күнінде 1,6 миллион доллар табыс тапты. 1984 жылғы 17 ақпанда 627 кинотеатрда кеңейтілген көрсетілімге шығып, сол демалыс күндері тағы 1,6 миллион доллар жинады. Бұл тұрғысынан қарағанда, фильм кассада сәтсіздікке ұшырады, тек 21,1 миллион доллар (ішкі нарықта) тауып алды. Осы және "Екі рет бір ертегі" фильмдерінің сәтсіздігі "Ладд компаниясының" жабылуына әкеп соқты. Фильмді насихаттау барысында Вероника Картрайт, Чак Йегер, Гордон Купер, Скотт Гленн және Дэннис Куэйд 1983 жылы Балтиморде өткен 41-ші Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясына қатысты.

Үй медиасы

2003 жылғы 23 маусымда Warner Bros. Pictures екі дискілік DVD арнайы нұсқасын шығарды, онда түсірілімге қатысқан негізгі актерлер мен топ мүшелерінің көріністерге арналған түсіндірулері, жойылған көріністер, «The Right Stuff» фильмінің түсірілуі туралы үш деректі фильм, соның ішінде Меркурий ғарышкерлерімен және Чак Йегермен сұхбаттар, сондай-ақ PBS деректі фильмі «Джон Гленн: Американдық батыр» кірді. Бұл қосымшалар 2013 жылғы 5 қарашада шыққан 30 жылдық мерекелік нұсқасына да енді, оған 40 беттік кітапшасы бар қаптама және фильм Blu-ray форматында қоса берілді. Қосымшалар стандартты DVD форматында. Сонымен қатар, Британдық кино институты 1997 жылғы қазан айында Том Чартидің «The Right Stuff» кітабын жариялады, онда фильмге қатысты толыққанды талдау және түсірілім барысындағы қызықты оқиғалар келтірілген.