Кіріспе

Азық-түлік кооперативі немесе азық-түлік кооперативі - жеке немесе мемлекеттік компания емес, кооператив ретінде ұйымдастырылған азық-түлік тарату нүктесі. Тамақ кооперативтері әдетте тұтыну кооперативтері болып табылады, онда оның азық-түлік өнімдерін өндіру мен тарату туралы шешімдерді оның мүшелері таңдайды. Барлық кооперативтер сияқты, азық-түлік кооперативтері де 7 Рочдейл қағидасына негізделеді және олар әдетте табиғи тағамдарды ұсынады. Кооперативті басқару туралы шешімдерді сыртқы акционерлер қабылдамайды, сондықтан кооперативтер көбінесе корпоративтік аналогтарына қарағанда әлеуметтік жауапкершіліктің жоғары дәрежесін көрсетеді. АҚШ-та Ұлттық кооперативтік азық-түлік саудашылары (NCG) - 146 азық-түлік кооперативінен тұратын кооператив федерациясы.

Тарих

Кооперативтік қозғалыс 19 ғасырда басталды және алғашқы елеулі азық-түлік кооперативін Англияның Рочдейл қаласында Рочдейл пионерлері деп аталатын өнеркәсіптік тоқымашылар бастады. Қазіргі кооператив қозғалысының пайда болуы 1960 жылдары көптеген "екінші толқын" кооперативтері басталған кезде басталды. Бұл кооперативтердің мақсаты - дүкендер желісіне органикалық және корпоративтік емес балама ұсыну. Азық-түлік кооперативтері ірі қалаларда және колледждердегі қалаларда пайда бола бастады, олар тамақ туралы хабардар болды. Кооперация мүшелері қандай азық-түлік сатып алуды, оны қалай сатып алуды және таратуды шешті. 1969-1979 жылдар аралығында 10 000-ға жуық азық-түлік кооперациясы құрылды. Дүкен пайда тапқан кезде, корпорация сияқты, бұл пайда мүшелері арасында бөлінеді немесе бизнеске қайта инвестицияланады. Алайда, кейбір кооперативтер мүшелікті белгілі бір географиялық аймаққа, мысалы, мемлекетке шектейді. Алайда, CSA бағдарламасында тұтынушы азық-түлік дүкенінің орнына азық-түлік өндіруші фермаға, азық-түлік үлестірушіге шектеулі меншік құқығын сатып алады.

Кооперативтердің АҚШ-тағы ауқымы

Құрама Штаттарда әртүрлі формадағы азық-түлік кооперативтері кең ауқымды жұмыс істейді, олар азық-түлік нарығының елеулі бөлігін алып жатыр, бірақ географиялық жағынан үлкен айырмашылықтар бар. Бір зерттеуде АҚШ-та азық-түлік кооперативтерінің жалпы саны 485 мың мүшеге ие екендігі анықталды, олардың барлығы 325 дүкендері бар. Алайда, анықтамадағы айырмашылықтар өлшеудің айырмашылығына әкелуі мүмкін, бұл тамақ өнімдері кооперативі ретінде нақты не анықтауға байланысты, өйткені көптеген кооперативтер тамақ саласында жұмыс істейді, бірақ азық-түлікпен шектелмейді. Мысалы, АҚШ-та "фермерлік өнімдер мен маркетинг" кооперативтерінің мүшелері 2,484 миллионға жетті. Дүкенді жоспарлау мен тарату желісін құруға байланысты логистикалық және қаржылық кедергілер елеулі, әсіресе жеке меншік жоқ болса.

Нарықтық пайда

Кооперативтер азық-түлік дүкендерінің қалған нарығына әсер етуі мүмкін. Висконсин университетінің зерттеушілерінің айтуынша, "кооперативтер ауыл шаруашылығы нарықтарында маңызды рөл атқарады, себебі олар осы саладағы экономикалық қызметтің елеулі бөлігін құрайды, сонымен қатар олар бәсекелестікке толы емес нарықтарда бәсекелестікке ықпал етеді деп есептеледі. Осы монополияның салдарынан пайда болған жоғары бағаларға жауап ретінде, төменгі бағаны іздейтін тұтынушылар желісі қолдап, кооператив пайда болуы мүмкін. Пайда мүшелеріне бөлінетіндіктен, дәстүрлі азық-түлік дүкені бәсекеге қабілетті болу үшін өз пайдасын азайтуы керек. Әсіресе, Вермонт штатында концентрациясы басқа штаттардағыдан үш есе жоғары. Азық-түлік кооперативтері көбінесе жоғары табыстар, жоғары білім, жер қоры мен 65 жастан асқан тұрғындармен бірге орналасады. АҚШ-та азық-түлік кооперативтерінің бірқатар аймақтық бірлестіктері бар. Бұл қауымдастықтар логистикалық қолдау, тарату желісін қамтамасыз етуі немесе танымал брендті қамтамасыз ететін франчайзинг моделі бойынша жұмыс істей алады.