Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы саяси партия Пуэрто-Рико одағы (lang es, UPR), сонымен қатар унионисттік партия деп аталады (испанша Partido Unionista, Партия Пуэрто-Рико үшін үлкен автономия платформасы аясында құрылды.

Өзін-өзі басқару

UPR-де бастапқыда Пьюэрто-Риколықтардың өз үкіметінде көбірек ықпал етуі мен қатысуы мүмкін деген үмітте, кабинет пен заң шығарушы органдарды бөлу, пуэрто-риколықтардың көп кабинет лауазымдарына ие болуы, күшті губернатор мен губернатордың тағайындалуы үшін платформа болды. Джонс актісінің ең көп бөлінген аспектісі Пуэрто-Рико тұрғындарына АҚШ азаматтығын беру болды. Муньос та, Вашингтондағы UPR делегаттары да Пуэрто-Риконың АҚШ азаматтығына қарсы болды. 1914 жылдың ақпан айында Муньос Пуэрто-Рико азаматтығын жалғастыру туралы өз заң жобасын ұсынды, оны UPR делегаттары қолдады. Алайда, ұнжырғасы түскен УПР делегаттары ақырында "Шафрот заң жобасында көрсетілген жеке азаматтықтың" жолын қабылдады.

Келіспеушіліктер

1913 жылы Жозе де Диегомен бірге Джонс актісіне жауап ретінде тәуелсіздік жақтасы шағын фракция (independistas деп аталады) пайда болды. Партия ішіндегі қарсылықтардың алғашқы мысалдарының бірі болған кезде, де Диего кейіннен заң шығарушы органда өз орнын сақтап қалу үшін Джонс актісін (оның партиясына сәйкес) қабылдады. Партияның әртүрлі мүшелері Одақ партиясы Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін жеткілікті жұмыс істемейтінін сезінді. 1919 жылы Хосе Колль и Кучи партиядан шығып, өзінің ізбасарларымен бірге Сан-Хуан қаласында Asociación Nacionalista de Puerto Rico (Англиз: Ұлттық қауымдастық) құрды. Ұлттық қауымдастықтың Juventud Nacionalista (ағылшынша: Ұлттық жастар) деп аталатын жастар тобы болды, оған сол кезде Жозе Паниягуа төрағалық етті. Ұлттық жастар құрамына Пуэрто-Рико университетінің студенттері мен орта мектеп оқушылары кірді. Сондай-ақ, Колль и Кучи секілді сезінетін және партиядан шыққан басқа да жоғары деңгейдегі мүшелер доктор Леопольдо Фигероа, Хосе С. Алегриа (Рикардо Алегрианың әкесі) және Пуэрто-Риконың Тәуелсіздік қауымдастығын (Asociación Independentista) негізін қалаушы Эухенио Фонт Суарес болды.

Пуэрто-Рико ұлттық партиясының пайда болуы

1922 жылдың 17 қыркүйегінде Тәуелсіздік қауымдастығы Колль-и-Кучидің Пуэрто-Риконың Ұлттық қауымдастығымен және Ұлттық жастар (Juventud Nacionalista) саяси ұйымдарымен бірігіп, Пуэрто-Рико Ұлттық партиясын құрды.

Қайта ұйымдастыру

1921 жылы президент Хардинг Э. Монт Рейлиді Пуэрто-Риконың губернаторы етіп тағайындады. UPR тарихи түрде Пуэрто-Рико губернаторларымен достық қарым-қатынаста болған кезде, Рейли UPR-ге қарсы жауап берді, өйткені олардың платформасы Пуэрто-Риконың тәуелсіздігіне қатысты болды. Жаңа саяси қарсылықтарға тап болғандықтан, оның ішінде UPR мүшелері үкіметтік лауазымдарға тағайындалмай қалды, UPR Пуэрто-Риконың тәуелсіздігін өз платформасынан толық алып тастады және оның орнына 1922 жылы 11 ақпанда Estado Libre Asociado (Азаттық Ассоциацияланған Мемлекет) үшін науқан жүргізді. ELA Пуэрто-Риколықтарға АҚШ азаматтығын беру арқылы өздерінің губернаторлары ретінде сайлануға мүмкіндік бермек және нәтижесінде Рейлиді қызметінен алып тастайтын. ELA және платформаның өзгеруі, әсіресе, UPR ішіндегі радикалды фракциялардан буржуазиялық деп сынға ұшырады. Бұл фракция Пуэрто-Рико ұлттық партиясын құрды.

Alianza-ның құрылуы

1924 жылы Одақ партиясы Республикалық партияның диссидент мүшелерімен бірігіп, саяси коалиция - Алиансаны (Алианса) құрды. Сайлауларда екі партия да дауыс беруге қатысады, бірақ олардың жеке дауыстары бір коалиция ретінде біріктіріледі. Пуэрто-Риконың мәртебесіне қатысты Пуэрто-Риконың Республикашыл партиясының және Социалистік партияның либералды фракциясының 1920 жылғы сын-пікірлері Коалицияның құрылуына әкелді. Радикалдық партиялардың ықпалы мен ұйымдастырылуы УПР-да алаңдаушылық тудырды. Либералды фракциялар ерлер жұмысшы класы арасында танымал болды. 1924 жылы әйелдердің сайлау құқығымен байланысты да осындай мәселе туындады. Бұл мәселеге жауап ретінде "Алианса" құрылды.

Либералды партия

1932 жылы Альянса өзін Либералды партия ретінде қайта құрды және ресми түрде тәуелсіздікті қолдады. Альянсаның консервативті, мемлекет құруға қарсы фракциясы бөлініп шығып, Республикашылдар одағын құру үшін республикашылдарға қосылды.

Өлім

1920 жылы UPR Джонс Актінің кеңейтуіне арналған платформасын өзгерткеннен кейін, UPR Пуэрто-Рико Республика партиясының тәуелсіздік фракциясы мен Социалистік партияның аралдың мәртебесіне қатысты жаңа белгісіздік туғызғаны үшін сынға ұшырады. Сол кездегі фермерлер қауымдастығы Fuerza Viva, олардың риторикасы сыртқы экономикалық қатынастарға көбірек көңіл бөле бастағандықтан, UPR-ге айрықша сыншыл болды. Нәтижесінде Fuerza Viva UPR-ді сынға ала бастады және 1926 жылы UPR көшбасшысы Антонио Р. Барселоға қарсы шабуыл жасады. Барселоны Fuerza Viva социалистік деп айыптады. 1920 жылдары аралдағы басым саяси партия болып қала берген кезде, UPR танымалдылығын жоғалтты (әсіресе Альянса құрылғаннан кейін), өйткені ол буржуазиялық және саяси консервативті болып саналды.