Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғарғы Австрия (Oberösterreich; , ) – Австрияның тоғыз жерінің бірі. Оның астанасы – Линц қаласы. Жоғарғы Австрия Германия және Чехиямен, сондай-ақ Австрияның Төменгі Австрия, Штирия және Зальцбург штаттарымен шектеседі. 19 186 шаршы километр аумағы мен 1,49 миллион халқы бар Жоғарғы Австрия, жер көлемі бойынша Австрияның төртінші, ал халқы бойынша үшінші ірі жері болып табылады.
Upper Austria (Oberösterreich ; , ) is one of the nine states or Länder of Austria. Its capital is Linz. Upper Austria borders Germany and the Czech Republic, as well as the other Austrian states of Lower Austria, Styria, and Salzburg. With an area of and 1.49 million inhabitants, Upper Austria is the fourth largest Austrian state by land area and the third largest by population.
Шығу тегі
Орта ғасырлардың ұзақ кезеңінде, болашақта Жоғарғы Австрия деп аталатын аймақтың көп бөлігі Бавария герцогтығының Траунгау аймағын құрады. 13 ғасырдың ортасында ол Энс өзенінің үстіндегі княздық (Fürstentum ob der Enns) ретінде белгілі болды, бұл атау алғаш рет 1264 жылы жазылған. (Ол кезде "Жоғарғы Австрия" термині Тирольді және Оңтүстік Германиядағы шашыраңқы Габсбург иеліктерін де қамтыды.)
For a long period of the Middle Ages, much of what would become Upper Austria constituted Traungau, a region of the Duchy of Bavaria. In the mid 13th century, it became known as the Principality above the Enns River (Fürstentum ob der Enns), this name being first recorded in 1264. (At the time, the term "Upper Austria" also included Tyrol and various scattered Habsburg possessions in southern Germany.)
Ерте заманауи дәуір
1490 жылы аймаққа Киелі Рим империясы шеңберінде белгілі бір тәуелсіздік беріліп, князьдік мәртебесі қойылды. 1550 жылға қарай, аймақта протестанттар көпшілік құрады. 1564 жылы Жоғарғы Австрия, Төменгі Австрия және Богемия аймақтарымен бірге Киелі Рим императоры Максимилиан II-нің билігіне қарады. 17 ғасырдың басында император Рудольф II және оның ізбасары Маттиас тұсында контрреформация жүзеге асырылды. 17 ғасырдың басындағы әскери науқаннан кейін, аймақ бірнеше жыл бойы Баварияның бақылауында болды. 1779 жылғы Тешен шарты бойынша Иннвиертель Бавария сайлаушылығынан Жоғарғы Австрияға өткізілді. Наполеон соғыстары кезінде Жоғарғы Австрия француз әскерімен бірнеше рет оккупацияланды.
In 1490, the area was given a measure of independence within the Holy Roman Empire, with the status of a principality. By 1550, there was a Protestant majority. In 1564, Upper Austria, together with Lower Austria and the Bohemian territories, fell under Holy Roman Emperor Maximilian II. At the start of the 17th century, the counter reformation was instituted under Emperor Rudolf II and his successor Matthias. After a military campaign, the area was under the control of Bavaria for some years in the early 17th century. The Innviertel was ceded from the Electorate of Bavaria to Upper Austria in the Treaty of Teschen in 1779. During the Napoleonic Wars, Upper Austria was occupied by the French army on more than one occasion.
20 ғасыр
1918 жылы Австрия-Мажарстанның күйреуінен кейін, жаңа Австрияның провинциясын белгілеу үшін Оберёстрия атауы қолданылды. Австрияны Браунау-ам-Инн қаласында дүниеге келген және Оберёстрияда өскен нацистік диктатор Адольф Гитлер басып алғаннан кейін, Оберёстрия Рейхсгау Обердонау болып өзгерді, бірақ оған Чехословакиядан аннексияланған Судет аймағының оңтүстік бөлігі және Штирияның шағын бөлігі де кірді. 1945 жылы Оберёстрия оңтүстіктегі американдық оккупациялық аймақ және солтүстіктегі советтік оккупациялық аймақ арасында бөлінді.
In 1918 after the collapse of Austria Hungary, the name Oberösterreich was used to describe the province of the new Austria. After Austria was annexed by Adolf Hitler, the Nazi dictator, who had been born in the Upper Austrian town of Braunau am Inn and raised in Upper Austria, Upper Austria became Reichsgau Oberdonau, although this also included the southern part of the Sudetenland, annexed from Czechoslovakia, and a small part of Styria. In 1945, Upper Austria was partitioned between the American zone to the south and the Soviet zone to the north.
Өнеркәсіп
Бүгінде Жоғарғы Австрия Австрияның басты өнеркәсіптік аймағы. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, ол елдің экспорттық тауарларының шамамен төрттен бірін құрады.
Today Upper Austria is Austria's leading industrial region. As of 2009, it accounted for approximately a quarter of the country's exports.
Демография
2021 жылдың 1 қаңтарына сәйкес штат танымал 1 495 608 адамға мекен еткен, оның ішінде 107 318 (7,17 пайыз) Еуропалық Одақ/Еуропалық Экономикалық Аймақ/Швейцария/Ұлыбритания азаматтары және 96 623 (6,46 пайыз) үшінші елдердің азаматтары болды. Жоғарғы Австрия халқының көп бөлігі христиан дінін ұстанады. 2001 жылы халықтың 79,4 пайызы Рим-католик шіркеуіне, 4,4 пайызы евангелистік-лютеран шіркеуіне, 4,0 пайызы мұсылмандарға, ал 8,8 пайызы дінге жатпайтын адамдарды құрады. 2020 жылдың соңына қарай католиктердің үлесі 62 пайызға дейін төмендеді, ал протестанттардың үлесі Жоғарғы Австрия халқының шамамен 3,1 пайызын құрады.
As of January 1, 2021, 1,495,608 people resided in the state, of which 107,318 (7.17 percent) were European Union/European Economic Area/Switzerland/UK citizens and 96,623 (6.46 percent) were third country nationals. The majority of Upper Austrians are Christian. In 2001, 79.4 percent of the people still belonged to the Roman Catholic church, about 4.4% were members of the Evangelical Lutheran Church, 4.0 percent were Muslims, and 8.8 percent were of no confession. By the end of 2020, the proportion of Catholics had fallen to 62 percent, while the corresponding proportion of Protestants was about 3.1 percent of the Upper Austrian population.
Халық санының өсуі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жоғарғы Австрияға миллионнан астам босқын келді. Кеңес және американ әскерлері Жоғарғы Австрияны оккупациялады, ал жүздеген мың адам соғыс майданының екі жағынан қашып құтылды.
After World War II, Upper Austria received a million refugees. The Soviet and American armies occupied Upper Austria as hundreds of thousands of people fled from both sides of the land front.
Экономика
2018 жылы мемлекеттің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 65,9 миллиард еуроны құрады, бұл Австрияның экономикалық өнімнің 17,1% -ына тең. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 39 500 еуроны немесе ЕО-27 орташа көрсеткішінің 131% -ын құрады.
The Gross domestic product (GDP) of the state was 65.9 billion € in 2018, accounting for 17.1% of the Austria's economic output. GDP per capita adjusted for purchasing power was 39,500 € or 131% of the EU27 average in the same year.
Саясат
Жоғарғы Австрияның мемлекеттік конституциясы Жоғарғы Австрияны Австрия демократиялық Республикасының тәуелсіз штаты ретінде анықтайды. Конституциясында Жоғарғы Австрия демократиялық, конституциялық, әлеуметтік және федеративтік принциптерге, сондай-ақ субсидиарлық қағидасына негізделген біртұтас Еуропаны қолдайтынын, аймақтардың автономиясын сақтайтынын және олардың еуропалық шешімдерді қабылдауға қатысуын қамтамасыз ететінін жариялайды. Аймақтық конституциясында Жоғарғы Австрия Еуропадағы өз орнын тәуелсіз, болашаққа бағытталған және өзіне сенімді аймақ ретінде анықтайды, ол біртұтас Еуропаның одан әрі дамуына қатысады. Штирия сияқты, Жоғарғы Австрия да жалпыұлттық сайлауларда көбінесе маңызды рөл атқаратын, белгілі бір сипаттамасы бар штат болып табылады. Консервативті Австрия Халық партиясы ауылдық аймақтарда үстемдік құрайды, Австрияның Социал-демократиялық партиясы Линц, Велс және Штайр қалаларында немесе Атнанг-Пуххайм теміржол торабында бекіністерге ие, бірақ оңшыл популистік Австрияның Азаттық партиясы да дәстүрлі түрде күшті өкілдікке ие, мысалы Иннвиерт аймағында.
The Upper Austrian state constitution defines Upper Austria as an independent state of the democratic Republic of Austria. In its constitution, Upper Austria also declares its support for a united Europe that is committed to democratic, constitutional, social and federal principles as well as the principle of subsidiarity, preserves the autonomy of the regions and ensures their participation in European decision making. In its regional constitution, Upper Austria defines its position in Europe as an independent, future oriented and self confident region that participates in the further development of a united Europe. Like Styria, Upper Austria is a swing state that usually has a signal character in nationwide elections. The conservative Austrian People's Party dominates in rural areas, the Social Democratic Party of Austria has its strongholds in the cities of Linz, Wels and Steyr or in the Attnang Puchheim railroad junction, but the right wing populist Freedom Party of Austria has also traditionally had a strong presence, for example in the Innviertel.
Әкімшілік бөлімшелер
Әкімшілік тұрғысынан мемлекет 15 ауданға (Bezirke), үш Statutarstädte және 438 муниципалитетке бөлінеді.
Administratively, the state is divided into 15 districts (Bezirke), three Statutarstädte and 438 municipalities.
Тарихи аймақтар
Тарихи тұрғысынан, Жоғарғы Австрия дәстүрлі түрде төрт өңірге бөлінген: Хаусруквиертель, Иннвиертель, Мюльвиертель және Траунвиертель.
Historically, Upper Austria was traditionally divided into four regions: Hausruckviertel, Innviertel, Mühlviertel, and Traunviertel.