Кіріспе

Американдық суретші (туған 1968) Дуг Айткен (туған 1968) - американдық мультидисциплинарлық суретші. Айткеннің шығармашылық туындылары фотосурет, баспа, мүсін және сәулет өнерінен бастап, баяндау фильмдеріне, дыбыстық, бір және бірнеше арналы бейне жұмыстарына, инсталляцияларға және тікелей эфирлік қойылымдарға дейін жетеді. Қазіргі уақытта ол Калифорнияның Венеция қаласында және Нью-Йоркте тұрады.

Ерте өмір және білім

Дуг Эйткен 1968 жылы Калифорния штатының Редондо-Бич қаласында дүниеге келген. 1987 жылы ол 1991 жылы көркем өнер мамандығы бойынша бітіргенге дейін Пасаденадағы Art Center College of Design-те Филип Хейспен журнал иллюстрациясын оқыды.

Жұмыс

1994 жылы Нью-Йоркке көшіп, 303 галереясында өзінің алғашқы жеке көрмесі болды. Айткеннің бейнелері Гуанадағы Джонстаунда, оңтүстік-батыстағы Африканың алмас кен орындарында және Үндістанның Болливуд киносында түсірілген.

Жергілікті жобалар

Айткен сайтқа арналған арнайы қондырғылар қатарын жасады, кейде интерактивті медиамен архитектураны синтездейді. Жақында жасалған "Жаңа көкжиек" атты жоба оттегі шары мен гондоланың айналуымен байланысты, олар кинетикалық жарық мүсіндеріне айналды. Баллон мүсіні 2019 жылдың шілде айында Массачусетс штатында өткен оқиғалар сериясында көрініс тапты. Тағы бір жоба - су асты павильондары (2016), ол Каталина аралының, Калифорнияның мұхит түбінде бекітілген үш уақытша мүсіннен тұрады. Геометриялық дизайны бойынша мүсіндер жарықты шағылыстыратын және сындырған ортаны құрды, көрерменді мұхиттың кеңдігімен физикалық байланыста ұстайтын портал ашып, сонымен бірге су әлемі туралы алдын ала жасалған визуалды идеяларды бұзды. Қазіргі заманғы сәулет, сурет, теңіз зерттеулері мен қорғау тілдерін біріктіру арқылы Су асты павильондары тірі экожүйенің ішінде өнерімен өмір сүрді. Скульптураның үсті қатпарлы және жартасты жерлерден айырмашылығы, айналы секциялар теңіз көрінісін көрсетеді және жақындаған кезде калейдоскопиялық обсерваторияға айналады. Скульптуралар жасаған орталар ағымдар мен күннің уақытына қарай өзгеріп, көрерменнің назарын мұхиттың ырғағына және оның өмірлік циклдеріне аударды. Суретші уақыт пен кеңістіктің сұйықтығымен ойнаған түрлі түйсікті кездесулерді жасады, нәтижесінде физикалық әлем туралы жоғары хабардарлық пайда болды. Скульптуралар Parley for the Oceans және Лос-Анджелес қазіргі заманғы өнер мұражайымен бірлесіп жасалды. Тағы бір сайтқа арналған жоба, Mirage деп аталады, 2017 жылдың 25 ақпанынан 30 сәуіріне дейін Palm Springs, CA маңындағы Desert X-те тұсаукесерін өткізді және Мичиган штатының Детройт қаласында Мираж Детройт (2018) және Швейцарияда Мираж Гштад (2019) ретінде таныстырылымдармен дамыды.

Видео қондырғылары

1990 жылдардың ортасынан бастап Эйткен архитектуралық тұрғыдан қозғайтын ортада бірнеше экранды қолдану арқылы инсталляцияларды жасады. Мысалы, "Алмас теңіз" (1997) атты фильмде үш бейнепроекция, бір аспалы бейнемонитор және бір түстес, жарықсыз кеңістікте жарықтандырылған мөлдір сурет бар. Көптеген динамиктер әсерлі дыбыс әсерін туғызады. Көп экранды фильм Африканың оңтүстік-батысындағы Намиб шөліндегі "Алмас аймағы 1 және 2" деп аталатын күзетті аймақты зерттейді. Бұл аумақ 1908-ші жылдан бері жабық орналасқан, көлемі 40 000 шаршы мильге жуық, онда әлемдегі ең ірі және бай компьютерлік бақыланатын алмаз кен орны орналасқан. Hysteria (19982000) соңғы төрт онжылдықтың фильмдік кадрларын пайдаланады, онда поп және рок концерттеріндегі аудиториялар төрт экранда X формациясында өздерін шатастырып жұмыс істейді. Бомбейдің шаң-тозаңнанған саунд-стадиялары мен киносеттерінде түсірілген және суреттелген "Күнге кіру" (1999) фильмінде Болливудтың қызу белсенділігіне назар аударылады, ол үнді кино өнеркәсібінің дыбыс-саунд-стадияларын кенептік проекция экрандарымен, қызыл топырақ еденімен және видеомен бейнелейді. 1997 жылы Уитни биенналында "Алмас теңіз" қойылымы көрсетілді, ал оның электрлі жер қондырғысы, сегіз проекциялы, бірнеше бөлмелі кинодан кейінгі тәжірибе, халықаралық назар аударып, 1999 жылы Венеция биенналында Халықаралық сыйлыққа ие болды. 2017 жылы суретші Art Basel Unlimited көрмесіне су асты павильондары атты үш арналы видео инсталляциясын көрсетті. Айткен New Era атты көп арналы видео инсталляциясын айналы алты бұрышты бөлмеде Нью-Йорктан бастап Цюрих, Дания, Пекин, Калифорния және Лондонға дейін әлемнің әртүрлі жерлерінде көрсетті. Суретші ұялы телефонның пайда болуын қайталау мен оның әлемге әсерін философиялық есеппен картаға түсіреді. 2023 жылы Цюрихте ол HOWL атты бес арналы видео инсталляциясын көрсетті, онда "мұнай тесіктері Калифорнияның орталық бөлігіндегі құлазыған аңғардың күн сәулесінен ағарған төбелерін байқайды, ал фанера тақтайлары жергілікті дүкендерді жауып тастайды. Бұл кең кеңістіктердің суреттері араласқан тұрғындар осы өліп бара жатқан қалада өмір сүрудің жағдайлары туралы дыбыс береді. Олар өздерінің сол аймаққа деген үміттері, мұнайдың көтерілу тарихы, өздерінің өмірі мен болашағы туралы айтады".

Сыртқы кино қондырғылары

1998 жылы "Гласс Горизонт" инсталляциясы Вена сексессиясының ғимаратының қасбетіне бір жұп көзді проекциялап, түнде жабылып қалғаннан кейін сәулеттік құрылымдарға және қалалық ортамен өзара әрекеттесетін өнерге қызығушылық танытты. 2001 жылы Лондонның Серпентин галереясындағы Эйткеннің көрмесі бүкіл ғимаратты күрделі инсталляция үшін пайдаланды Жаңа мұхит мұражай мұнарасын түнде функционалдық маякқа айналдыруды қоса алғанда. 2004 жылы Берлинде бірге жұмыс істегеннен кейін Дуг Айткен мен Клаус Бисенбах MoMA PS1 -де Hard Light атты топтық көрмені ұйымдастырды. 2007 жылдың қысында Клаус Бисенбахтың Creative Time бірлестігімен бірлесіп жасаған Эйткеннің Sleepwalkers үлкен масштабтағы инсталляциясы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында ұсынылды. Жобаға Дональд Сазерленд және Тильда Свинтон сияқты актерлер, сондай-ақ музыканттар Сеу Хорхе және Кэт Пауэр кірді. Мұражайдың сыртқы қабырғаларына сегіз проекция арқылы көрсетілген бес бір-біріне жалғасқан виньеткалар қойылған. Көрмемен қатар, Айткен музей ішінде "апапининг" ұсынды, онда терезедегі домбырашылар мен аукционшылар және Cat Power орындаушылары болды. Сол жылы "k n o c k o u t" атты интерактивті музыка үстелін құрды. 2008 жылы Эйткен Питтсбургте "Марстағы өмір" атты 55-ші Карнеги халықаралық көрмесі үшін "Көшпенділік" атты тағы бір ауқымды ашық ауада фильмдік инсталляция жасады. "Империя" атты үш бөлімді трилогияның бірінші бөлімі, бұл шығармада Солтүстік Американың көшіп-қонушы жабайы жануарлары көрінеді, олар бос және бос қонақ үй бөлмелерін қызықпен мекендейді. Айткеннің ауқымды ашық ауада бейне инсталляциядағы жұмысын жалғастыра отырып, оның "SONG 1" (2012) атты шығармасы, Хиршхорн мұражайы мен мүсін бақшасы үшін жасалды, Вашингтондағы қоғамдық өнердің стандартына қарсы шықты. Мұндай проекция үшін әдеттегідей қуыс бетті пайдаланбастан, Эйткен фильмді музейдің сыртқы жағына проекциялады, бұл ғимараттың айналасында қозғалуды қажет ететін және бір жерден ешқашан толық көрінбейтін кино тәжірибесін жасады. Суретшінің "сұйық сәулет" деп атаған тағы бір мысалы - оның жеке инсталляциясы ALTERED EARTH (2012) оңтүстік Франциядағы Камарг аймағын зерттеп, он екі үлкен проекцияның лабиринт тәрізді ағып жатқан орналасуында, Арльдегі Парк-де-Ательедегі Гранде-Халле сияқты ангарда. Бұл жұмыс сонымен қатар суретші мен POST-тің Apple iPad үшін жасаған қосымшасына да әсер етті. Өнер меценаты Багли Райт тапсырған "Айна" (2013) - бұл Сиэтл өнер мұражайының бұрышынан тік жарықтардың жұқа жолақтарымен оралған үлкен LED экран. Жоба үшін Айткен бес жылдан астам уақыт бойы фильм түсіріп, Сиэтлдің орталығы мен оның айналасындағы аймақтың суреттерін түсірді. Компьютерлік бағдарлама бейнебаянның қай бөлігін көрсетіп, қандай ауа райы болатынын, Сиэтл көшелерінің тығыздығын анықтайды.

Әңгімелесулер

2006 жылы Айткен "Сынған экран: Дуг Айткенмен 26 әңгіме" (Distributed Art Publishers, 2006) атты кітап шығарды. Бұл кітапта сызықтық баяндаудың конвенцияларын зерттеуге және сынға алуға бағытталған жиырма алты суретшімен сұхбат жазылған. Сұхбаттасулар Роберт Альтман, Клэр Денис, Вернер Герцог, Рем Колхас, Кеннет Ангер және басқалар болды. "Батыстың идеясы" (2010) - "Батыстың идеясы қандай?" деген сұраққа, кездейсоқ адамдардың цитаталары мен пікірлерінен манифест жасау үшін көшедегі 1000 адамның ұжымдық жауаптарын ұсынады. Тағы бір сұхбат жобасы, Үлгілер мен қайталау (2011) - бұл 21-ғасырдағы шығармашылық туралы түсірілген сұхбаттар сериясы, онда Айткен әртүрлі көркемдік пәндердегі ізашарлармен қысқа әңгімелесулер жүргізеді, соның ішінде Девендра Банхарт, Томас Деманд, Джек Уайт, Джеймс Мерфи, Майк Келли, Жак Герцог, Фишли және Вайс, Яой Кусама, Стивен Шор және Дэн Грэм. Идеялар алмасудағы қызығушылығын жалғастыра отырып, Эйткеннің "The Source" (2012) шығармашылығының тамырын зерттейді. Дэвид Аджай жобалаған павильондағы алты проекция, Аджай, Лиз Диллер, Уильям Эгглестон, Филипп Паррено, Паоло Солери, Тильда Свинтон және Бек сияқты суретшілермен, сәулетшілермен және музыканттармен сұхбаттасу арқылы жүреді.

Оқиғалар

Айткен көптеген тікелей эфирлік "апапенингтерді" режиссерлік еткен, соның ішінде 2006 жылы Лос-Анджелес пен Нью-Йорктегі "Сынған экран" оқиғалары. Сондай-ақ 2009 жылы Айткен өзінің үлкен масштабтағы бейне инсталляциясы Frontierмен бірге Римнің жүрегінде Тибр өзенінің Тиберина аралында таныстырды. Фильмде көрнекті американдық суретші Эд Рушаның кейіпкері ойнайды, ол көркем және көркем емес көріністер арасында қалады. Бұл шығарма күндізден түнге дейінгі болашаққа бағдарланған саяхатты, шындықты күмәнге ұшырататын әлемді көрсетеді. Оқиға кезінде фильмдегі орындаушылар, мысалы, кәсіби камшы кректері, көрермендермен қоршалған кезде инсталляцияда тіріледі. Алғаш рет Гректің Гидра аралында орналасқан Deste Foundation жобасының "Қорбандық" кеңістігінде көрсетілді. "Қара айна" бес экранда қара айналар мен жұлдыздар арқылы "үнемілікке" шағылады. Хлоя Севиньи тек Мексика, Грекия және Орталық Америка сияқты жерлердегі қысқа телефон арқылы сөйлесу арқылы және дауыстық аударма арқылы байланысты. "Қара айна" төрт түндік оқиға болып, арнайы баржада ұйымдастырылды, тағы да фильмдегі орындаушылар: Лео Галло, Тим МакАфи Льюис, No Age және Хлоя Севиньи.

Фотосуреттер, жарық қораптары және мүсіндер

Айткен көптеген суреттерімен танымал, олар жиі кеңістіктік және уақытша бұзылуларды зерттейді және оның инсталляциялары сияқты баяндамалық ұсыныстар жасайды. Мысалы, 1999 жылы түсірілген фотосуреттер тобы "Пассажир" атты суретте ұшақтардың ұшып бара жатқаны көрініс тапқан. Соңғы уақытта Айткен фотосурет пен мәтінді біріктіретін алюминийден жасалған жарық қораптарын жасады. Мәтін мен суреттің тақырыбын кеңейтіп, Айткен мөлдір акрил және калейдоскопиялық айналар ішіндегі өсімдіктер сияқты әртүрлі материалдардан мүсіндер шығарды. Басқа мүсіндер, мысалы, күн бату (қара және ақ), 2012, қолмен оюланған көбік, эпоксид және қол жібекті экранды акрилді қолданады.

Дыбыстық эксперименттер

Табиғат пен мәдениеттің қиылысуына немесе наративтік өзгергіштігіне қызығушылық танытқан суретші өз партитураларына "далалық жазбалар" деп атаған, мысалы, Джонстаун, Гайананың (оның 1995 жылғы муссонында) джунглидегі шулары және Кариб теңізіндегі Монсеррат аралында Суфриер таулары жанартауының атылуынан туындаған жер сілкінісінің жаңғырығы (тұмсықпен, 1998). 1996 жылы Creative Time қоғамдық өнер ұйымы үшін Эйткен Бруклин көпірінің іргетасындағы Анкоридждегі инсталляция бөлігін ойлап тапты. 2004 жылы ол Барселона павильоны үшін дыбыс мүсіні жасады. Ол бірнеше кең болат бұтақтарды қолдап тұрған орталық постынан тұрады, ал әрбір бұтақтың соңында жоғары бағыттағы динамиктер скриптті әңгімелердің үзінділерін ойнатты. 2009 жылдың қазан айында Эйткеннің Соник павильоны көпшілікке ашылды. Павильон Бразилияның орманды төбелерінде Инхотимде орналасқан. Соник павильоны жердің дыбыстарын тыңдау үшін ортақ орынды қамтамасыз етеді, өйткені олар жер астына бір миль тереңдікте көмілген және бірнеше динамиктер арқылы павильонға жеткізілген өте сезімтал микрофондар арқылы жазылған. Павильонның ішінде естілетін дыбыс - жердің қозғалатын ішкі бөлігінің күшейте түскен дыбысы. Айткен өзінің фильмдерінде түрлі музыканттармен жұмыс істеді, ол 2002 жылы Айткеннің мультиэкрандық интерьерлерінде болған Outkast тобының хип-хоп әртісі Андре 3000-ден бастап, 2008 жылы "Миграция" және 2011 жылы "Қара айна" фильмдеріне өз үлесін қосқан "Лишенс" және "No Age" сияқты инди-топтарға дейін.

Станциядан станцияға (2013)

Станциядан станцияға - бұл көшпелі Happening, ол алғаш рет 2013 жылдың күзінде трансконтинентальдық пойызда орын алды. Ол Американың барлық қалалары мен шалғай жерлерінде тоқтап, көркемдік тәжірибелер жүргізу үшін жылжымалы платформа ретінде қызмет етті. Бір суретші "Станциядан станцияға" деген жобаны жасады. Бұл жоба үнемі өзгеріп отыратын оқиғаларды, күтпеген кездестірулерді және музыка, өнер және кино арасындағы шығармашылық түйіспелерді қамтиды. Жобаға MoMA PS1, Карнеги өнер мұражайы, MCA Чикаго, Уокер өнер орталығы, SITE Santa Fe, LACMA және SFMOMA сияқты көптеген мекемелер қолдау көрсетті. Іс-шарадан түскен барлық қаражат 2014 жылы көптеген мұражайлардағы өнер бағдарламаларын қаржыландыруға жұмсалды. Әр аялдамада өнер туындылары мен музыкалық қойылымдар өзгерді. Поезд Нью-Йорк қаласынан Сан-Францискоға дейін сапар шегіп, бүкіл елдегі пойыз станцияларында 9 аялдама жасады. Нью-Йорк; Питтсбург; Чикаго; Миннеаполис / Сент-Франциско. Пол; Санта-Фе/Лэми, Нью-Мексико; Винслоу, Аризона; Барстоу, Калифорния; Лос-Анджелес; және Окленд. Жоба студия және мәдени инкубатор ретінде жоспарланбаған сәттер мен көркемдік соққылар тудырды. Қатысқан суретшілер арасында Кеннет Ангер, Олаф Брюнинг, Питер Коффин, Томас Деманд, Урс Фишер, Месчак Габа, Лиз Глинн, Фишли & Вайс, Фриц Хег, Карстен Хёлер, Олафур Элиассон, Кристиан Янковски, Аарон Коблин, Эрнесто Нето, Нам Джун Пайк, Хорхе Пардо, Джек Пирсон, Николас Провост, Стивен Шор, Риркрит Тиравания және Лоуренс Вайнер бар. Музыканттар арасында Бек, Миссисипидің қара монахтары, Боредомс, Джексон Браун, Cat Power, Cold Cave, Конго, Дэн Дикон, Элеонор Фридбергер, The Handsome Family, Лия Айс, Канзас-Сити маршындағы Кобралар, Lucky Dragons, Тёрстон Мур, Джорджио Мородер, Nite Jewel, No Age, Пэтти Смит, Ариэль Пинк's Haunted Graffiti, Savages (топ), Mavis Staples, Suicide (топ), Sun Araw, Thee Satisfaction, Twin Shadow және басқалар бар. Баспа материалдарына салымшылар арасында Тейлор Рут Болдуин, Ито Баррада, Сэм Дюрант, Карен Килимник, Урс Фишер, Кэтрин Опи, Джек Пирсон, Реймонд Петтибон және Джош Смит болды. Азық-түлікті Элис Уотерс және "Еділетін мектеп ауласы жобасы" және ашпозшы Лейф Хедендал ұсынды. 2015 жылдың 27 маусымынан 26 шілдесіне дейін Эйткен Лондонның Барбикан орталығында "Станциядан станцияға: 30 күндік оқиға" атты қойылым өткізді. Тірі көрменің көрінісі ретінде қарастырылған бүкіл мульти-көркемдік нысан 100-ден астам суретшілердің қатысуымен үлкен масштабтағы көп пәнді іс-шараға айналдырылды, оның ішінде Олафур Элиассон, Мартин Крид және Терри Райли. 2015 жылдың 21 тамызында Лос-Анджелесте "Станциядан станцияға" атты 2013 жылғы оқиғалардың кадрларымен түсірілген Айткен режиссерлік ескерткіш фильмнің премьерасы өтті. Эксперименттік форматта түсірілген фильм "62 қысқаметражды фильмнің жинағы" деп сипатталды.

Көрмелер

Айткен әлем бойынша 200-ден астам көркем көрмелерде қатысқан. Оның жұмыстары Уитни атындағы Америка өнер мұражайы, Заманауи өнер мұражайы және Париждегі Жорж Помпиду орталығы сияқты көптеген топтық көрмелерге қойылған. Өзгелермен қатар, ол Ширн Кунстхолле, Франкфурт, Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағында, Париж қаласының заманауи өнер мұражайында, Серпентин галереясында, Лондонда, Цюрихтың Кунстхолле, Швейцария, Австрияның Кунстхаус Брегенц, Нью-Йорктің заманауи өнер мұражайында, Грекияның Десте қоры және Токио операсының көркемөнер галереясында жеке көрмелерге қатысқан. 2006 жылы Аспен өнер мұражайында тек Айткеннің суреттеріне арналған алғашқы көрме ұйымдастырылды. 2016 жылдың 10 қыркүйегінен 2017 жылдың 15 қаңтарына дейін Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайындағы MOCA-дағы Geffen Contemporary-да Даг Айткен: Электрлік жер, суретшінің алғашқы Солтүстік Америкадағы мансабының ортасында жүргізілген зерттеу. Көрме 2017 жылдың 28 мамырынан 20 тамызына дейін Форт-Уорт, ТХ-дағы Заманауи өнер мұражайында өтті. Айткенді 303 галереясы, Нью-Йорк; Regen Projects, Лос-Анджелес; Галерея Ева Пресенхьюбер, Цюрих; және Виктория Миро галереясы, Лондон.