Кіріспе
Американдық мүсінші (1938–2024)
Ричард Серра (2 қараша 1938 – 26 наурыз 2024) – американдық суретші, ол нақты ландшафттық, қалалық және сәулеттік орталар үшін жасалған ірі масштабты абстрактілі мүсіндерімен танымал. Оның туындылары негізінен постминимализммен байланысты. «Өз заманының ең ұлы мүсіншілерінің бірі» деп сипатталған Серра, өзінің туындыларының материалдық ерекшеліктерін баса көрсетуімен және көрермен, туынды және орын арасындағы қарым-қатынасты зерттеуімен көзге түсті. Серра көркем өнерге көшуден бұрын Калифорния университетінде (Беркли) ағылшын әдебиетін оқыды. 1961 жылы Санта-Барбарадағы Калифорния университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады, онда ол ықпалды монументалист суретшілер Рико Лебрун және Говард Варшоупен танысты. Болат зауыттарында жұмыс істеу арқылы өзін асыраған Серраның өнеркәсіптік материалдармен ерте танысуы оның көркемдік жолына әсер етті. Ол Йель университетінде білімін жалғастырып, 1964 жылы өнер тарихы бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін алды. 1964 жылы Йель университетінің стипендиясымен Парижде болғанда, ол композитор Филип Гласспен достық қарым-қатынас орнатты және Константин Бранкузидің шеберханасын зерттеді, екеуі де оның туындыларына зор әсер етті. Еуропадағы уақыты оның сурет салудан мүсіншілікке ауысуына да ықпал етті. 1960 жылдардың ортасынан бастап, әсіресе 1966 жылы Нью-Йоркке көшкеннен кейін, Серра мүсіншіліктің анықтамасын радикалдастыру және кеңейту үшін жұмыс істеді, резеңке, неоно және қорғасынмен жасаған алғашқы тәжірибелерінен бастап, ірі масштабты болаттық туындыларына дейін. Оның Нью-Йорктегі алғашқы туындылары, мысалы, 1967 жылғы «Көтеру» және 1968 жылғы «Отыз бес фут оралған қорғасын» өнеркәсіптік материалдарға және таңдалған ортаның физикалық қасиеттеріне деген құштарлығын көрсетті. Оның қалалық және табиғи ландшафттардағы ірі масштабты туындылары өнермен қоғамдық байланысты жаңартты және кейде, 1981 жылы Манхэттендегі «Бұрылыс аркасы» сияқты, дау тудырды. Серра 1965-1970 жылдар аралығында суретші Нэнси Грейвсқа, ал 1981 жылдан 2024 жылы қайтыс болғанға дейін Клара Вейграфқа үйленді.
Ерте өмір және білім
Серра 1938 жылғы 2 қарашада Сан-Франциско, Калифорнияда дүниеге келді. Оның әкесі Майоркадан шыққан испандық, ал анасы Гладис Одессадан келген украиндық еврей иммигранттарының қызы болды. Кішкентай шағынан бастап анасы оны сурет салуға ынталандырды. Жас Серра эскиздерін жасау үшін үнемі шағын дәптермен жүретін, ал анасы ұлын "Ричард – суретші" деп таныстыратын. Әкесі Сан-Франциско маңындағы кеме құрылысы шебінде құбыр монтаждаушы болып жұмыс істеді. Серра төрт жасында кеме құрылысы орнына барып, кемелерді суға түсіруді көргенін еске алады. Ол кеме зор салмақтан суға батып, жүзуге қабілетті құрылымға айналғанда: "Маған қажетті барлық шикізат осы естелікте сақталған" деді. Серраның әкесі, Каталониялық сәулетші Антони Гаудимен туысқан, кейіннен қант фабрикасының бас шебері болып жұмыс істеді. Серра 1957 жылы Калифорния университетінде, Берклиде ағылшын әдебиетін оқыды, содан кейін Калифорния университетіне, Санта-Барбараға ауысып, 1961 жылы ағылшын әдебиеті бойынша бакалавр дәрежесін алды. Санта-Барбарада Серра монументалист суретшілер Рико Лебрун және Говард Варшоупен танысты. Екеуі де өнер факультетінде жұмыс істеп, Серраны қанаттарына бітірді. Осы кезеңде Серра 16-25 жас аралығында өмір көрінетін жұмыстар үшін болат зауыттарында жұмыс істеді. Серра Йель университетінде сурет салуды оқыды және 1964 жылы өнер тарихы және әдебиет бакалавры, сондай-ақ Мәдениеттің магистрі дәрежесін алды. Серрамен бірге оқыған Йель түлектерінің арасында Чак Клоуз, Ракстров Даунс, Нэнси Грейвс, Брайс Марден және Роберт Мангольд бар. Йельде Серра Нью-Йорк мектебінің Филип Густон, Роберт Раушенберг, Ад Райнхардт және Франк Стелла сияқты қонақ суретшілерімен кездесті. Серра Йельдегі соңғы жылы түстер теориясы курсын оқытты және бітіргеннен кейін Йозеф Альберстің "Түстердің өзара әрекеті" атты түстер теориясы бойынша атақты кітабын түзетуге көмектесуді сұрады. 1964 жылы Серра Йельден бір жылдық саяхат стипендиясын алып, Парижге барды, онда ол композитор Филип Гласспен танысты. Бранкузи студиясының нақты көшірмесі қазір Помпиду орталығының қарама-қарсы жағында орналасқан. Серра келесі жылы Фулбрайт гранты бойынша Италияның Флоренция қаласында болды. 1966 жылы Италияда жүргенде Серра Испаниядағы Прадо мұражайына барып, Диего Веласкестің "Лас-Менинас" картинасын көрді. Көрмеде тірі және салынған жануарлардан жасалған құрастырмалар көрсетілді, олар кейіннен Arte Povera қозғалысының ерте туындылары ретінде танылды. Оның белдік бөліктері резеңке жолақтарынан жасалған және гравитация күші арқылы қабырғаға ілінген. Серра неонын резеңкеден жасалған үздіксіз жолақтармен біріктірді, өзінің "Белдік" (1966-67) мүсінінде Джексон Поллоктың "Муралы" (1963) сериялық абстракциясына сілтеме жасады. Сол кезде Серра "Етістіктер тізімі" (1967) атты транзитивті етістіктердің тізімін жасады (мысалы, құю, домалату, жырту, тіреу және т.б.), оларды мүсіндері үшін нұсқаулық ретінде пайдаланды. "Көтеру" (1967), "35 фут қорғасынды орау" (1968), "Шашырау" (1968) және "Құю" (1969) – бұл етістік тізімінен туындаған іс-қимылға негізделген жұмыстардың бірнешесі. Серра өзінің көптеген құрылымдарында қорғасынды қолданды, себебі оның бейімделу қабілеті жоғары. Қорғасынды орауға, бүктеуге, жыртуға және балқытуға болатын жұмсақтықта. "Көтеру" (1967) мүсінінде Серра 3 метрлік резеңке табаны жерден көтеріп, тұрған форма жасады; "35 фут қорғасынды орау" (1968) мүсінінде Серра Филип Гластың көмегімен қорғасын табаны мүмкіндігінше тығыз орады. Ол "Тіреу" (1968), "Шашырау" (1968) және "Шашырату" (1968) фильмдерін түсірді. 1969 жылы оның "Құю" мүсіні Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайындағы "Иллюзияға қарсы: Процедуралар/Материалдар" көрмесіне қосылды. "Тіреу" – Серраның "Етістіктер тізімінен" алынған тағы бір транзитивті етістік, оны суретші тік тұру үшін тіреу және гравитация күшін пайдаланатын қорғасын тақталар мен діңгектердің сериялық құрастырылуы үшін қолданды. Серра қабырғадан алыстап, суретшілердің жиналысы деп ойлаған суретті алып тастағысы келді. 1969 жылы ол төрт қорғасын тақтаны еденге карточка үйі сияқты тіктеп қойды. "Бір тонналық тіреу: Карточка үйі" (1969) мүсіні 1 тонна салмақта, ал төрт тақта өздігінен тіреліп тұрды. Серра үшін тағы бір маңызды сәт 1969 жылы болды, ол суретші Джаспер Джонстың студиясында "Шашырау" мүсінін жасауға тапсырыс берді. Серра қорғасын тақталарды қабырғаға шашып, қыздырып жатқанда, үлкен тақталардың бірін алып, өздігінен тұрған бұрышта орналастырды. Серраның кеңістікке енуі көп ұзамай "Соққы: Роберта мен Рудиге" (1969-1971) мүсінімен жалғасты. Серра 2,4 x 7,3 метрлік болат табақты бұрышқа тығып, бөлмені екі тең бөлікке бөлді. Бұл жұмыс көрерменді мүсіннің айналасын жүруге шақырып, олардың бөлме туралы түсінігін өзгертеді.
Бейнелеу жұмыстары
1970 жылы Серра Гуггенхайм стипендиясын алып, Жапонияға сапар шекті. Оның алғашқы ашық ауадағы мүсіндері – «Базалық тақтаны (гексаграмманы) айналдыру» (1970) және «Суги ағашы» (1970) – «Токио биенналесі» аясында Уэно саябағына орнатылды. Жапонияда болған кезінде Серра уақытының көп бөлігін Киотодағы Мёсин дзидің дзен бақтары мен ғибадатханаларын зерттеуге арнады. Бақтардың орналасуы пейзажды тек жаяу жүріп қана көруге болатын толық кеңістік ретінде көрсетті. Бақтар Серраның кеңістікті уақытпен байланыстыра қарастыруын өзгертті. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол өзінің алғашқы ашық ауадағы жұмысын жасады: «Базалық пластинаны гексаграммамен айналдыру, кері бұрыштар» (1970). Мұнда Серра Бронкстағы 183-ші көшенің бетінде диаметрі 7,9 метр болатын екі жартылай дөңгелек болат фланцты орнатты. Олардың бірінің ені 25,4 мм, екіншісінің ені 203,2 мм. Бұл жұмыс екі тұрғыдан көрінеді: көрермен тікелей оған келгенде немесе көшеге қарап тұрған баспалдақтан жоғарыдан. 1970-ші жылдары Серра қалалық аумақтар мен ландшафттар үшін ашық ауадағы арнайы мүсіндерді жасауды жалғастырды. Серра ландшафттың топологиясына және қозғалыс, кеңістік және уақыт арқылы оған қалай қатысты екеніне қызығушылық танытты. Оның алғашқы ландшафттық жұмысы 1970 жылдың соңында, Сераға өнер меценаттары Джозеф және Эмили Рау Пулитцердің тапсырысы бойынша, Миссури штатының Сент-Луис қаласының сыртындағы меншігінде мүсін салу тапсырылды. «Пулитцердің бір сатылы биіктігі» (1970–71) – Серраның алғашқы ірі ландшафттық жұмысы. Үш тақтаның биіктігі 1,5 метр, ұзындығы 12–15 метр болатын. Тақталардың орналасуы ландшафттың құлдырауымен анықталды. Әр табақ жерге 1,5 метрге дейін қадалды. Серраның мақсаты – тақталар пейзаждың кесінділері ретінде жұмыс істеуі керек, олар көрермендер арасынан өткенде көкжиек ретінде қызмет етеді. «Shift» (1970–72), Серраның ландшафттағы екінші жұмысы, Онтарионың Кинг-Сити қаласында коллекционер Роджер Дэвидсонның меншігіндегі алаңда салынды. Скульптура көлбеу ландшафт бойымен орналастырылған алты тікбұрышты бетон секциядан тұрады. Серраның ландшафттағы кейінгі жұмыстары жердің топографиясын зерттеуді жалғастырды және мүсіннің осы топографияға қозғалыс, медитация және көрерменнің қабылдауы арқылы қалай байланысты екенін көрсетті. Ең танымал ландшафттық жұмыстардың арасында: «Porten i Slugten» (1983–86) Луизиана қазіргі заманғы өнер мұражайында, Данияда; «Afangar (Станциялар, жолдағы аялдамалар, тоқтап, қарау: алға және артқа, бәрін алып кету)» (1990) Види аралында, Исландияда; «Schunnemunk Fork» (1991) Шторм Кинг өнер орталығында, Нью-Йорк; «Snake Eyes and Box Cars» (1993) Калифорниядағы Сонома округінде; «Te Tuhirangi Contour» (2000–2) Каипарада, Жаңа Зеландияда; және «East West/West East» (2014) Катарда. «Porten i Slugten» (1983–86) мүсіні Данияның Хумлебек қаласында Луизиана заманауи өнер мұражайына тапсырылды. Мұражай аумағын аралап шыққаннан кейін, Серра скульптураны жасау үшін Категат теңізіне қарай созылатын шатқалды таңдады. Бұл жердің тек қана қиыршығы ғана көріктендірілмеген. Екі тақта бір-біріне бұрыштап орнатылған, ал жолдың соңында қиыршық жолға қарай орналасқан. Тақталар өздерінің орналасуында теңізге қарай жүретін жолмен жүретін кезде ашылатын қақпа сияқты жұмыс істейді. Мұражайға алып баратын ойыс арқылы өтетін көпірдің ортасынан қарасақ, екі тақта бір жазықтықты құрайды, яғни қақпа жабылып қалғандай. Мұражайдан төмен қарай қарай аттанған кезде, тақталар үздіксіз тербеліп тұрғандай көрінеді. 1988 жылы Серраны Исландияның Ұлттық галереясы бір шығарма жасауға шақырды. Серра «Afangar» үшін Види аралын таңдады (Станциялар, жолдағы аялдамалар, Тоқтап, қарап шығу: алға және артқа, бәрін алып кету) (1990). Скульптура тоғыз жұп базальт бағанадан (Исландияның жергілікті материалы) тұрады және елдің батыс бөлігіндегі Вестурейдің шеткі бөлігіне орналастырылған. Тоғыз жердің де биіктігі бірдей, әр жұптың тастары 9 және 10 метр биіктікте орналасқан. Тастардың әр топтамасы жоғарыда тегістелген. Жоғарыдағы барлық тастар 3 метр, төменгідегілер 4 метр. Топографияның әртүрлілігі себепті, бір жиынтық тастар кейде бір-біріне жақын, кейде бір-бірінен алыс болады. Видей аралының көтерілуі мен құлдырауы және айналадағы ландшафт тік тастардың тұрақты өлшеміне қарсы көрінеді. Тастар аралдың көкжиегінен көрінеді және көрерменді қоршаған ландшафттың көтерілуі мен құлдырауына қарсы бағыттайды. «East West/West East» (2014), Катардағы Бруқ табиғат қорығының шығыс-батыс осында орналасқан, Катар шеикасы әл-Маясса әл-Тани тапсырысымен салынды. Ол биіктігі 16,7 немесе 14,8 метр болатын төрт болат тақтадан тұрады. Тақталар екі гипс жазығы арасындағы долинада біркелкі аралықпен орналасқан. Тақталар бір-біріне және жақын жатқан жазықтардың биіктігіне тең. Бұл жұмыс шамамен бір километрден кемді құрайды және барлық тақталар екі бастан да көрінеді.
Қала құрылысы
Ландшафттағы мүсіндік элементтер көрерменнің назарын жердің топологиясына аударады. Серраның нақты орынға арналған қалалық мүсіндері көрерменнің назарын мүсіннің өзіне шоғырландырады. Олардың орналасқан жері көбінесе ландшафттық жұмыстарға қарағанда көпшілікке оңай қолжетімді, көрерменді ішке кіруге, өтуге және олардың айналасында жүруге шақырады. Қалалық архитектураның шектелуіне байланысты, «Sight Point» (1972–75) Нидерландыдағы Stedelijk мұражайында, «Terminal» (1977) Германияның Бохум қаласында, «T. W. U.» (1980) Германияның Гамбург қаласындағы Deichtorhallen-де, Лондонның Broadgate-інде орнатылған «Fulcrum» (1986–87), Люксембург қаласының сыртындағы «Exchange» (1996) немесе Катардың Доха қаласындағы құрылыста 7 (2011) мүсіндері, айналасындағы архитектураның тік сызықтылығын көрсетеді. Нью-Йорктегі Голландия туннеліне кіреберісіне уақытша орнатылған «St. John's Rotary Arc» (1980), Нью-Йорктегі Федералды алаңнан орнатылып, кейін алынып тасталған «Tilted Arc» (1981), Париждегі Конкорд алаңындағы Тюилери бағында уақытша орнатылған «Clara Clara» (1983), Берлин филармониясының сыртында орнатылған «Berlin Junction» (1987) сияқты сыртқы мүсіндердің барлығы қисық пішіндер немесе аркалар болып табылады, олар көрерменнің айналасында жүру бағытына байланысты ашылып, жабылады. «Sight Point» Нидерландыдағы Амстердам қаласындағы Stedelijk мұражайының сыртында орналасқан, ені 3 метр, биіктігі 12 метр болатын үш тік болат тақтадан тұрады. Олар бұрыштап еңкейіп, жерде үшбұрышты кеңістік құрайды, көрермен ішке кіргенде еңкейген тақталар жасаған үшбұрыштың шеңберінде көктей алады. Тағы бір тік мүсін, «Terminal» (1977), 1977 жылы «Documenta VI» үшін жасалған. Ол Германияның Бохум қаласындағы пойыз вокзалының алдындағы көшедегі трамвай жолдары арасындағы көлік аймағына орнатылған. Серра бұл жерді жол қозғалысының көп болатын аймаққа жақындығына байланысты таңдады. Автокөлік жолындағы туннельдің үстінде орналасқан «Exchange» (1996) жеті трапеция тәрізді тақтадан жасалған. Мүсіннің биіктігі 18 метрді құрайды және Люксембург қаласына кірген және шыққан жүргізушілер оны көре алады. 1980 жылы Серра Public Art Fund қолдауымен Нью-Йоркте екі мүсін орнатты. «T. W. U.» (1980) және «St. John's Rotary Arc» (1980) көлік және адамдар жиналатын аймақтарда орналастырылды. «T. W. U.» үш тік тақтадан тұратын тік мүсін, әрқайсысының биіктігі 11 метр, Леонард және Франклин көшелерінің арасындағы Батыс Бродвейдегі метро кіреберісіне орнатылды. Қазір бұл мүсін Германияның Гамбург қаласындағы Deichtorhallen-нің сыртында тұрақты орнатылған. Серраның ең алғашқы қисық мүсіндерінің бірі болған «St. John's Rotary Arc» биіктігі 3,6 метр, ұзындығы 55 метрді құрады. 1980 жылдан 1988 жылға дейін нақты орынға арналған мүсін Голландия туннеліне кіру және шығу орнында орнатылды. «Tilted Arc» федералды ғимараттың жұмысшыларының қарсылығына ұшырады. Мүсінді алып тастау үшін сегіз жылдық науқан жүргізілді және «Tilted Arc» 1989 жылдың 15 наурызында алынып тасталды. Мүсінді сақтау үшін Серра оның алынуы оны жоюмен тең екенін мәлімдеді, нақты орынға арналған өнер туындыларының өнер үшін өнер деген ұстанымын қолдады. Сот отырысы мен GSA шешімінен кейін Серра егер мүсін басқа жерге көшірілсе, «Tilted Arc» авторлығын жоққа шығаратынын және оны «туынды жұмыс» деп есептейтінін айтты. «Tilted Arc» ісі қоғамдық өнердің мәні және оның көрермендеріне қатысты шиеленісті күйзелісті көрсетуде.
Галереялық жұмыстар
Серраның туындылары галереялар мен мұражайларда көптеген көрмелерде көрсетілді. Оның нысаналық галереялық инсталляциялары кейде идеяларды сынау үшін пайдаланылады. Серра 1969 жылы Нью-Йорктегі Лео Кастелли қоймасында болды. Онда он қорғасыннан жасалған туынды, шашыраңқы туынды: кескіш құрылғы: негізгі тақта өлшемі (1969) және шашыраңқы туынды: төрт қалыппен шашырату (Ева Гессеге) (1969) көрсетеді. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Серра мүсінінде тек оралған немесе соғылған болатты пайдалана бастады. Берлин блогы (Чарли Чаплин үшін) (1977) – Серраның алғашқы соғылған мүсіні. Людвиг Мис ван дер Роэ жобалаған Берлиндегі Neue Nationalgalerie алдындағы алаң үшін жасалған мүсіннің салмағы 70 тонна. Ол осы бұралған формада мүсін жасауды ойлады. Серра студиясында екі эллипс пішіндес ағаш кесектерін кесіп, олардың арасына тіреу тірегін орнатып, осы форманың моделін жасады. Содан кейін ол эллипстерді бір-біріне тік бұрышпен бұрып, форманың айналасына қорғасын жапсырды. Модельдерден қалып жасағаннан кейін Серра скульптураларды жасау үшін инженермен жұмыс істеді. Барлығы 1996 және 2004 жылдар аралығында жасалған жеті Torqued Ellipses және төрт Double Torqued Ellipses (эллипстің ішінде эллипс) бар. Әр мүсіннің әртүрлі бұрылу дәрежесі бар және биіктігі 3,9 метрге дейін жетеді. Скульптуралардың барлығы ашық, сондықтан олардың ішінде және айналасында жүруге болады. Үш Torqued Ellipses Нью-Йорктегі Dia Beacon мұражайында тұрақты түрде қойылған. 2005 жылы "Уақыт мәселесі" атты тапсырыс бойынша жасалған инсталляция Испанияның Бильбао қаласындағы Гюггенхайм мұражайында ашылды. 1994-2005 жылдар аралығында он жылға созылған сегіз мүсіннен тұратын "Уақыт мәселесі" Серраның мүсіндік формаларының эволюциясын көрсетеді. Серра бастапқы бұралған эллипстен алынған бес мүсінді таңдады: бір жеке, бір қос эллипс және үш бұралған спираль. Double Torqued Ellipses-тен кейін Серра екі эллипсті біріктіріп, ішіне кіріп, жүріп өтуге болатын спиральді форма жасағанда Torqued Spirals пайда болды. 2008 жылы Серра Париждегі Гранд Паледе өткен Monumenta көрмесіне қатысты. Монумента үшін Серра "Променад" (2008) атты бір мүсінді орнатты, ол әрқайсысы 55 фут (16,8 м) биіктік пен 13 фут (4 м) енді, Гранд Паленің кең ішкі кеңістігінде бір-бірінен 100 фут (30 м) қашықтықта орналасқан бес пластинадан тұрады. Жалпы, мүсіннің ұзындығы 200 метрді құрады. Пластиналар тізбектей орналаспай, Гранд Паленің орталық осінен ығысып, біріне-бірі жанасып тұрды. Олар солға немесе оңға бұрылып, бірін басқасына қарай немесе басқасынан алыстатып, көрермен оларды айналып жүргенде әртүрлі көрінеді. Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының коллекциясындағы "Equal" (2015) мүсіні сегіз соғылған блоктан тұрады. Әр блоктың өлшемдері 5 х 5 1/2 х 6 фут (1,5 х 1,7 х 1,8 м) және салмағы 40 тонна. Блоктар жұптап тігіліп, ұзын немесе қысқа жақтарына орналастырылған, сондықтан әр тігілген блоктың биіктігі 3,4 метрге жетеді. Төрт тігілген блоктың арасында жүргенде көрермен мүсіндерге қатысты өз салмағын, тепе-теңдігін және ауырлық күшін сезінеді. "Төрт раунд: тең салмақ, тең емес өлшем" (2017) мүсіні Мэриленд штатының Потомак қаласындағы Гленстонда тұрақты түрде орнатылған, әртүрлі өлшемдегі 82 тонналық (74 т) төрт соғылған цилиндрден тұрады. Скульптура Томас Фифер және Партнерлердің Томас Фиферімен бірлесіп, ғимараттың ішкі кеңістігінде скульптураның массасын ерекшелендіру үшін жобаланған ғимараттың ішінде орнатылған.
Сұлбалар
Сызба салу Серраның шығармашылығының ажырамас бөлігі болды. Серра үлкен форматты холст немесе қолмен жасалған қағазға суреттер салған. Оларға көлденең немесе тік композициялар, бір-біріне жабысқан парақтардан құралған конструкциялар немесе сызықтық суреттер кіреді. Оның суреттері негізінен бояу таяқшасымен, литографиялық пастельмен немесе көмірмен жасалған және әрқашан қара түсті болады. Серра ортаны өңдеу және қолдану үшін әртүрлі техникалар мен құралдарды пайдаланады. Ол көбінесе сурет салудың конвенцияларын қозғалыс, уақыт және кеңістіктің сезімтал, феноменологиялық тәжірибесіне қарай жылжиды. Суретшінің айтуынша, оның сурет салу практикасы "қайталаумен байланысты, қайталау мүмкін емес екенін біле отырып, әр жолы жаңа нәрсе туатынын сезіне отырып" жасалады. 1974 жылы Серра өз инсталляциялық суреттерін жасауды бастады – бояу таяқшасымен толығымен жабылған және қабырғаға тігілген үлкен форматты, нақты бір орынға арналған холсттар. Инсталляциялық суреттер берілген кеңістіктің қабырғасын немесе қабырғаларын жабады. Шафрази және Задикиан – Серраның алғашқы инсталляциялық суреттерінің екеуі. Екеуі де 1974 жылы Нью-Йорктегі Лео Кастелли галереясында көрсетілді және шамамен 3,2 метр биіктігі мен 5,5 метр еніне ие болды. Серра мансабының соңына дейін инсталляциялық суреттер жасауды жалғастырды. Басқа да атақты сурет сериялары: Диптихтер (1989); Салмақтың жоқтығы (1991–92); Салмақ және өлшем (1993–94); Видео Афангар (1989–91); Дөңгелектер (1996–97); Дөңгелектерден тыс (1999–2000); Сызықтық суреттер (2000–02); Қатты денелер (2008); Гринпойнт дөңгелектері (2009); Биіктік салмақтары (2010); Жарылымдар (2011–18); Көшірмелер (2011–13); Көлденең кері бұрылыстар (2014); Саяхаттар (2015–16); Композиттер (2016); Көлденең және тік (2016–17); және Орчард көшесі (2018). Серраның суреттерінің ұлттық және халықаралық көрмелеріне мыналар кірді: 1978 жылы Амстердамдағы Stedelijk мұражайындағы «Ричард Серра: Tekeningen/Drawings 1971–1977»; 1990 жылы Маастрихттегі Bonnefantenmuseum-дегі «Ричард Серра: Tekeningen/Drawings»; 2011–2012 жылдары Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында, Сан-Францискодағы Заманауи өнер мұражайында және Хьюстондағы Менил коллекциясындағы «Ричард Серра суреттері: Ретроспектива»; және 2017 жылы Роттердамдағы Museum Boijmans van Beuningen-дегі «Ричард Серра: Суреттер 2015–2017: Саяхаттар, Композиттер, Роттердам тік сызықтары, Роттердам көлденең сызықтары, Жарылымдар».
Баспағалар
Серра 1972 жылы гравюра жасауды бастады. Лос-Анджелестегі Gemini G. E. L. компаниясымен тығыз жұмыс істеген Серра дәстүрден тыйылатын гравюра техникаларын дамытты. Ол 200-ден астам гравюралық жұмыстар жасады және оның мүсіндері мен суреттері сияқты, оның гравюралары да процеске, масштабқа және материалмен тәжірибе жасауға деген қызығушылықты көрсетеді. 1972 жылдан бастап оның алғашқы литографиялары: «Circuit», «Balance», «Eight by Eight» немесе «183rd & Webster Avenue» – олардың әрқайсысы сол кезде жасалған мүсіннің атына сәйкес келеді. 1981 жылы Серра жеті басылымнан тұратын алғашқы литографиялық сериясын жасады: «Sketch #1»-ден «Sketch #7»-ге дейін. Сол жылы Серра «Malcolm X», «Goslar» немесе «Моральдық көпшілік соққысы» сияқты ірі масштабты гравюралар жасады. Литографияны шегіне дейін жеткізгеннен кейін, Серра өз гравюраларында ерекше беткі қабатты жасау үшін жібек экранды қолдана бастады. Ол мұны алдымен қағазға сия жағып, содан кейін екінші экран арқылы бояу таяқшасын қолданып, қаныққан және текстуралы бет жасады. Серра өзінің жібек экран техникасын, кейде оны эфирлеу және акватинтпен үйлестіре отырып, жұмысын жалғастырды. Оның гравюралық серияларына мыналар кіреді: «Videy Afanger» (1991); «Hreppholer» (1991); «WM» (1996); «Rounds» (1999); «Venice Notebook» (2001); «Between the Torus and the Sphere» (2006); «Paths and Edges» (2007); «Level» (2008); «Junction» (2010); «Reversal» (2015); «Elevational Weight» (2016); «Equal» (2018); және (?) (2019).
Фильмдер мен бейне шығармалары
1968 жылдан 1979 жылға дейін Серра фильмдер мен бейнероликтер жинағын жасады. Ол мүсіндемемен және киномен бір уақытта жұмыс істей бастағанымен, Серра әрқайсысының әртүрлі материалдық қасиеттерін мойындады және мүсіндемелік мәселелерді фильмдері мен бейнелеріне көшірмеді. Серра Джоан Джонас, Нэнси Холт және Роберт Фиоре сияқты бірнеше суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. Оның алғашқы фильмдері – «Қорғасынды қолға түсіру» (1968), «Қолмен сыпыру» (1968) және «Қолды байлау» (1968) бірнеше әрекеттерді қамтиды: бір қол құлап жатқан қорғасынды ұстауға тырысады, қол жұптары қорғасын жоңқаларын жылжытады, ал байланған қолдар өзін-өзі босатады. Кейінірек түсірілген «Теміржол көпірі» (Railroad Turnbridge, 1976) фильмінде Орегон штатының Портленд қаласындағы Уилламет өзенінің айналасындағы ландшафт көпірдің айналуымен көрсетіледі. «Болат зауыты/Стальверк» (Steelmill/Stahwerk, 1979) өнер тарихшысы Клара Вейерграфпен бірлесіп жасалған және екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде неміс болат зауытының жұмысшыларымен олардың жұмысы туралы сұхбаттар жазылған. Екінші бөлімде Серраның «Берлин блогы» мүсінінің (Чарли Чаплин үшін) жасалу процесі бейнеленген. Антология киноархивтері, Нью-Йорк, 2019 жылдың 17-23 қазаны; және Гарвард киноархиві, 2020 жылдың 27 қаңтары – 9 ақпаны. 2019 жылы Серра өзінің барлық фильмдері мен бейнелерін Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайына сыйға тартты.
Көрмелер
Серраның алғашқы жеке көрмесі 1966 жылы Италияның Рим қаласындағы Галерея Салитада өтті. АҚШ-тағы алғашқы жеке көрмесі 1969 жылы Нью-Йорктегі Лео Кастелли қоймасында болды. Оның алғашқы жеке музейлік көрмесі 1970 жылы Калифорниядағы Пасадена өнер мұражайында өтті. 1986 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында оның алғашқы ретроспективасы өтті. Екінші ретроспектива 2007 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында өтті. Оның суреттерінің алғашқы шолу көрмесі 1977 жылы Амстердамның Стеделик мұражайында өткізілді және 1978 жылы Тюбингеннің Кунстхалесіне барды. Суреттердің екінші ретроспективасы Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен өнер мұражайында; Сан-Францискодағы қазіргі заманғы өнер мұражайында; және 2011–2012 жылдар аралығында Хьюстондағы Менил коллекциясында ұсынылды. 2017 жылы Базельдің Кунстмузейінде суретшінің кино және видеодағы жұмысының шолуы көрсетілді. Серраның жеке көрмелері болды: Staatliche Kunsthalle Baden Baden, 1978; Музей Boijmans Van Beuningen, Роттердам, 1980; Musée National d'Art Moderne, Centre Pompidou, Париж, 1983–1984; Музей Хаус Ланге, Крефелд, 1985; Заманауи өнер мұражайы, Нью-Йорк, 1986 және 2007; Луизиана заманауи өнер мұражайы, Хумлебек, 1986; Вестфалия мемлекеттік өнер және мәдениет тарихы мұражайы, Мюнстер, 1987; Städtische Galerie im Lenbachhaus, Мюнхен, 1987; Stedelijk Van Abbemuseum, Эйндховен, 1988; Bonnefantenmuseum, Маастрихт, 1990; Kunsthaus Zürich, 1990; CAPC Musée d'Art Contemporain, Бордо, 1990; Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Мадрид, 1992; Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Дюссельдорф, 1992; Dia Center for the Arts, Нью-Йорк, 1997; Заманауи өнер мұражайы, Лос-Анджелес, 1998–1999; Centro de Arte Hélio Oiticica, Рио-де-Жанейро, 1997–1998; Trajan's Market, Рим, 1999–2000; Pulitzer Foundation for the Arts, Сент-Луис, 2003; Ұлттық археологиялық мұражай, Неаполь, 2004; және Музей Boijmans Van Beuningen, Роттердам, 2017.
Жинақтар
Серраның туындылары әлемнің көптеген мұражайлары мен қоғамдық коллекцияларында сақталған. Оның туындыларына ие мұражай коллекцияларының ішінде Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы, Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайы, Торонтодағы Онтарио көркемсурет галереясы, Чикаго өнер институты, Маастрихттегі Боннефантенмюзей (Нидерланды), Барселонадағы Ла Каикса мәдени орталығы, Париждегі Жорж Помпиду орталығы, Париждегі Ұлттық заманауи өнер мұражайы, Форт-Уэрт қаласының (Техас штаты) Заманауи өнер мұражайы, Нью-Йорктегі Диа өнер қоры, Бильбао және Нью-Йорктегі Гюггенхайм мұражайы, Гамбургтегі Гамбург өнер залы (Германия), Смитсонин институтының Гиршхорн мұражайы және мүсін бағы (Вашингтон, округ Колумбия), Стокгольмдегі Модерна Музеі, Потомак (Мэриленд штаты) қаласындағы Гленстоун мұражайы бар. Оның туындыларын қамтитын таңдалған қоғамдық коллекцияларға Германияның Бохум қаласы, Чикаго қаласының қоғамдық өнер коллекциясы, Германияның Гослар қаласы, Германияның Гамбург қаласы, Миссури штатының Сент-Луис қаласы, Жапонияның Токио қаласы, Германияның Берлин қаласы, Францияның Париж қаласы, Исландияның Рейкьявик қаласының коллекциясы кіреді. 2019 жылға дейін Серра Манхэттендегі үйін, ал Новая Шотландияда және Лонг-Айлендтің Солтүстік бөлігінде студияларын сақтап келді. Серра 2024 жылдың 26 наурызында Нью-Йорктің Ориент қаласындағы үйінде пневмониядан қайтыс болды, оның өмірі 85 жылға созылды.
Марапаттар
Серра көптеген атақты сыйлықтар мен марапаттарға ие болды, оның ішінде Фулбрайт гранты (1965–66); Гуггенхайм стипендиясы (1970); Франция Республикасының Мәдениет және коммуникация министрлігінің Өнер және әдебиет орденінің кавалері (1985 және 1991); Жапония өнер қауымдастығы, Токио Премиум Империал (1994); өмір бойы жеткен жетістіктері үшін «Алтын Арыстан» сыйлығы, Венеция биенналесі, Италия (2001); Америка өнер және әдебиет академиясы (2001); Германия Федеративтік Республикасының ғылым мен өнерге арналған ордені (2002); Испанияның өнер және әдебиет ордені (2008); Ұлттық өнер сыйлығы: өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық (2014 жылы «Америкалықтар үшін өнер» ұйымымен табысталды); Эрмитаж мұражайы қорының әлемдік өнерге қосқан үлесі үшін сыйлығы (2014); Франция Республикасының Ұлттық Легион орденінің кавалері (2015); Висбаден мұражайының Алекс фон Явленский сыйлығы (2017); және Дж. Пол Гетти медалі (2018).
Таңдалған жазу
Барлығын тек Ричард Серра басқаша көрсетілмесе. "Сам, қайта ойна". Arts Magazine 44, № 4 (1970 ж. ақпан), 24–27 б. "Әрекеттер тізімі, 1967–68". Алғаш рет Avalanche [Нью-Йорк], № 2 (1971 жылдың қысы), 20–21 б. жарияланды. "Қалқаншақтарды үйіп қою сериясы". Scott, Gail R., Лос-Анджелес округінің өнер мұражайының өнер және технология бағдарламасы туралы есеп 1967–1971, 299–300 б. Лос-Анджелес: Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы, 1971. Jackson, Ward, және Richard Serra. "Richard Serra". Art Now: New York 3, № 3 (1971 ж. қыркүйек), 4 б. Serra, Richard. "Мәлімдемелер". Artforum 10, № 1 (1971 ж. қыркүйек), 64 б. "Рамка туралы, түс көмегі туралы". Artforum 10, № 1 (1971 ж. қыркүйек), 64 б. Jonas, Joan, және Richard Serra. "Пол Ревир". Artforum 10, № 1 (1971 ж. қыркүйек), 65–67 б. Serra, Richard, және Rosalind Krauss, ред. "Ауысым". Arts Magazine 47, № 6 (1973 ж. сәуір), 49–55 б. Serra, Richard, және Clara Weyergraf. "Иоаннның айналма аркасы". Artforum 19, № 1 (1980 ж. қыркүйек), 52–55 б. "Sight Point Road-тан жазбалар". Алғаш рет Perspecta: The Yale Architectural Journal, № 19 (1982), 172–81 б. жарияланды. "Sight Point Road-тан кеңейтілген жазбалар" ретінде редакцияланып, Richard Serra: Neuere Skulpturen in Europa 1977–1985 (Eine Auswahl)/Recent Sculpture in Europe 1977–1985 (Selected), 11–15 б. басылды. "Ричард Серрадан президент Рональд Рейганға хат" [португал және ағылшын тілдерінде]. Lo Spazio Umano [Португалия], № 2 (1985 ж. сәуір–шілде), 89–92 б. Екі тілді, португал және ағылшын тілдерінде. "Серра президентке хат жазады". Art & Artists 14, № 3 (1985 ж. мамыр–маусым), арнайы қосымша, 3, 22 б. "Сурет салу туралы жазбалар". Алғаш рет Güse, Ernst Gerhard, ред. Richard Serra, 66–68 б. жарияланды. Нью-Йорк: Rizzoli, 1988. "Салмақ". Richard Serra: 10 Sculptures for the Van Abbe, 10–12 б. Көрме каталогы. Stedelijk Van Abbemuseum, Эйндховен, 1988. Голланд және ағылшын тілдерінде екі тілді. "'Кіішіретілген доға'—Прецедент?" [редакторға хат]. The New York Times, 1989 ж. 30 сәуір, сек. 2, 5 б. "'Кіішіретілген доға' қиратылды". Art in America 77, № 5 (1989 ж. мамыр), 34–47 б., мұқаба. "Суретшілер өз туындыларына құқылы". Des Moines Sunday Register, 1989 ж. 29 қазан, 3C б. "Елл лекциясы, 1990 жылғы қаңтар". Kunst & Museumjournaal [Амстердам: ағылшын тіліндегі басылым] 1, № 6 (1990), 23–33 б. "Афангар сериясы". Open City, № 2 (1993), 101–7 б. "Дональд Джадд, 1928–1994" [мақтау сөз]. Parkett, №№ 40–41 (1994), 176–79 б. "Базель, 18 қаңтар 1994/Базель, 18 қаңтар 1994". Martin Schwander, ред., Richard Serra: Intersection Basel, 72–79 б. Базель: Christoph Merian Verlag және Дюссельдорф: Richter Verlag, 1996. "Уақыт мәселесі туралы жазбалар". Richard Serra: The Matter of Time, 141 б. Бильбао: Museo Guggenheim Bilbao, және Геттинген: Steidl Verlag, 2005.
Сұхбаттардың таңдауы
Аю, Лайза. "Документ: Боб Смитсон үшін '72–'73" [суретшімен сұхбат, 1973 жылғы 30 қазан]. *Avalanche* [Нью-Йорк], № 8 (1973 жылғы жаз/күз), 14–15-беттер. Аю, Лайза. "Тұтқынның дилеммасы" [суретшімен сұхбат, 1974 жылғы 27 қаңтар]. *Avalanche* [Нью-Йорк], № 9 (1974 жылғы мамыр–маусым), 26–28-беттер. Аю, Лайза. "Ричард Серра: Көзқарас нүктесі '71 75/Дөңгелектеуіш '74–76" [радио сұхбаты, 1976 жылғы 23 ақпан]. *Art in America* журналында алғаш рет жарияланды, 64, № 3 (1976 жылғы мамыр–маусым), 82–86-беттер. Борден, Лиззи. "Лиззи Борденнің Ричард Серрамен сұхбаты". *Richard Serra: Tekeningen/Drawings 1971–1977*, 9–14-беттер. Төртінші бет. катал. Stedelijk Museum, Амстердам, 1977. Микельсон, Аннет және Клара Вейерграф. "Ричард Серраның фильмдері: Сұхбат". *October*, № 10 (1979 жылғы күз), 68–104-беттер. Аю, Лайза. "Сұхбат" [1976 жылғы 30 наурыз]. *Richard Serra: Interviews, Etc. 1970–1980*, 65–73-беттерде алғаш рет жарияланды. Йонкерс, Нью-Йорк: The Hudson River Museum, 1980. Бах, Фридрих Тея. "Сұхбат: Ричард Серра және Фридрих Тея Бах" [1975 жылғы 14 наурыз]. *Richard Serra: Interviews, Etc. 1970–1980*, 45–55-беттер. Йонкерс, Нью-Йорк: The Hudson River Museum, 1980. Ламарш Вадель, Бернард. "Ричард Серрамен әңгіме" [суретшімен сұхбат, 1980 жылғы мамыр]. *Artistes* [Париж], № 7 (1981 жылғы қаңтар–ақпан), 24–29-беттерде алғаш рет жарияланды. Кримп, Дуглас. "Ричард Серраның қалалық мүсіндері: Сұхбат" [1980 жылғы шілде]. *Arts Magazine* 55, № 3 (1980 жылғы қараша), 118–24-беттер. Пакумент, Альфред. "Сұхбат". *Richard Serra: Writings, Interviews*, 157–64-беттер. Чикаго және Лондон: The University of Chicago Press, 1994. Сзиман, Гарольд. "Көпірде". *Richard Serra: "Maillart Extended"*, 20–25-беттер. Берн: Benteli Verlag, 1989. Үш тілді, неміс, француз және ағылшын тілдерінде. Серота, Николас және Дэвид Сильвестр. "Суретшімен сұхбат" [1992 жылғы 27 мамыр]. *Richard Serra: Weight and Measure*, 9–25-беттер. Төртінші бет. катал. Tate Gallery, Лондон. Дюссельдорф: Richter Verlag, 1992. Кук, Линн және Майкл Гован. "Ричард Серрамен сұхбат" [Кейп-Бретон, 1997 жылғы 10 шілде]. *Richard Serra: Torqued Ellipses*, 11–31-беттер. Төртінші бет. катал. Dia Center for the Arts, Нью-Йорк, 1997. Сильвестр, Дэвид. "Сұхбат". *Richard Serra: Sculpture 1985–1998*, 187–206-беттер. Рассел Фергюсон, Энтони Макколл және Клара Вейерграф Серра, т.б. ред. Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Лос-Анджелес. Геттинген: Steidl Verlag, 1998. Уотерс, Джон. "Суретшінің профилі: Ричард Серра". *Vogue Hommes International* (көктем-жаз 2002), 116–24-беттер. Пайзер, Джонатан. "Кеңістікті жариялау, анықтау және бөлу: Ричард Серрамен әңгіме". *Sculpture* 21, № 8 (2002 жылғы қазан), 28–35-беттер. Фостер, Хэл. "Хэл Фостермен Ричард Серраның әңгімесі". *Richard Serra: The Matter of Time*, 23–41-беттер. Бильбао: Museo Guggenheim Bilbao, және Геттинген: Steidl Verlag, 2005. Бюи, Фонг. "Ричард Серрамен Фонг Бюидің әңгімесі", *The Brooklyn Rail*, 2006 жылғы маусым, 22–24-беттер. *Richard Serra: Rolled and Forged*, 5–15-беттерде қайта жарияланды. Төртінші бет. катал. Gagosian Gallery, Нью-Йорк, 2006. МакШайн, Кинастон. "Жұмыс туралы Ричард Серрамен әңгіме". *Richard Serra: Forty Years*, 15–40-беттер. Төртінші бет. катал. Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Нью-Йорк, 2007. Пакумент, Альфред. "Ричард Серра: Гранд Паледің ұлы мырзасы". *Richard Serra: Monumenta 2008/Grand Palais*, 4–11-беттер. Булонь: Beaux Arts Éditions, 2008. Сторр, Роберт. "Ричард Серра Парижде жарнамалайды". *Art Press* [Париж], № 345 (2008 жылғы мамыр), 28–35-беттер. Гаррелс, Гари. "Ричард Серрамен сұхбат". *Richard Serra: Drawing: A Retrospective*, 65–83-беттер. Төртінші бет. катал. The Menil Collection, Хьюстон, 2011. Энрайт, Роберт. "Тарихтың салмағы: Ричард Серраның мүсіндері мен суреттері" [суретшімен сұхбат]. *Border Crossings* 36, № 4 (2017 жылғы желтоқсан – 2018 жылғы ақпан), 30–43-беттер. Серра, Ричард және Хэл Фостер. "Мүсін туралы әңгімелер". Нью-Хейвен және Лондон: Yale University Press, 2018.