Кіріспе

Құс түрлері Пуэрто-Риконың испан тілінде mariquita de Puerto Rico немесе capitán деп аталатын сары иықты қарақұс (Agelaius xanthomus) - Пуэрто-Рикоға тән қарақұстың бір түрі. Қанатында сары түсті жарқыл бар қара түсті қауырсыны бар. Ересектер мен аналықтардың сыртқы келбеті ұқсас. Бұл түр негізінен жәндік жейтін.

Таксономия

Сары иық қарақұстың (A. x. xanthomus) атаулы түрі алғаш рет 1862 жылы Филип Склейтер Icterus xanthomus ретінде Пуэрто-Рико мен Виэкестен сипатталған. Белгілі бір түршік А. x. monensis немесе Mona сары иықлы қарақұс, Барнс 1945 жылы Мона және Монито аралдарынан сипаттаған.

Сипаттама

Қызыл иық қарақұс - аты айтып тұрғандай, ақ жиекпен шектелген, иық жағындағы кішкентай сары жапырақты жалтыраған қара құс. Ересектерінің түсі көмескі, іштері қоңыр болады. Қауырсын түстерін жыныстар арасында ажыратуға болмай тұрса да, бұл түрде жыныстық диморфизм бар, ал аталықтардың саны аналықтардан үлкен. Бұл түрдің қауырсындары сирек кездеседі. Ересектер өлшемі: орташа есеппен, аталықтардың салмағы және аналықтардың салмағы Жыныстық жіктелу қанаттардың өлшемімен де жасалуы мүмкін, аталықтардың ұзындығы 1,1 есе үлкен және орташа ұзындығы , ал аналықтардың қанаттарының орташа ұзындығы .

Қорғау және тіршілік ету ортасы

Бұрын бұл түр Пуэрто-Рико архипелагының жағалау ормандарында кең тараған, бірақ 20 ғасырдың басында бұл ормандар қант шашағы плантацияларының дамуына мүмкіндік беру үшін кесілді. 1930 жылдардан кейін қант өнеркәсібінің құлдырауынан кейін жағалау аймақтары тұрғын үй үшін дамытылды. Нәтижесінде, бұл түр қазір үш аймақпен шектеледі: Мона және Монито аралдары, онда бір түртек пайда болды (A. g. xmonensis); Пуэрто-Риконың шығысындағы Рузвельт Роудс әскери-теңіз станциясы аймағы; және Пуэрто-Риконың оңтүстік құрғақ ормандары мен мангровы. Үш жердің де жағалауындағы субтропикалық құрғақ ормандар деп саналса да, бұл түрлер Lares таулы қаласына дейін және көбеймейтін мезгілде субтропикалық ылғалды ормандарда байқалды. Бұл түрді Кабо-Рохо ұлттық жануарлар қорығында да байқаған. Өркенді мекендеуді және көбеюді паразиттік қыру (Molothrus bonariensis) 1970 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың басына дейін халықтың күрт азаюына әкелді. 1976 жылы атаулы түрдің популяциясы 2000 адам деп бағаланды, бірақ 1982 жылы популяция 300 адамға дейін төмендеді. Табиғатты қорғау шаралары нәтижесінде олардың саны 1250 жұпқа дейін өсті. 1976 жылы Пост пен Уайли Мона түрінің 200 адамнан тұратын түрін анықтады. 1981 жылдан 1995 жылға дейінгі аралықта жүргізілген зерттеулер бойынша, олардың саны 220-ден 400-ге дейін жетеді. Монаның солтүстік-батысында орналасқан Монито аралында жүргізілген зерттеулер нәтижесінде, орташа есеппен 25 тұқым қуалайтын жануарлар байқалды. Сондай-ақ, зерттеулер құстардың Монаның батыс жағалауынан Монитоға дейін ұшып келгенін көрсетті. Сары иық қарақұстар - көшіп-қонушы құстар емес, бірақ атаулы түрдің бір бөлігі қоректену үшін көбеймейтін мезгілде жағалау аймақтарынан ішкі аймақтарға көшіп кетеді.

Диета

Сары иық қара құстар барлық нәрсені жейді, бірақ олардың тамағының көпшілігі жәндіктерден тұратындықтан, олар ағаш қоректі жәндіктер болып саналады. Уильям Пост А. x. xanthomus атаулы түрінің тамақтану әдеттерін анықтау үшін зерттеулер жүргізді. Зерттеулер ата-аналардың ұялыларға әкелген азық-түлік үлгілерін талдады және Лепидоптера, Ортоптотера, Хемиптера, Колеоптера, Диптера, Дермаптера және Гименоптера отрядтарына жататын жәндіктерді, Аранеа отрядының арахнид материалдарын, анықталмаған моллюскаларды және өсімдік заттарын тұтынудың дәлелдерін тапты. Табиғи материалдан басқа, бұл түрдің малы, адам азығы (тағамдық күріш пен қант), ит азығы және маймыл тамағы сияқты өңделген тағамдар да бар. Өсімдік заттары өңделген азық-түліктерден алынады, ал жәндіктер ағаштардың шатыршасы мен шатыршасының төменгі қабаттарынан жиналады. Ұя салатын мезгілде олардың тамақтануының 90% -ы буынты жануарлардан тұрады. Мона түрінің тамақтану әдеттерін анықтау үшін зерттеулер жүргізілген жоқ, бірақ жәндіктер, жәндіктер, арамшөптер, жемістер Pithecellobium түрлерінен және Selenicereus түрлерінен, Pilosocereus royenii, Harrisia portoricensis және Opuntia түрлерінен, Gumbo limbo (Bursera simaruba) және Ficus түрлерінен тұқымдар және Алоэ вера, юка және Croton discolor нектары тұтыну байқалды.

Көбею және мінез-құлық

Сары иық қарақұйрықтардың көбейту кезеңі әдетте сәуірден тамызға дейін созылады, бірақ көбейту белсенділігі ақпаннан қарашаға дейін байқалады. Ұрықтану маусымының басталуы жаңбырлы маусымның басталуымен сәйкес келеді, осылайша ұрықтану маусымының басталуы мен аяқталуындағы ауытқушылық түсіндіріледі. Бұл түрдің моногамды екендігіне сенуге болады, жылына бір рет ұя салуға тырысады және ұя салу еркін колонияларда жүргізіледі. Атаулы түрдің және Мона түрінің ұяларында бірден төртке дейін жұмыртқа болады, орташа есеппен үш. Жұмыртқа көк-жасыл түсті, қоңыр дақтар бар, әйел 13 күн инкубациялайды. Екеуі де бір жасында жыныстық жетілуге жетеді. Агелайдың басқа түрлері сияқты, ол әдетте ағаштарға ашық, тостаған тәрізді ұялар салады, бірақ ұялардың орналасуы мен пішіні құрылыс материалдарының орналасуына және болуына байланысты өзгеруі мүмкін. Рузвельт жолының популяциясы өлі мангровода ойықтарға ұя салады, ал Мона түрінің тұқымдастары жағалаудағы жартастардың маңында оя салады. Барлығы, түрлер сегіз түрлі ұя жасау мекендерін пайдаланады: саздықтар мен тұзды сулар; жағалаудағы қызыл мангроу кейлері; қара мангроу орман; жазық жайылымдар (құрғақ жағалау орманы); қала маңындағы аймақтар; кокос плантациялары; және жағалаудағы жартастар. Ұяны тек аналық қана құраса, балапандарды екі жыныстылар да тамақтандыруда. Ұядан шыққаннан кейін 13 - 16 күн өткен соң, ұядан шығады. Ұрғашы ұя жасау кезінде әдетте 3 метрге жуық шағын аумақты қорғайды. Ұя салу кезеңінен бұрын аталар басқа аталарды сүртіп тастау үшін біршама үлкен аумақты қорғайды. Қызыл иық қарақұстар құс тігуге кіріседі. Жеке адамдар Феидоль түріндегі құмырсқаларды өз денелеріне және қауырсындарына қысқа уақыт бойы (8 минут) жамылып жүргенін байқады. Бұл түр моббингке қатысады, бұл бір немесе бірнеше түрден шыққан құстардың тобы белгілі жыртқышқа шабуыл жасайды (әдетте жұмыртқаларды немесе ұрықтанғандарды қорғау үшін).

Қауіп-қатерлер мен қорғау шаралары

1976 жылы 19 қарашада АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі сары иық қара құсты құс түрінің жойылып бара жатқан түрлерінің тізіміне енгізді. Кейіннен барлық Мона және Монито аралдарында, Сейбадағы Рузвельт Роудс әскери-теңіз стансасында, Пуэрто-Риконың оңтүстік-батысындағы Кабо-Роходан Гуаникаға дейін кеңейген аймақта және Сан-Жермандағы шағын аймақта маңызды тіршілік ортасы құрылды. Құс шамасы сияқты аурулар Гавай аралындағы бал құстары сияқты құстар популяциясының жойылуымен байланысты. Бұл түр үшін паразиттің тек бір түрі ғана, жейтін құйрық (бұрын Mallophaga деп жіктелетін) байқалады, оның үш түрі байқалады: Philopterus agelaii; Machaerilaemus түрлері; және Myrsidea түрлері. Паразиттер негізінен бас аймағында кездеседі, ересектерде аталық жұқпалы аурулар көбірек кездеседі, ал жасөспірімдерде жұқпалы аурулар ересектерге қарағанда аз кездеседі. Орнитонисс бурса және Андролаэлапс казалис құрттары да ұяларда байқалды, бірақ қазіргі кездегі ақпарат олардың қауіп төндіретінін көрсетілмейді. Сары иық қара құстар жиі жұқтырған тағы бір ауру - құс шамасы. Бұл аурудан пайда болған зақымданулар аяқ пен қанаттың бүгілуі сияқты ашық жерлерде пайда болады. Ұяларды аулау сары иық қарақұстың құлдырауына себепші болды. Жер бетіндегі жыртқыш жануарларға мысықтар (Rattus rattus), мангустар және жабайы мысықтар жатады, олардың барлығы Пуэрто-Рикоға енгізілген түрлер. Сыңарлар ұяның негізгі жыртқыш жануарлары болып табылады, олар жұмыртқа мен ұядан шыққан балаларды жейді. 1983 жылғы бір есепте сол жылы ұялардың құлауының 48% -ы тышқанның жыртқышынан болды деп қорытынды жасалды. Бұл судың төмендеуі шілде-тамыз айларында болған, бұл жерді құрғақ жерге айналдырған. 1980 жылдардың ортасынан бастап, тышқанның жыртқышын азайту үшін мангроу орманды қоршаған балшық алқаптарында жасанды ПВХ ұя құрылыстары жасалды. Бұл құрылыстар ескі ағаш ұя қораптарының орнына пайда болды және түрлер оны тез қабылдады. Қазіргі уақытта жыл сайын осы аймақта табиғи ұялар аз (бір немесе екі) байқалады. Жасыл қошқарлардың қоректену және көбейту ортасының жойылуы, ұрық паразиті болып табылатын жылтыр қошқардың қоректенуі - сары қошқарлардың санын шектеп, қауіпке ұшыратуда. Табиғи жыртқыш жануарлар, мысалы, маргаропс фускатус (Margarops fuscatus) популяциясына аз болса да қауіп төндіреді. Бұл жануарлар ұядан жұмыртқа мен төлдерді ұрлап, ұя материалдарын жояды немесе ұрлайды, бұл көптеген жағдайларда төлдерді жыртқыш аңдарға жем етеді.