Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адель Нури - Кубада Гуантанамодағы тұтқын лагерінде 7 жылдан астам уақыт бойы қамауда болған ұйғыр босқыны. Оның Гуантанамодағы реттік нөмірі 584 болды. Гуантанамодағы терроризмге қарсы күрес жөніндегі бірлескен жұмыс тобының сарапшылары оның 1979 жылы 12 қарашада Қытайдың Синьцзян қаласында туылғанын айтады. Адель Нури Гуантанамода ұзақ жылдар бойы ұсталған 22 ұйғырдың бірі, олардың кінәсіз екені ертеден белгілі болғанмен. Ол 2008 жылы сотқа шағымдануды жеңіп алды. Сотталушы Рикардо Урбина оның тұтқындалуын заңсыз деп жариялап, оны АҚШ-қа босатуды бұйырды.
Adel Noori is a Uyghur refugee who was wrongly imprisoned for more than 7 years in the Guantanamo Bay detention camps in Cuba. His Guantanamo Internment Serial Number was 584. Joint Task Force Guantanamo counter terrorism analysts report that he was born on November 12, 1979, in Xinjiang, China. Adel Noori is one of the 22 Uighurs held in Guantanamo for many years despite it becoming clear early on that they were innocent. He won his habeas corpus in 2008. Judge Ricardo Urbina declared his detention as unlawful and ordered that he be set free in the United States.
Жазба көшірмесі
Нұри өзінің әскери мәртебесін тексеруге қатысты сот отырысына қатысуды таңдады. 2006 жылдың 3 наурызында Джед Ракоффтың сот бұйрығына жауап ретінде Қорғаныс министрлігі оның жауынгерлік мәртебесін тексеру трибуналынан бір бетті қорытынды көшірмені жариялады.
Noori chose to participate in his Combatant Status Review Tribunal. On March 3, 2006, in response to a court order from Jed Rakoff, the Department of Defense published a single page Summarized transcript from his Combatant Status Review Tribunal.
2005 жылдан 2008 жылға дейін
2008 жылдың 12 маусымында АҚШ Жоғарғы Соты Бумдиен Бушқа қарсы деген шешімінде Гуантанамо тұтқындарының АҚШ-тың азаматтық сот жүйесіне кіруін қалпына келтірді. Атап айтқанда, ол тұтқындардың habeas corpus өтінішін қайта қарады. Хұзайфа Пархаттың DTA апелляциясында оның жауынгерлік мәртебесін тексеру трибуналы жеткіліксіз дәлелдемелерге байланысты оның "жауынгерлік жау" екенін растауда қателік жасады деген қорытындыға келді. Әділет министрлігі жаңа дәлел бар деп, сот үкіміне шағымдануға құқылы еді. Ұйғырлардың арыздары бірінші болып қаралды. 2008 жылдың қыркүйегінде, Әділет министрлігі ұйғырларды қамауға алуды сот алдында дәлелдеуді ұсынғанға дейін бірнеше күн бұрын және алты жарым жыл соттан тыс қамауда болғаннан кейін, Әділет министрлігі олардың қамауға алуын дәлелдейтін дәлелдер жоқ екенін мойындады.
On June 12, 2008, the United States Supreme Court restored the Guantanamo captives' access to the USA's civilian justice system in its ruling on Boumediene v. Bush. Specifically it re initiated the captives' habeas corpus petitions. In an unrelated development Huzaifa Parhat's DTA appeal concluded that his Combatant Status Review Tribunal had erred in confirming he was an "enemy combatant", due to insufficient evidence. The Department of Justice had the option of appealing the ruling, claiming it had new evidence. The Uyghurs' habeas petitions were the first to be scheduled for review. In September 2008, days before the Department of Justice would have been expected to offer a justification in court for the Uyghurs' detention, and after six and half years of extrajudicial detention, the Department of Justice acknowledged the evidence to justify their detention did not exist.
Палаудағы уақытша баспана
2009 жылдың маусым айында Палау үкіметі ұйғырлардың кейбіреулеріне уақытша баспана беретінін мәлімдеді. Палау үкіметі Гуантанамоға делегация жіберіп, қалған ұйғырлардың кейбіреулерімен сұхбат жүргізді. Кейбір ұйғырлар Палау тұрғындарымен сұхбат алудан бас тартты. Ақырында Палау үкіметі қалған он үш ұйғырдың он екісіне баспана ұсынды. Палауда ұсталған уйғырлардың бірінің психикалық ауруы өте ауыр болғандықтан Палауда емделу мүмкін емес деп саналады. 2009 жылдың 31 қазанында Адель Нури, Ахмад Турсон, Абдул Гаппар Абдул Рахман, Эдхам Мамет, Анвар Хасан және Дауыт Абдурехим босатылып, Палауға жіберілді. Нұри Палаудағы қоғамдық колледжде күзетші болып жұмыс істеді.
In June 2009 the government of Palau announced that they would offer temporary asylum to some of the Uyghurs. The government of Palau sent a delegation to Guantanamo, and interviewed some of the remaining Uyghurs. Some of the Uyghurs declined to be interviewed by the Palauans. In the end the government of Palau offered asylum to twelve of the remaining thirteen Uyghurs. Palau declined to offer asylum to one of the Uyghurs who suffered from a mental disorder, brought on by detention, that was too profound to be treated in Palau. On October 31, 2009, Adel Noori, Ahmad Tourson, Abdul Ghappar Abdul Rahman, Edham Mamet, Anwar Hassan, and Dawut Abdurehim were released and transferred to Palau. Noori worked as a security guard at the Palau Community College.
Түркияда қайта пайда болу
2013 жылдың 14 ақпанында Ассошиэйтед Пресс хабарлағандай, Нури Палауда "өткен жылдың соңында жоғалып кеткен". Ұйғырлар Палау азаматтығын ала алмады, сондықтан Нуридің заңды құжатсыз келгені. Associated Press жергілікті газеттің Тиа Белаудан алынған мәліметке сүйеніп, Нури Түркияға барып, әйелі мен баласына қосылуға тырысқан болуы мүмкін деген болжам айтады. Тиа Белауның хабарлауынша, Нүри екі айдан бері жұмыста болмаған. Foreign Policy журналының Джошуа Китинг "Нуридің көшірілуі ерекше әсерлі, өйткені ол техникалық тұрғыдан азаматтығы жоқ және саяхат құжаттары жоқ" деп атап өтті. 2015 жылдың 29 маусымында The Globe and Mail газетінде Натан Вандерклипп барлық ұйғырлар Палаудан тыныш кетіп қалған деп жазды. "Глоб" газеті Палауның ұйғырларға баспана беру туралы келісімінің АҚШ түрлі құпия төлемдерге келіскеннен кейін жасалғанын растады. Бұл төлемдердің ішінде әр ұйғырдың тұрмыс шығындарын жабу үшін 93 333 доллар бар. Globe басылымы бұрынғы президент Джонсон Торибионгтың осы қаржының бір бөлігін ұйғырларды туыстарына тиесілі үйлерге орналастыру үшін пайдаланғаны туралы дау-дамайлар әлі де жалғасып жатқанын растады. Вандерклипп ер адамдардың ешқашан палаулықтармен араласа алатынын сезінбейтінін айтты. Кейбір ер адамдар Палауды Гвантанамодағы үлкен, гүлденген жермен салыстырды. Кейбір ерлер әйелдерін Палауға алып келді. Мәдениеттік айырмашылықтарға байланысты тұрақты жұмыс орындарын ұстауға тырысу сәтсіз болды. Өз бетінше жұмыс істеу үшін олардың дәстүрлі былғарымен жұмыс істеу дағдыларын пайдалану әрекеті сәтсіз болды. Ақырында, алты жігіт де түнгі күзетші болып жұмысқа орналасты, бұл жұмыс палаулықтармен араласуды талап етпейтін. Палауда туған бір кішкентай бала балабақшадан құлап, көз жұмды. Вандерклипптің айтуынша, Палаудан ер адамдардың кетуі америкалық шенеуніктердің көмегімен тыныш ұйымдастырылды. Ол олардың бір-екі рет коммерциялық рейстермен ұшып кеткенін айтты. Палаудың ресми өкілдері ұйғырлардың баратын жерлерін бөліспеді.
On February 14, 2013, the Associated Press reported that Noori had been "missing since late last year" from Palau. The Uyghurs were not eligible for Palauan citizenship, so Noori had no legitimate travel documents. The Associated Press quoted a report from Tia Belau, a local newspaper, that speculated Noori may have been trying to make his way to Turkey, to join his wife and child. The Tia Belau reported that Noori had not been seen at work for two months. Joshua Keating of Foreign Policy magazine noted that "Noori's relocation is particularly impressive given that he is technically stateless and has no travel documents." On June 29, 2015, Nathan Vanderklippe, reporting in The Globe and Mail, wrote that all the Uyghurs had quietly left Palau. The Globe confirmed that Palau's agreement to give refuge to the Uyghurs was reached after the USA agreed to various secret payments. Those payments included $93,333 to cover each Uyghurs living expenses. The Globe confirmed that controversy still surrounded former President Johnson Toribiong who had used some of those funds to billet the Uyghurs in houses belonging to his relatives. Vanderklippe reported that the men had never felt they could fit in with the Palauans. Some of the men compared Palau with a lusher, larger Guantanamo. Some of the men were able to bring their wives to Palau. Attempts to hold most regular jobs failed, due to cultural differences. Attempts to use their traditional leather working skills to be self employed failed. Eventually, all six men were employed as night time security guards, a job that did not require interaction with Palauans. One of the men's young toddler, born on Palau, died when he fell from a balcony. According to Vanderklippe, the men's departure from Palau was quietly arranged with the cooperation of American officials. He reported they left, one or two at a time, on commercial flights. Palauan officials would not share the Uyghurs' destinations.