Кіріспе

Crotalus viridis (Жалпы атаулары: далалық құйрықты жылан, Ұлы жазықтық құйрықты жылан) - Америка Құрама Штаттарының батысында, Канаданың оңтүстік-батысында және Мексиканың солтүстігінде өсетін улы құйрықты жылан. Қазіргі уақытта екі түрін мойындады, оның ішінде далалық құйрықты жылан (Crotalus viridis viridis), номиналды түрін және хопи құйрықты жылан (Crotalus viridis nuntius).

Сипаттама

Бұл түрдің ұзындығы әдетте 100 см-ден асады. Ең үлкен өлшемі Монтанада, кейде ұзындығы асады; түр осы аймақта ең үлкен өлшеміне жетеді. Ең ерекше белгілердің бірі - үш немесе одан да көп, әдетте төрт, ішкі тұмсық таразының болуы. Анықтау белгілері кездесетін түрге байланысты өзгереді. Жалпы алғанда, далалық қыңғырлауық жыландар әдетте ашық қоңыр түске боялады. Қара қоңыр түсті жапырақшалар көбінесе арқалық үлгіде таралады. Көздің артқы жағында түрлі-түсті жолақ көрінеді. Прериялық қыңғыраулы жыланның басында үшбұрышты пішінді бас және оның екі жағында сезім мүшелері бар. Прериялық құйрықты жыланды басқа құйрықты жыландардан ажыратуға көмектесетін негізгі сипаттама - ростральді қосқан екі ішкі жыланның болуы.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Прайриялық қоңырау шалушы жыландар Солтүстік Америкада Ұлы жазықтардың көп бөлігінде, шығыс төбелерінде және Роки тауларының кейбір тау аралық аңғарларында, Канаданың оңтүстік-батысынан АҚШ арқылы Мексиканың солтүстігіне дейін кездеседі. Канадада олар Альберта мен Саскачеванда кездеседі; АҚШ-та шығыс Айдахо, Монтананың көпшілігі, Солтүстік Дакота, Оңтүстік Дакота, Вайоминг, Небраска, Колорадо, Канзас, Оклахома, Техас, Нью-Мексико, солтүстік-шығыс Аризона, өте батыс Айова және Мексикада солтүстік Коахуила мен солтүстік-батыс Чиуауада. Оның тік диапазоны Рио-Гранде өзенінен Вайомингтің биіктігіне дейін. Бұл жер "Жоғарғы Миссури [АҚШ-тағы аңғар]" деп сипатталған. Х. М. Смит пен Тейлор (1950) "Грос, Бойд округі, Небраска" дегенге түзетулер ұсынды. Олар өсімдіктермен қамтылған құрғақ жерлерді артық көреді. Өсімдік жамылғысы аймақ пен түрге байланысты әр түрлі болады. Прериялық құйрықты жыланның уы - әр түрлі белоктардың күрделі құрылымды қоспасы, олардың арасында протеазалар мен пептидазалар сияқты ферменттер бар. Гемотоксин мен оның тіндерді бүлдіретін әсерінен басқа, улы зат жүйкеге зиянды қасиеттерге ие.

Диета

Даладағы қыңғырау жыландар кең таралғандықтан, олжасы да әр түрлі. Жалпы, бұл түрлер ұсақ сүтқоректілерді, мысалы, жер шары бөрікшілері, жер бетінде ұя салатын құстар, тышқандар, тышқандар, кішкентай қояндар мен дала иттерін артық көреді. Кейде олар қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылар, кейде тіпті басқа жыландармен қоректенеді. Бұл көбінесе жас жыландарда байқалады. Олар жаздың аяғында немесе күздің басында туылады, олардың ұзындығы 22-28 см, ата-анасының қамқорлығына мұқтаж емес. Сонымен қатар, жас балапандар туғаннан бастап уытты болады. Олар жыныстық жетілуге үш жасында жетеді. Сондай-ақ, әйелдер жиі тамыз мен қазан айларында туған жас ұяларын ортақ ұяларда туып-өседі.

Қорғау мәртебесі

Бұл түр IUCN-тің қауіп төндіретін түрлердің қызыл тізімінде (v3.1, 2001) ең аз алаңдаушылыққа жатқызылады. Түрлер кең таралғандығына, үлкен популяциясына байланысты немесе олар қауіпті санаттағы тізімге жатқызу үшін тез азаюы мүмкін емес. 2006 жылы бағалау кезінде халық санының өсуі тұрақты болды.