Америкалық артиллериялық ракеталық жүйесі

Кіріспе

Американдық артиллериялық зымыран жүйесі

M142 жоғары мобильді артиллериялық зымыран жүйесі (HIMARS) (/h/aɪ/m/ɑːr/z/) – 1990 жылдардың соңында АҚШ армиясы үшін әзірленген, стандартты АҚШ армиясының орташа тактикалық көліктері (FMTV) M1140 жүк көлігінің шассиіне орнатылған жеңіл көптүрлі зымыранды шабуылдау жүйесі. HIMARS алты басқарылатын көптүрлі зымыранды ұшыру жүйесі (GMLRS) немесе бір армиялық тактикалық зымыран жүйесі (ATACMS) зымыраны тасымалдай алады. Ол АҚШ армиясының FMTV бес тонналық жүк көлігіне негізделген және көптүрлі зымыранды шабуылдау жүйесі (MFOM) отбасының барлық зымырандарымен жұмыс істей алады. HIMARS оқ-дәрілері M270 MLRS жүйесімен алмастырылатын болып келеді; алайда, ол M270 және оның түрлеріндегі стандартты екіге қарағанда бір ғана контейнермен шектеледі. Зымыранды ұшыру құрылғысын C-17 Globemaster, C-5 Galaxy және Lockheed C-130 Hercules ұшақтарымен тасымалдау мүмкін. HIMARS-ты тасымалдайтын FMTV жүк көлігі алғашқыда FMTV-нің түпкілікті өндірушісі Armor Holdings Aerospace and Defense Group Tactical Vehicle Systems Division компаниясымен шығарылған. Кейін 2010 жылдан 2017 жылға дейін Oshkosh Corporation компаниясы оны өндірді.

Даму

HIMARS қажеттілігі алғаш рет 1982 жылы 9-шы жаяу әскер дивизиясы (моторландырылған) қарсы ату құралы ретінде жеңіл көптүрлі ракеталық жүйенің болу қажеттігін сезгенде туды. Бұл талап Далалық артиллерия мектебінен қолдау алмады және бірнеше жыл бойы тоқтап қалды. Ол кездегі институционалдық бағыт ауыр күштерге естілген болатын. Салқын соғыстың аяқталуымен және төмен қарқынды операцияларға қызығушылықтың артуымен, Далалық артиллерия мектебі мен Зымыран басқармасы M270 MLRS жылдам дислокация үшін тым ауыр екенін түсініп, HIMARS-ті қаржыландыруға ұсыныс жасады. HIMARS осы талапты қанағаттандыру үшін Loral Vought Systems, кейін Lockheed Martin Зымырандар мен Өрт басқаруы жеке бастама ретінде әзірленді. Жүйе алғаш рет 1993 жылы көпшілікке таныстырылды. 1996 жылы АҚШ Армиясы Зымыран басқармасы Lockheed Martin-ге төрт прототип жасау үшін 23,2 миллион долларлық келісім-шарт берді. Көлік құралдары 1998 жылдың сәуір айында XVIII Әуе десанттық корпусына 3-ші батальонның 27-ші Далалық артиллерия полкімен 2 жылдық бағалау үшін жеткізілді. 1998 жылдың шілдесінде Армия ATACMS-ті сынақтан өткізді. 1999 жылдың желтоқсанында Авиация және Зымыран басқармасы Lockheed Martin-ге инженерлік және өндірістік даму үшін 65 миллион долларлық келісім-шарт берді. Осы келісім бойынша Lockheed Martin 2001 жылдың соңында Армия бағалауы үшін алты HIMARS-ті тапсырды. 2003 жылдың сәуірінде Армия Lockheed Martin-ге төмендетілген деңгейде бастапқы өндірісті бастау үшін 96 миллион долларлық келісім-шарт берді. Осы шаралар кезінде Теңіз жаяу әскерлері бағалау мақсатында екі бөлімшеге тапсырыс берді. 2019 жылдан бері ату жүйесі мен шасси Lockheed Martin Зымырандар мен Өрт басқаруы Арканзас штатының Камден қаласында өндіріледі.

Дизайн

HIMARS конструкциясы бойынша M270 көптүрлі зымырандық жүйеге (MLRS) ұқсас, бірақ басты айырмашылығы – бұл дөңгелекті көлік, ал M270 рельстік көлік. HIMARS, M270 сияқты, бірдей типтегі контейнерлерді тасымалдай алады, алайда M270 екі контейнерді тасымалдаса, HIMARS бір контейнерді тасымалдайды. HIMARS терезелері сапфирдан жасалған, шыны және поликарбонатпен қапталған. HIMARS сондай-ақ артиллериялық ракеталар мен AMRAAM зениттік ракетасының SLAMRAAM жерден ұшырылатын нұсқасын біріктіретін ұшыру жүйесі ретінде сынақтан өтті. 2017 жылдың қазан айында теңіз жаяу әскерлерінің HIMARS жүйесі Анкоридж амфибиялық көліктік догының палубасынан теңізде тұрып, құрлықтағы нысанаға алғаш рет зымыран атты. Бұл жүйенің кемеде тұрып, жағалау қорғанысына қарсы тұрақты қашықтықтан дәлдікпен атыс жүргізуге қабілетті екенін көрсетті. Көліктің нысанаға бағыттау бағдарламалық құралы жаңартылды, осылайша ол қозғалыстағы ұшыру платформасында тиімдірек атуға мүмкіндік алады. 2022 жылдың басында Lockheed Martin жылына 48 HIMARS ұшыру құрылғысын өндірді, бірақ 2022 жылы Украинаға Ресейдің басып кіруінен кейін бұл көрсеткіш 60-қа дейін артты. 2022 жылдың қазан айында компания соғыс салдарынан сұраныстың өсуіне байланысты өндірісті жылына 96 жүйеге дейін арттыратынын хабарлады. Жаңа өндірістік қуаттарды құрудағы шектеулер өндірісті ай сайын бестен сегізге дейін арттыруға бірнеше ай уақыт қажет екенін білдіреді.

Ауғанстан мен Таяу Шығыста

2010 жылдың ақпан айында Ауғанстанға арналған Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштері (ISAF) баспасөз хабарламасында HIMARS-тен атылған екі зымыран мақсатына 300 метр жетпей құлап, Моштарак операциясы кезінде 12 бейбіт тұрғынды қаза тапқанын мәлімдеді. ISAF оқиғаның толық тексерілуіне дейін HIMARS-ты қолдануды тоқтатты. Кейіннен британдық офицер ракеталар нысанаға тигенін, нысананы талибандар пайдаланғанын және жүйені қайта қолдануға рұқсат берілгенін айтты. Хабарламаларда бейбіт тұрғындардың қаза болуына талибандардың адам қалқаны ретінде пайдалануы себеп болғаны, ISAF күштеріне сол жерде бейбіт тұрғындардың бар екені белгісіз болғаны айтылды. 2010 жылдың қазан айында New York Times газеті HIMARS-тің талиб басшыларының жасырынған жерлерін нысанаға алып, НАТО-ның Кандагардағы шабуылына көмектескенін, осының салдарынан көптеген адамдар Пакистанға қашуға мәжбүр болғанын, кем дегенде уақытша, жазды. 2015 жылдың қарашасында АҚШ әскері HIMARS-ты Иракқа орналастырғанын және сол жазда Ислам мемлекетіне (ISIL) қарсы кем дегенде 400 зымыран атқанын мәлімдеді. HIMARS бөлімдері Al Asad әуе базасына және Al Anbar провинциясындағы Al Taqaddum әуе базасына жіберілді. 2016 жылдың наурызында АҚШ армиясының HIMARS-ы ИМИЛ-мен күресіп жатқан сириялық көтерілісшілерді қолдау үшін, көршілес Иорданиядағы ұшыру алаңдарынан Сирияға алғаш рет зымыран атты. 2016 жылдың қаңтарында Lockheed компаниясы HIMARS-тың АҚШ күштерімен 1 миллион операциялық сағатқа жеткенін және 99 пайыздық операциялық дайындық деңгейін көрсеткенін хабарлады. 2016 жылдың сәуірінде АҚШ ИМИЛ-мен күрес аясында HIMARS-ты Сирия шекарасына жақын Түркияда орналастыратыны туралы хабарланды. Қыркүйек айының басында халықаралық БАҚ және АҚШ Мемлекеттік департаменті жаңадан орналастырылған HIMARS-тың Түркия шекарасына жақын Сириядағы ИМ нысаналарын шабуылға алғанын хабарлады. 2016 жылдың қазан айында HIMARS Мосулдың оңтүстігінде орналасқан Қаяра әуеайлағында орналастырылды. 2017 жылдың маусым айында АҚШ қолдауындағы Сириялық оппозицияға қолдау көрсету үшін HIMARS Сирияның Аль Танф қаласына орналастырылды. 2018 жылдың 24 мамырында HIMARS соққысы кезінде Мұса Қала қаласында 50 талибан жауынгері мен басшысы қаза тапты. Үш зымыран 14 секунд ішінде ғимаратқа тиді. 2018 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тың Сирияның шығысындағы Дейр-эз-Зор науқанында ИСИД-ті жеңу үшін күресіп жатқан Сирия демократиялық күштерімен үйлестірілген қолдау күштері, кейде күніне 30 рет ГМЛРС зымырандарымен ИСИД позицияларын шабуылға алды. Осы қолдау операциясында пайдаланылған HIMARS Омар мұнай кен орындарында, ИСИД бақылауындағы нысаналардан солтүстікке қарай орналасқан.

In February 2010, the International Security Assistance Force (ISAF) for Afghanistan indicated in a press release that two rockets fired from a HIMARS were believed to have fallen 300 metres short of their intended target, killing 12 civilians during Operation Moshtarak. ISAF suspended the use of the HIMARS until a full review of the incident was completed. A British officer later said that the rockets were on target, that the target was in use by the Taliban, and that use of the system had been reinstated. Reports indicated that the civilian deaths were due to the Taliban's use of human shields; the presence of civilians at that location had not been known to the ISAF forces. A report in the New York Times in October 2010 credited the HIMARS with aiding the NATO offensive in Kandahar by targeting Taliban commanders' hideouts, forcing many to flee to Pakistan, at least temporarily. In November 2015, the U. S. Army revealed that it had deployed the HIMARS to Iraq, firing at least 400 rockets at Islamic State (ISIL) targets since the beginning of that summer. HIMARS detachments were sent to Al Asad Airbase and Al Taqaddum Air Base in Al Anbar Governorate. In March 2016, a U. S. Army HIMARS fired rockets into Syria for the first time in support of Syrian rebels fighting ISIL, from launchers based in neighboring Jordan. In January 2016, Lockheed announced that the HIMARS had reached 1 million operational hours with U. S. forces, achieving a 99 percent operational readiness rate. In April 2016, it was announced that the U. S. would be deploying the HIMARS in Turkey near the border with Syria as part of the battle with ISIL. In early September, international media and the U. S. State Department reported a newly deployed HIMARS had engaged ISIL targets in Syria near the Turkish border. In October 2016, HIMARS were stationed at Qayyarah Airfield West, some south of Mosul, taking part in the Battle of Mosul. In June 2017, a HIMARS was deployed at Al Tanf, Syria, to support U. S. backed rebels in the area. On 24 May 2018, a HIMARS strike killed 50 Taliban fighters and leaders in Musa Qala, Afghanistan. Three rockets struck the building within a 14 second timespan. In September 2018, US support forces coordinated with Syrian Democratic Forces fighting to defeat ISIS in east Syria in the Deir ez Zor campaign, sometimes striking ISIS positions with GMLRS rockets 30 times per day. The HIMARS used in this support operation were located in the Omar oilfields, some north of the ISIS controlled targets.

Украина

2022 жылдың 1 маусымында АҚШ Украинаға төрт HIMARS және M31 GMLRS унитарлық зымыранын жеткізіп беруге уәде берді. 23 маусымда Украинаның қорғаныс министрі Алексей Резниковтың мәлімдемесінше, алғашқы HIMARS Украинаға жеткен. 2022 жылдың 25 маусымында Украина 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Ресей күштеріне қарсы осы жүйені қолдана бастады. Украина Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы Валерий Залужный: «Украина Қарулы Күштерінің артиллериясы біздің, украин аумағындағы жаудың әскери нысаналарын жойды» деді. Украина әскерінің мәлімдемесіне сәйкес, Изыумдағы ресейлік базаға жасалған алғашқы шабуыл нәтижесінде 40-тан астам сарбаз қаза тапты. Алдыңғы күні тағы төрт жүйені шілде айының ортасында жеткізілетіні жарияланды. 1 шілдеде АҚШ қорғаныс ведомствосының өкілі журналистерге Украинаның осы жүйені ресейлік басқару пункттерін жою үшін қолданып жатқанын айтты: «Нысаналарды таңдап, содан кейін оларға дәл соққы беру арқылы ресейлік әлеуетті әлсіретуде». 18 шілдеде Залужный: «Біздің қорғаныс шебімізді сақтап қалуға ықпал ететін маңызды фактор – M142 HIMARS жүйесінің уақтылы жеткізілуі. Ол жаудың басқару орталықтарына, оқ-дәрі және жанармай қоймаларына хирургиялық дәлдікпен соққы береді». Тағы төрт HIMARS 8 шілдеде жеткізілетіні хабарланды. Жеткізілімдер арасындағы үзіліс украин әскерлерін жүйені пайдалануға оқыту процесіне байланысты болды. Қақтығысты ширықтырмау үшін АҚШ Украинаға HIMARS зымыраларын Ресей аумағына атқылауға тыйым салды. Сол себепті АҚШ Украинаға Ресейдің ішіндегі нысаналарды оңай шабуылдай алатын ATACMS зымыраларын да бермеді. 20 шілдеде төртінші партия жеткізілді, осылайша Украинаға берілген HIMARS жүйелерінің жалпы саны 16-ға жетті. Украинаның қорғаныс министрі Резников елге «кем дегенде 100» жүйе қажет екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, жеткізілген сегіз жүйенің 30 басқару пунктін және оқ-дәрі қоймасын жойғанын, ресейлік артиллериялық оқ ату қарқынын азайтып, олардың жылдамдауын баяулатқанын айтты. Бұл хабарламада жеткізілген ұшыру құралдарының саны 12-ге жеткені де көрсетілді. 1 тамызға дейін бұл көрсеткіш 16-ға өсті. 2022 жылдың 30 тамызында The Washington Post газеті Украинаның кем дегенде 10 ресейлік 3М 54 Калибр зымыранын жою үшін ағаштан жасалған HIMARS макеттерін сәтті қолданғанын хабарлады. АҚШ дипломатының мәлімдемесіне сәйкес, ресейлік тарап АҚШ жеткізгенге қарағанда көбірек HIMARS-ты жойғанын мәлімдеген. Ал бұл айдың басында Пентагон өкілі сол кезде ешқандай HIMARS жойылмағанын мәлімдеді. 8 қыркүйекте АҚШ-тың Бірлескен Бас штабтар төрағасы, генерал Марк Милли журналистерге: «Біз Украинаның осы жүйелерді пайдалануда нақты және өлшенетін жетістіктерге қол жеткізгенін көріп отырмыз. Мысалы, украиндықтар HIMARS-ты қолданып 400-ден астам нысананы жойды және бұл үлкен әсер етті» деді. 28 қыркүйекте Украинаның орта және ұзақ мерзімді қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған көмек пакетінің бөлігі ретінде тағы 18 HIMARS жеткізілетіні хабарланды. Сондықтан жеткізілімдер ең ертесінде алты айдан кейін басталады. Бұрын Украинаға тек M31 унитарлық соққылы зымыралар берілген, олар «үлкен аумақтарға тараған нысаналарға қарсы тиімді емес, өйткені оның құрылымдық бөліктері алысқа ұшуға арналмаған». Қазан айының басында Украинаға M30A1 зымырасы берілді, ол «бір залпта жарты шаршы километр жерді» 180 000 вольфрам шарымен қамтуға қабілетті. 4 қазанда АҚШ әскери қорындағы тағы төрт HIMARS ұшыру құралын жеткізіп, Украинадағы HIMARS жүйелерінің жалпы санын 20-ға жеткізеді деп хабарлады. Украинаның HIMARS шабуылдары «ресейлік басқару орталықтарын, ондаған мың гаубицалық оқ-дәрілерін және 20 миллионға жуық ұсақ қару оқ-дәрілерін жойды» деп есептеледі. 2022 жылдың 11 қарашасына дейін АҚШ ресми өкілі бес ай бойы пайдалану кезінде ешқандай HIMARS жүйесі жойылмағанын мәлімдеді. 2023 жылдың ақпанында CNN Украина шамамен 9 500 HIMARS зымырасын қолданғанын хабарлады. HIMARS-тың тигізген әсеріне жауап ретінде Ресей қорғаныс министрі Сергей Шойгу HIMARS жүйесін ресейлік әскерлер үшін басым нысана деп жариялады. Украиналық шенеуніктер Ресейдің «камикадзе» дрондары HIMARS жүйесіне ең үлкен қауіп екенін анықтады. 2024 жылдың 10 ақпанында екі украин HIMARS жүйесі АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Харрисбург халықаралық әуежайына Антонов әуе компаниясының Ан-124 100М ұшағымен келгені көрінді. Екі жүйе де зақымдалған, біреуінің экипаж бөліміндегі терезелері сынып, екіншісінің оң жақ алдыңғы дөңгелегі жоғалған. 2024 жылдың 5 наурызында украин HIMARS жүйесі алғаш рет расталғандай, Донецк облысының Никаноровка аумағында ресейлік дронмен ізделіп, зымырамен жойылды.

On 1 June 2022, the US announced that it would be supplying four HIMARS to Ukraine with M31 GMLRS unitary rockets. On 23 June, the first HIMARS arrived in Ukraine, according to Ukrainian Defense Minister Oleksii Reznikov. On 25 June 2022, Ukraine started deploying the system against Russian forces during the 2022 Russian invasion of Ukraine. According to the Commander in Chief of the Armed Forces of Ukraine, Valeriy Zaluzhnyi, "Artillerymen of the Armed Forces of Ukraine hit military targets of the enemy on our, Ukrainian, territory". The Ukrainian military stated that this first strike, on a Russian base in Izyum, killed over 40 soldiers. The day before, a second batch of four was announced to be delivered in mid July. On 1 July, a US defense official told reporters that Ukraine had been using the system to destroy Russian command posts: "selecting targets and then accurately hitting them degrading Russian capability". On 18 July, Zaluzhnyi said: "An important factor contributing to our retention of defensive lines and positions is the timely arrival of M142 HIMARS, which deliver surgical strikes on enemy control posts, ammunition and fuel storage depots." Another four HIMARS were announced for delivery on 8 July, the delivery spacing driven by the weeks long process to train Ukrainian troops on how to use the platform. To avoid escalating the conflict, US restricted Ukraine from firing HIMARS rockets into Russian territory. For the same reason, the US had not provided Ukraine with the longer range ATACMS missile, which could easily engage targets inside of Russia. A fourth batch of four was announced on 20 July, bringing the total number of HIMARS committed to Ukraine to 16. Ukrainian Defense Minister Reznikov stated that the country needed "at least 100" of the system and that by that point, eight systems had destroyed 30 command stations and ammunition storage facilities, decreasing the intensity of Russian shelling and slowing their advance. In that announcement, it was revealed that the number delivered had reached 12 launchers. That number had increased to 16 by 1 August. On 30 August 2022, The Washington Post reported on Ukrainian claims to have successfully used decoy HIMARS units made out of wood to draw at least 10 Russian 3M 54 Kalibr cruise missiles. One US diplomat stated that Russian sources had claimed more HIMARS destroyed than the US had sent. A Pentagon official had earlier in the month asserted that no HIMARS had been destroyed at that time. On 8 September, US General Mark Milley, chairman of the Joint Chiefs of Staff, told reporters: "We are seeing real and measurable gains from Ukraine in the use of these systems. For example, the Ukrainians have struck over 400 targets with the HIMARS and they've had devastating effect". A further 18 HIMARS were announced on 28 September, as part of an aid package aimed at meeting Ukraine's mid and long term needs, so deliveries are to begin in six months at the earliest. Ukraine had previously been provided with only M31 Unitary Warhead missiles, which are "not ideal against targets spread over large areas, as the deadly chunks are not designed to fly far." As of early October they have been granted the M30A1 which uses the Alternative Warhead that can cover up to "half a square mile of land in a single salvo" with 180,000 tungsten steel BB sized balls. The US announced on 4 October that four more HIMARS launchers would be provided from US military stockpiles, to increase the total to 20 HIMARS in Ukrainian service. HIMARS attacks by Ukraine have been credited with "destroy Russian command nodes, tens of thousands of howitzer artillery rounds and a staggering 20 million small arms rounds." As of 11 November 2022, a senior U. S. official stated no HIMARS systems have been destroyed after five months in operational use. As of February 2023, CNN reported that Ukraine had expended approximately 9,500 HIMARS rockets. In response to the effects of HIMARS, Russian Defense Minister Sergei Shoigu declared the HIMARS system as a high priority target for Russian troops. Ukrainian officials identified Russia's kamikaze drones as the biggest threat to the HIMARS system. On 10 February 2024, two Ukrainian HIMARS systems were seen arriving onboard an Antonov Airlines An 124 100M at Harrisburg International Airport in Pennsylvania, United States. Both systems appeared damaged, with one having cracked windows in the crew compartment, and the other missing its front right wheel. On 5 March 2024, a Ukrainian HIMARS system was destroyed for the first confirmed time, after being tracked by a Russian drone and targeted with a missile near Nykanorivka, Donetsk Oblast.

GMLRS

227 мм-лік басқарылатын көпүрліштік ракеталық жүйе (GMLRS) ракеталарының қашықтығы ұзартылған, ал инерциялық навигациялық жүйесіне GPS көмегімен бағыттау қосылған. GMLRS ракеталары 2005 жылы енгізілді, ал M30 және M31 ракеталары, олардың жарылғыш бөліктерін қоспағанда, бірдей. 2021 жылға дейін 50 000 GMLRS ракетасы өндірілді, ал жылдық өндіріс қазір 9 000 ракетадан асып түседі. Әр ракеталық контейнерде 6 бірдей ракета бар. Lockheed Martin және АҚШ Армиясы GMLRS-тің максималды қашықтығы 70+ км (43+ миль) құрайтынын хабарлайды. АҚШ Қорғаныс министрлігінің құжатына сәйкес, GMLRS-тің максималды көрсеткіші – , бұл көрсеткіш басқа да мәліметтерде де келтірілген. 2009 жылы Lockheed Martin компаниясы 404 DPICM M101 суббоеприпасы бар M30 ракетасын сәтті сынақтан өткізгенін мәлімдеді. Диапазон: 2004-2009 жылдар аралығында 3936 дана өндірілді, өндіріс M30A1 пайдасына тоқтатылды. 2015 жылы өндіріске енгізілді. M30A1 10 метрлік жарылыс биіктігімен жақындық сенсоры бар тұтқыр режімін қолданады. Альтернативті жарылғыш бөлігі (AW) бар M30A2 ракеталары. Диапазон: М30A1-дің жетілдірілген нұсқасы, ұшқышсыз қозғалтқыш жүйесімен (IMPS) жабдықталған. 2019 жылдан бері өндірістегі жалғыз M30 нұсқасы. Жоғары жарылғыш бірлік жарылғыш бөлігі бар M31 ракеталары. Диапазон: 2005 жылы өндіріске енгізілді. Жарылғыш бөлігі General Dynamics компаниясымен шығарылады және PBX 109 жоғары жарылғыш затынан тұрады. M31A1 ракеталары жоғары жарылғыш бірлік жарылғыш бөлігі бар. Диапазон: M31-дің жаңа көп режимді тұтқасымен жетілдірілген, ол M31-дің тұтқа нүктесіндегі детонациясына және кешіктіруге ауада жарылыс қосты. M31A2 ракеталары жоғары жарылғыш бірлік жарылғыш бөлігі бар. Диапазон: М31А1-дің ұшқышсыз қозғалтқыш жүйесімен (IMPS) жабдықталған жетілдірілген нұсқасы. 2019 жылдан бері өндірістегі жалғыз M31 нұсқасы. ER GMLRS ракеталары ұзартылған қашықтыққа ие, зымыран қозғалтқышының сәл үлкейтілген көлемі, жаңадан жасалған корпус және құйрықпен басқарылатын бағыттау жүйесі бар, әр контейнерде алты ракетадан орын алады. Олар бірлік және AW нұсқаларында болады. ER GMLRS-тің алғашқы сәтті сынақ ұшуы 2021 жылдың наурыз айында өтті. Lockheed Martin 2023 қаржы жылында ER-ді өндіріс желісіне қосуды жоспарлап отыр және жаңа ракеталарды Камдендегі зауытында өндіруді көздеп отыр. Толық операциялық мүмкіндік 2025 жылға жоспарланған. 2022 жылы Финляндия ER GMLRS-ке тапсырыс берген алғашқы шетелдік клиент атанды. 2022 жылдың қараша айында Литва GMLRS ER-ді алуға ниеттенгенін мәлімдеді. 2023 жылдың ақпан айында Польша GMLRS ER AW зымырандарына тапсырыс берді.

Guided Multiple Launch Rocket System (GMLRS) 227 mm rockets have an extended range and add GPS aided guidance to their Inertial Navigation System. GMLRS rockets were introduced in 2005 and the M30 and M31 rockets are, except for their warheads, identical. as of 2021 50,000 GMLRS rockets have been produced, with yearly production now exceeding 9,000 rockets. Each rocket pod contains 6 identical rockets. Both Lockheed Martin and the U. S. Army report that the GMLRS has a maximum range of 70+ km (43+ mi). According to a U. S. Department of Defense document the maximum demonstrated performance of a GMLRS is , a figure also reported elsewhere. In 2009 Lockheed Martin announced that a GMLRS had been successfully test fired
M30 rockets carrying 404 DPICM M101 submunitions. Range: 3,936 produced between 2004 and 2009, production ceased in favor of the M30A1. Entered production in 2015. The M30A1 uses a proximity sensor fuze mode with a 10 meter burst height. M30A2 rockets with Alternative Warhead (AW). Range: Improved M30A1 with Insensitive Munition Propulsion System (IMPS). Only M30 variant in production since 2019. M31 rockets with high explosive unitary warhead. Range: Entered production in 2005. The warhead is produced by General Dynamics and contains of PBX 109 high explosive in a steel blast fragmentation case. M31A1 rockets with high explosive unitary warhead. Range: Improved M31 with new multi mode fuze that added airburst to the M31's fuze point detonation and delay. M31A2 rockets with high explosive unitary warhead. Range: Improved M31A1 with Insensitive Munition Propulsion System (IMPS). Only M31 variant in production since 2019. ER GMLRS rockets with extended range of up to Rockets use a slightly increased rocket motor size, a newly designed hull, and tail driven guidance while still containing six per pod. It will come in unitary and AW variants. The first successful test flight of an ER GMLRS occurred in March 2021. Lockheed Martin anticipates adding the ER to its production line in the fiscal year 2023 contract award, and is planning to produce the new rockets at its Camden facility. Full operational capability is planned for 2025. In 2022 Finland became the first foreign customer to order ER GMLRS. In November 2022 Lithuania announced that it will obtain GMLRS ER. In February 2023, Poland ordered GMLRS ER AW missiles.

GLSDB

Жерден ұшырылатын кіші диаметрлі бомба (GLSDB) – Boeing және Saab тобы жасаған, M26 зымыранға негізделген қару. Олар Boeing-тің GBU-39 кіші диаметрлі бомбасын (SDB) ескірген M26 зымыран қозғалтқышымен жаңартып шығарды. Әрбір зымыран ұясында бір ATACMS зымыраны болады. 2022 жылғы мәлімет бойынша, АҚШ әскери арсеналында тек M48, M57 және M57E1 қалды. M39 (ATACMS BLOCK I) – инерциялық навигациялық жүйесі бар зымыран. Зымыранда 950 дана М74 жеке және материалдық-техникалық құралға қарсы (APAM) кішкентай бомбалары бар. Қашықтығы: 1650 км. 1990-1997 жылдар аралығында 1650 M39 зымыраны өндірілді, содан кейін өндіріс M39A1 нұсқасының пайдасына тоқтатылды. "Desert Storm" операциясы кезінде 32 M39 зымыраны ирактық нысаналарға ұшырылды, ал "Operation Iraqi Freedom" операциясында тағы 379 M39 зымыраны қолданылды. M39 – барлық MLRS және HIMARS түрлерінен атылатын жалғыз ATACMS нұсқасы. M39A1 (ATACMS BLOCK IA) – GPS жүйесімен күшейтілген навигациялық жүйесі бар зымыран. Зымыранда 300 дана М74 APAM кішкентай бомбалары бар. Қашықтығы: 610 км. 1997-2003 жылдар аралығында 610 M39A1 зымыраны өндірілді. "Operation Iraqi Freedom" операциясында 74 M39A1 зымыраны ирактық нысаналарға ұшырылды.

Осыған байланысты өзгерістер

Lockheed Martin UK және INSYS бірлесіп, британдық армияның "Жеңіл мобильді артиллериялық қару жүйесі/Зымыран" (LIMAWS(R)) бағдарламасы үшін HIMARS-қа ұқсас демонстрациялық зымырандық артиллерия жүйесін жасады. Жүйе бір MLRS модулінен тұрды, ол Supacat SPV600 шассиіне орнатылған. LIMAWS(R) бағдарламасы 2007 жылдың қыркүйегінде жойылды. Lockheed Martin және Thales Australia Австралия үкіметімен HIMARS зымырандарын Австралияда өндіру мүмкіндігін талқылап жатыр, бұл, ішінара, қақтығыс кезінде қайта жабдықтау туралы алаңдаушылықтарға байланысты. Австралия зымырандарды өндіруге қабілетті, бірақ бұл технологияға, әсіресе басқару құрылғыларына АҚШ үкіметінен рұқсат алуға байланысты. 2022 жылдың қарашасында Австралия Стратегиялық саясат институтының The Strategist басылымы "арнайы барлау және нысананы анықтау мүмкіндігісіз зымыран жеткізу жүйесін алу Австралияның ұзақ көлемді атуына көз жоқ етеді" деп ескертті.

Автономды көп доменді іске қосу

Автономды көп доменді ұшырғыш (АМЛ) – HIMARS-тың пилотсыз нұсқасы. АМЛ қашықтан басқарылатын ұшырғыш және атыс басқару жүйесімен жабдықталған, ол M270 MLRS және HIMARS-та қолданылатын қазіргі оқ-дәрілермен үйлесімділікті қамтамасыз етеді. Концепциялық бейнеде АМЛ HIMARS-тағы біреуіне қарағанда екі капсула тасымалдай алатыны көрсетілген, сондай-ақ ол басқа әскер түрлерінің немесе әзірлену үстіндегі оқ-дәрілерімен де үйлесімді болуы күтілуде.

Болашақ операторлар

Австралия әскері: Пентагон хабарлағандай, Австралия әскері 20 HIMARS-ты "бір және екі миллиард [Австралия] доллары" аралығында сатып алуды сұрады, ал сатуға 2022 жылдың мамырында АҚШ Мемлекеттік департаменті жалықты. Эстон құрлық әскерлері: 2022 жылдың шілдесінде АҚШ Эстонияға 500 миллион долларлық пакет аясында алты жүйені сатуға келісім берді. 2022 жылдың желтоқсан айында келісімшартқа қол қойылды. Италия әскері: 2023 жылдың желтоқсанында АҚШ Мемлекеттік департаменті 21 HIMARS ұшыру қондырғысын және қосымша жабдықтарды шамамен 400 миллион долларға сатуды мақұлдады. Латвия құрлық әскерлері: 2022 жылдың қазан айында Латвия Қорғаныс министрлігі Латвияның 220 миллион долларға бағаланған алты жүйені сатып алуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Келісімшартқа 2023 жылдың желтоқсанында қол қойылды, ал жеткізілім 2027 жылдан басталуы тиіс. Литва құрлық әскерлері: 2022 жылдың қарашасында АҚШ Мемлекеттік департаменті 8 жүйе мен 800-ден астам зымыранды, соның ішінде ATACMS-ты сатуға келісім берді. 495 миллион долларлық келісімшартқа 2022 жылдың желтоқсанында қол қойылды. Марокко Корольдік әскері: 2023 жылдың сәуірінде АҚШ Мемлекеттік департаменті 18 HIMARS ұшыру қондырғысын және қосымша жабдықтарды шамамен 524,2 миллион долларға сатуды мақұлдады. Қытай Республикасы әскері: 2020 жылдың қазан айында АҚШ үкіметі Тайваньға 11 HIMARS сатуды мақұлдады. M109A6 гаубицаларының тапсырысы тоқтатылғандықтан, қосымша 18 ұшыру қондырғысы сатып алынатын болады.

Ұсынылған бағалар

Венгрияның құрлықтағы әскерлері: Венгрия 2022 жылдың наурызына дейін АҚШ-тан HIMARS-ты сатуды сұрады. АҚШ тарапынан жауап келмегендіктен, Венгрия «мәселені жабық деп есептеді». 2023 жылдың маусым айында АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің мүшесі, АҚШ сенаторы Джим Риш, Швецияның НАТО-ға қосылу өтінімін мақұлдамауы себепті Венгрияға 24 HIMARS жүйесін сатуға бөгет қойғанын мәлімдеді. Венгрияның қорғаныс министрлігі жауап ретінде HIMARS жүйелерін сатып алуға ниетті емес екенін хабарлады. Корольдік Нидерланд армиясы: 2023 жылдың ақпан айында АҚШ Мемлекеттік департаменті Нидерландқа 650 миллион долларлық 20 жүйені сатуға рұқсат берді. 2023 жылдың наурыз айында Нидерланды HIMARS орнына 20 Elbit Systems PULS зымыран шақыру құрылғысын сатып алды. Келісімшарттың құны 133 миллион долларды құрайды. Қорғаныс министрлігінің мәлімдемесіне сәйкес, PULS-тың артықшылығы – ол көбірек зымырандарды тасымалдай алады, бағасы тиімді, яғни, одан да көп зымыран сатып алуға болады, сондай-ақ, Elbit компаниясы Lockheed Martin-нен жылдам жеткізеді, өйткені Lockheed Martin-нің өндірістік қуаты көп жылға жоспарланған.