Кіріспе

Уильям Мейкпис Такерейдің 1854–1855 жылдары жазылған «Ньюкомдар: Өте беделді отбасының естеліктері» романы.

Жарияланым

"Жаңадан келгендер" романы Тэккерэйдің өзінің романның соңғы тарауларының бірінде айтқандай, шамамен екі жыл бойы бөлім-бөлім жарияланды. Романның сериялық жазылуы оның құрылымында көрінеді: ол өте көлемді (жазылған мерзімі белгісіз, бірақ өте ескі басылымда кішкентай шрифтпен 551 бетке сияды) және оқиғалары көп жылдар бойы, бірнеше елде оқырман күтілетін аяқтамаға жеткенше өрбуде. "Жаңадан келгендер" романының басты бөлігі "Vanity Fair" романының оқиғаларынан бір-екі онжылдық кейін өтеді, ал "Vanity Fair" романының кейбір кейіпкерлері "Жаңадан келгендер" романында эпизодтық түрде еске алынады. Романды баяндаушы – Артур Пенденнис, "Пенденнис" романының бас кейіпкері. Романды Ричард Дойл суреттемелерімен көркемдеген, оқиғалар мен кейіпкерлерді нақты бейнелеуден бастап, символдық және фантастикалық тұрғыдан да көрсеткен.

Сюжет

Роман полковник Томас Ньюкомның, ізгілік пен адалдыққа толы мінезді тұлғаның тарихын айтады. Бұл сонымен қатар полковник Ньюкомның ұлы Клайвтың да тарихы, ол суретші болу мақсатымен оқиды және саяхаттайды, бірақ бұл кәсіпті кейбір туыстары мен таныстары – әсіресе Клайвтың мақтанды, артынан пышақ ұратын туысы Барнс Ньюком – жақтырмайды. Полковник Ньюком ондаған жылдар бойы Үндістанға кетеді, содан кейін Англияға оралады, онда Клайв өзінің туған қызы Этельмен танысады. Англияда бірнеше жыл өткен соң полковник тағы бірнеше жылға Үндістанға қайта оралады, ал ол онда болғанда Клайв Еуропаны аралап, Этельге деген махаббаты күшейіп, әлсірейді. Көптеген қосымша кейіпкерлер пайда болып, жоғалып, қайтадан пайда болады. Полковник пен Клайв – «Ньюкомдар» романының басты тұлғалары, олардың оқиғасы полковник дүниеге келгенге дейін басталады. Бірнеше буын бойы Ньюком отбасы банкирлер ретінде байлыққа және құрметке ие болып, кішігірім аристократияға үйленуге кіріседі. Романның маңызды тақырыбы – ақша үшін үйлену салты. Осы жерде «капитализм» сөзі экономикалық жүйе ретінде алғаш рет қолданылады. Дін – тағы бір тақырып, әсіресе методизм.

Сын еткен пікірлер

Ақиқат ешқашан қызықтыру үшін құрбан болмайды. "Жаңа келгендер" романының кейіпкерлері олардың үлгілерінен ақылды, дана немесе күлкілі емес; жайбарақат, жалпылама және ақымақ адамдар автордың тілімен емес, өздерінің әдеттегі тілімен сөйлейді; оларға оқиғалар ықтималдыққа нұқсан келтірмейтіндей етіп көрсетілмейді. Өмір ағыны осы томдарда қалай ағып жатса, сол жағалауда осындай тұрған адам да осы әлемде өмірдің ағысын солай көре алады. Бұл романның ең үлкен артықшылығы – сол заманғы танымал және білімді мәдениетке жасалған жүздеген сілтемелерді қамтиды, соның арқасында бұл роман Виктория дәуірінде Англияда өмір сүру қандай болғанын қазіргі заманғы романдардан жақсы түсіндіреді – дерлік Виктория дәуірінің миниатюралық білімі. Тэкерэй ақындарды, суретшілерді, романда жазушыларды (кейбір кейіпкерлер "Оливер Твистті" оқып жатыр), саясатты және басқа да адамдарды, оқиғаларды, 21-ғасыр оқырманына таныс және беймәлім нәрселерді табиғи түрде айтады, бұл оқиғаны күшейтеді. Сондай-ақ, латын, француз, итальян және ежелгі грек тіліндегі көптеген фразалар бар – олардың ешқайсысы аударылмаған. Полковник Ньюком бір кездері адалдықтың символы болды, әсіресе 20-ғасырдың басында осылай айтылатын. Мысалы, Теодор Рузвельт өзінің өмірбаянында өзінің інісі Джеймс Данвуди Буллокты "нағыз Полковник Ньюком" деп сипаттаған. Этель Бэрримор романның кейіпкерінің құрметіне аталған.