Кіріспе

M102 – Вьетнам соғысында, Перс шығанағы соғысында және Ирак соғысында АҚШ Армиясы қолданған жеңіл, буксирленетін 105 мм гаубица.

Шолу

M102 105 мм гаубицасы әуедегі мобильді (тікұшақ), шабуылдық ұшақтар және жеңіл жаяу әскер операцияларында қолданылады. Осы қарудың шассиі жеңіл, дәнекерленген алюминийден жасалған және өзгермелі серпімді механизмге орнатылған. Қару қолмен зарядталады және орналастырылады, оны 2 тонналық жүк көлігімен немесе жоғары өтімді көп мақсатты дөңгелекті көлік (HMMWV) көмегімен сүйреп әкелуге болады, UH-60 Black Hawk тікұшақтарымен тасымалдауға болады немесе әскери бөлімдермен бірге парашюттан түсіруге болады. Оқ ату позициясына келген кезде гаубицаның жоғары атыс қарқыны армияның 155 мм және 203 мм гаубицаларымен салыстырғанда оқ-дәрілердің жарылғыш салмағының аздығын толықтырады. 1964 жылдан бері армия 1150 дана M102 гаубицасын сатып алды. Қазіргі таңда бұл қару M119 сериялы 105 мм гаубицасымен алмастырылуда.

Өзгерістерге қарсылық

Бірліктер бастапқыда M101A1 гаубицасымен жабдықталды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері АҚШ күштерін қолдау үшін пайдаланылған дерлік сол 105 мм гаубица еді. 1966 жылы Вьетнамда жаңа 105 мм буксирленетін гаубица, М102 жеткізілді. Алғашқы М102 гаубицалары 1966 жылғы наурыз айында 21-ші далалық артиллерияның 1-ші батальонына берілді. М102-нің шассиіне бекітілген роликтік дөңгелек қаруды ату платформасы бойынша 6400 мил (360 градус) бұруға мүмкіндік береді, бұл қарудың айналу осін қамтамасыз етеді. Оны -89 милден (-5 градус) ең жоғары 1333 милге (75 градус) дейін көтеруге болады. Панорамалық телескопта төрт есе ұлғайтуға және бекітілген фокусқа ие оптикалық жүйе бар, көру бұрышы 178 мил (10 градус) құрайды. Ішінде тұман мен конденсацияны азайту үшін құрғақ азот газы бар. Бороскопия кезінде қолданылатын параллакс қалқаны линзаны қорғайды.

Қазіргі қолданылуы

M102 енді АҚШ армиясында белсенді қолданылмайды, оның орнына M119 қолданылады. M102 соңғы рет 2004 жылы Арканзас армиясының Ұлттық гвардиясының 206-шы далалық артиллериясының 1-ші батальоны қолданған. 17 M102 гаубицасы Ирактағы Таджи лагеріне жеткізілді. 1/206-шы ФА 1-ші кавалерия дивизиясының құрамындағы 39-шы БКТ операцияларын қолдап, оттық қолдау көрсетті және қарсы от миссияларын жүргізді. 1/206-шы дивизия Таджи лагерінде орналасқан тоғыз M102 гаубицасынан қосалқы бөлшектер жинады. Бұл гаубицалар 1980 жылдардағы Иран-Ирак соғысы кезінде Ирак армиясымен басып алынған деген мәлімдеме бар. M102 сондай-ақ АҚШ Әуе күштерінің Lockheed AC-130 зымыран тасушы ұшағында да қолданылады. M102 105 мм-лік зеңбірек AC-130 ұшағының сол жақ артқы есігінен атуға бейімделген. Зеңбірек орнату үшін артқы жақтағы 40 мм-лік пулеметтер бұрын есік қуысында орналасқан радомемен алмастырылды. Бұл өзгеріс 105 мм-лік зеңбіректі радоме орнына есікке орнатуға жеткілікті кеңістік берді. Бұл қару алғаш рет Вьетнам соғысының соңғы кезеңдерінде қолданылды. Жаңа AC-130J Ghostrider зымыран тасушы ұшағы бастапқыда 105 мм-лік зеңбірекпен жабдықталуы жоспарланбаған, бірақ оны кейінірек орнатуға жеткілікті қуат резерві мен орынмен жасалған. Әуе күштері 2015 жылдың қаңтарында оны үшінші ұшаққа орнатуды бастады, ал алғашқы екеуі зеңбіректер қолжетімді болғанда қайта жабдықталады; M102 зеңбіректер зейнеткерлікке шығарылған AC-130U ұшақтарынан алынып, AC-130J ұшақтарына орнатылады. M102 АҚШ Теңіз корпусы тарапынан өте шектеулі мақсаттарда, негізінен салют ату үшін қолданылады. Малайзия армиясы M102-ні Малайзиядағы екінші коммунистік бүлік кезінде (1968–1988) Малайзия-Таиланд шекарасындағы бүлікшілердің позицияларын бомбалау үшін қолданды. Зеңбіректер тікұшақтармен алыс ату орындарына тасымалданды. Малайзиядағы барлық M102 зеңбіректер қазірде қолданыстан шығарылған және тек салют ату үшін ғана қолданылады.