Кіріспе
Құс түрлері: "Жас лира құсы" (Menura novaehollandiae) - Австралиялық әнші құс. Бұл әлемдегі ең үлкен әнші құстардың бірі, ол өзінің күрделі құйрығы мен сүйіспеншілік көрсетуімен және оның тамаша еліктеуімен танымал. Бұл түр Австралияға тән және елдің оңтүстік-шығысындағы орманда кездеседі. Дэвид Аттенбороның айтуынша, керемет лира құсы жануарлар дүниесіндегі ең күрделі дауыстардың бірі - "ең күрделі, ең күрделі және ең әдемі" дауысты көрсетеді.
The superb lyrebird (Menura novaehollandiae) is an Australian passerine songbird, one of two species from the family Menuridae, with the other being the much rarer Albert's lyrebird. It is one of the world's largest songbirds, and is renowned for its elaborate tail and courtship displays, and its excellent mimicry. The species is endemic to Australia and is found in forest in the southeast of the country. According to David Attenborough, the superb lyrebird displays one of the most sophisticated voice skills within the animal kingdom—"the most elaborate, the most complex, and the most beautiful".
Таксономия
Жаңа Оңтүстік Уэльстен Англияға жіберілген үлгілерге сүйене отырып, генерал-майор Томас Дэвис бұл түрді "өте керемет лира құсы" деп сипаттады және сипаттады, оны ол Menura superba деп атады, Лондонның Линнеев қоғамына 4 қараша 1800 жылы, бірақ оның жұмысы 1802 жылға дейін жарияланбады; Алайда, аралықта, бұл түрді Джон Латем 1801 жылы Menura novaehollandiae деп сипаттады және атады, және бұл номенклатуралық басымдыққа байланысты қабылданған атау. Латем құстың сыртқы құйрық қауырсындарының ішкі желіні көптеген мөлдір лунулаларға ие деп сипаттады, оның жалпы атауы Менура осы сипаттамадан келеді. Оның ерекше епітеті қазіргі латын Nova Hollandia "Жаңа Голландия" деген сөзден алынған, бұл атауды батыс Австралияға алғашқы голланд зерттеушілері берген. Тарихиға дейінгі Менура тиавоноидтері атақты Риверслий жерінде табылған ерте миоцен фоссилдері арқылы сипатталған. Бұл керемет құс Австралияның оңтүстік-шығысындағы, Викторияның оңтүстігінен Квинслендтің оңтүстік-шығысына дейінгі ормандарда тіршілік етеді. Құс 1934-1954 жылдары Тасманияның оңтүстігіне әкелінді, себебі оның континенттік популяциясында құрып кету қаупі төнді. Тасмания халқының саны өсіп, тіпті өсіп жатыр. Жақсы уақытта лира құстарының таралу аймағы су көздерінен алыс құрғақ жерлерге дейін кеңейеді. Қанаттары қысқа және дөңгелек, олар тек әлсіз ұшуға қабілетті, негізінен тепе-теңдік үшін немесе ағаштардан жерге қарай серуендеу үшін қолданылады. Аяқтары күшті, тез жүгіре алады, ал аяқтары диаметрі 10 см-ге дейінгі бұтақтарды жылжытуға жеткілікті.
Мінез-құлық және экология
Әдемі лира құстары - жер бетінде тұратын құстар, олар әдетте жалғызбасты өмір сүреді. Ересектер әдетте аумақтарда жеке-жеке тұрады, бірақ аумағы жоқ жас құстар кішкентай топтарда бірігіп, бір немесе аралас жынысты бола алады. Лира құстары ұшқышты жақсы білмейді, көп ұзамай бір жерге ұшып кетеді. Лира құстарының аймақтары әдетте кішкентай, ал әртүрлі популяциялардың мінез-құлқына байланысты айырмашылықтар бар.
Тамақ және азық іздеу
Бұл керемет лира құсының тамағы негізінен құрттар мен орманның жерінде кездесетін жәндіктер сияқты омыртқасыз жануарлардан тұрады. Аталық аймақ аналық аймақпен алтыға дейін шағылысады. Өз аумағы ішінде аталық орманның жерінде бірнеше дөңес дөңесін құрып, сонда сүйіспеншілік танытуды жүзеге асырады. Бұл үйінділер басқа аталардан қатаң қорғалады. Бір зерттеуде лира құстарының би хореографиясы әртүрлі ән репертуарына сәйкес келетіндігі дәлелденді. Қозғалыс пен дыбыстық сигналдарды үйлестіру - бұл бұрын адам баласына ғана тән қасиет және ол жоғары танымдық қабілетті көрсетеді. Ата-аналық қамқорлықты тек әйелдер ғана көрсетеді. Жұмыртқалар ұядағы лира құсының қауырсындарының терең төсегіне салынады, содан кейін әйел 7 аптаға дейін инкубацияланады. Еркек бауырының 70 - 80% -ы басқа түрлердің, негізінен басқа құстардың, кейде қаптамалы жануарлардың еліктеуінен тұрады. Әйелдер ән салады, лира құстарының әнін де, дауысын да үнемі шығарады. Екеуі де ән мен қоңырауды қоса алғанда, лира құстарының ерекше дауыстарымен дауысты имитация жасай алады. Әдемі лира құсының еліктеу қабілеті өте жоғары, тіпті кейде үлгі түрлер үлгі ән мен еліктеліп айтылған әнді ажырата алмайды. Мысалы, бір зерттеуде шыршаның өз әнін естігенде, құстың әнін еліктегеннен айырмашылығы жоқ екені анықталды. Бұл Викториядағы Шербрук орманындағы лира құстарының ән-күйінде көрінеді, олар жиі пилот құстарының әнін еліктейтінін байқады, бұл аймақта 10 жылдан астам уақыт бойы тіркелмеген. Үшеуі де күліп тұрған кукабураны еліктеп, жақын маңдағы кукабура да құстың шақыруына жауап бере бастады. 2013 жылы Австралияның ұлттық кино және дыбыс мұрағатының аудио тізіліміне электронды атыс ойынының, жұмысшылардың және моторлы пісіктің дыбыстарын еліктейтін керемет лира құсының жазбасы енгізілді. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Жаңа Англия аймағындағы кейбір керемет лира құстарының дауыстары флейтаға ұқсас дыбыспен орындалады.
Экожүйе инженерлері
Бұл керемет құстың азық іздеу үрдісі орманның құрылысына үлкен әсер етеді. Лира құсы жылына гектарына 200 тоннаға дейін жапырақ пен топырақ көміп, жерді басқа жануарларға қарағанда көбірек бұзады.
Қауіп-қатерлер мен жыртқыш жануарлар
Бұл құстар жергілікті жыртқыш құстарға, мысалы, жағалы көбелек, сұр көбелек және қарғаға өте бейім. Жабайы аңдардың құрттарын жою үшін олар қорғалған жерлерді таңдап, басқа жыртқыш құстардың дауыстарын еліктеп, жалғызбастылық пен қорқынышпен әрекет етеді. және NSW Ұлттық парктер мен жабайы табиғат қызметінің эмблемасы ретінде.
Мұражай үлгілері
Джон Гулдтың керемет лира құстарының еркек және әйел жұбының тарихи суреті еркектің құйрық қауырсындары дұрыс көрсетілмеген, лиралар қауырсынның ортасында, филаменттермен қоршалған. Бұл оқиға Британ мұражайында көрініс үшін лира құсының керемет үлгісін тірі лира құсын ешқашан көрмеген таксидермист дайындаған кезде болды, ал Гулд кейінірек өзінің суретті осы дұрыс емес презентациядан суретке түсірді. Американың табиғи тарих мұражайында орналасқан бір ұзын құстың еркек тұяғы да дұрыс емес.