Кіріспе

11 ғасырдағы діни қызметкер, ақын және хроникашы Випо Бургундиялық (сонымен қатар Виппо немесе Вигберт; 995 1050) - діни қызметкер, ақын және хроникашы. Ол Киелі Рим императоры Конрад II-нің капелланы болған және оның ұлы Генрих III-ге тәлімгер болған болуы мүмкін, оған ол бірқатар шығармаларын арнаған. Оның Конрад II-дің өмірбаяны, Gesta Chuonradi II imperatoris деп аталады, Конрадтың билігі туралы негізгі дереккөз болып табылады. Victimae paschali laudes атты белгілі музыкалық реті оған қатысты, бірақ оның шынайылығы белгісіз.

Өмір

Випоның өмірі туралы оның жазбаларынан шығатын мәліметтен басқа біраз нәрсе белгілі. Ол Швабияның неміс тілінде сөйлейтін Бургундия бөлігінде дүниеге келген деп есептеледі, өйткені оның аты Швабия. Ол өзінің жазбаларында Бургундия істеріне үлкен қызығушылық танытады және Лозанна епискобы Генрих І (985-1018) -ді жеке танығанын айтады. Ол білімін жетілдіргеннен кейін, "Вулгата" және латын тіліндегі классикалық мәтіндерді жақсы білетін болды. Ол ешқандай патристикалық мәтіндерге сілтеме жасамайды. Волкер Хут "Геста Чуонради" кітабының алғы сөзінде Бургундияның солтүстік-батысындағы Сен-Жермен-д'Оксерр аббатшылығында тұратын 9 ғасырдағы теолог Хельперикпен философиялық ұқсастықтар бар екендігі айтылады. 1024 жылы Конрад II-нің неміс патшасы болып сайлануына қатысқан ол императордың Бургундияға (1033) және славяндарға (1035) қарсы жорықтарына ерген болуы мүмкін, ол екеуін де жазбаларында егжей-тегжейлі сипаттаған. Генрих III-ге арналған жазбаларында қолданатын дидактикалық тон оның ұстазы болғанын білдіруі мүмкін. 1039 жылы Конрад қайтыс болғаннан кейін ол соттың қасында қалды. Ол "Анналь Палиденсес" кітабында Генрих III-нің мойындаушысы ретінде аталған "Виперт" сияқты болуы мүмкін. Уипоның жазбаларында айтылған соңғы оқиға - 1046 жылы Генрих III император болып тағайындалуы. Оның қанша уақыт өмір сүргені белгісіз.

Геста Чуонради

Випоның ең танымал еңбегі - Gesta Chuonradi II imperatoris (Император Конрад II іс-әрекеттері), "Конрадтың билігі үшін басты және дерлік жалғыз ресми емес дереккөз" және Конрадтың немересі Генрих IV тұсында Investiture дау-дамайға ұласатын "паптық патшалық" идеологиясының дамуы үшін маңызды дереккөз. Уипо бұл шығарманы 1046 жылы Генрих император болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Конрадтың ұлы Генрих III-ге ұсынды. Мәтін Генрих III-ге жазылған хатпен және прологпен басталады. 1046 жылға дейін жазылған прологта шығарма Конрад пен Генрихтің өмірбаяндары ретінде берілген. 1046 жылдан кейін жазылған хатта Конрадтың өмірі өз бетінше шығарма ретінде берілген. Повесть Конрадтың 1024 жылы сайлануымен басталады және оның билігі кезінде жылнамалық форматта жалғасады, 1039 жылы оның өлімімен аяқталады. Випоның негізгі көзі - оның өз естелігі және соттың басқа мүшелерінің ауызша баяндамалары, бірақ ол Рейхнау абатханасында жазылған хрониканы да қолданды. Випо поэзияның қысқа үзінділерін жұмыс бойына таратады және биографияның соңында Конрадтың өлімі кезінде жазған рифмаланған гексаметрлерде тоғыз өлеңді қосады. Алғашқы хатында және алғы сөзінде бұл шығарманың мақсаты Киелі кітаптағы Ескі Келісімдегі патшаларға және классикалық әдебиеттен белгілі бөтен билеушілерге қарсылық ретінде, үлгілі замандас христиан князі туралы баяндау болды. Бұл мәтінде жиі Вулгатадағы Киелі кітап мәтіні мен классикалық авторлар, әсіресе Салуст пен Макробтың Сципионның арманы туралы түсініктемесі келтіріледі. Wipo әдетте Конрадты өте оң көзқараспен ұсынады, кейде Конрадты жақсы үлгі ету үшін фактілерді өзгертеді. Алайда, ол Конрады қателіктер үшін сынға алуға дайын екенін мәлімдейді және кейде оны жасайды. Випоның заманындағы өмірбаяндардың көпшілігі қасиеттілер немесе патшалар өмірлері ретінде ұсынылған қасиетті тұлғалар болды, сондықтан Конрад туралы жай адам ретінде жазу шешімі жаңашылдық болды. Карл Моррисон бұл кітапты "әлеуметтік емес билеушінің тарихын адал, тіпті терең баяндаған, бірақ шіркеуге жат, қасиетті емес сөздермен жазған" деп сипаттаған. Орта ғасырларда бұл еңбек көп оқылмаған, ал қазір ол Карлсруэдегі Генерал-ланд архивінде сақталған бір қолжазбада ғана сақталған.

Басқа жұмыстар

Випоның басқа да сақталған жазбалары арасында максималар, Нақыл сөздер (1027 немесе 1028) және тетралог Генричи рифмаланған гексаметрлер. 1041 жылы Генриге тапсырылған "Тетралог" - императорды мақтау және қатаң үгіт-насихат, ол биліктің негізі - құқық пен заң екенін атап көрсетті. Gesta Chuonradi қазір жоғалған басқа да поэтикалық шығармаларға сілтеме жасайды: Галлинар (бәлкім, Конрадтың Бургундияны жаулап алуы туралы), 1033 жылғы Бургундияның суық қысы туралы жүз өлең, Конрадтың 1035 жылы славяндарға қарсы жорығы мен соңынан болған қырғын туралы есеп. Пасхаға арналған атақты тізбек, Victimae paschali laudes, сонымен қатар Випоға тиесілі, бірақ бұл белгісіз.