Кіріспе

10 ғасырлық саксондық жылнамашы Видукинд Корвейлік (шамамен 925 – 973 жылдан кейін; Widukind von Corvey) – орта ғасырлық саксондық жылнамашы. Оның үш томдық “Res gestae Saxonicae sive annalium libri tres” еңбегі – Оттон әулеті билігі тұсындағы 10 ғасырлық Германияның (Germania) маңызды жылнамасы болып табылады.

Өмір

Оның атын ескере отырып, ол 777 жылдан 785 жылға дейін саксон соғыстарында Ұлы Карлмен шайқасқан, Патшалық франк жылнамаларында аталған саксон көшбасшысы және ұлттық батыр Видукиндтің ұрпағы болуы мүмкін. Шамамен 940/42 жылдары Видукинд Вестфалиядағы Саксониядағы Корвей бенедиктиндік аббаттығына кірді, мүмкінкі, ұстаз болу үшін. Ол аббаттыққа келген кезде 15 жасқа толғаны жиі болжанады, бірақ жақында ол бала кезінде орденге қосылған болуы мүмкін деген ұсыныс айтылды. 936 жылы саксон герцогтігінің алғашқы шығыс франк патшасы Генрих Фоллер қайтыс болды және оның орнын ұлы Ұлы Оттон басты. Оттонның Германия патшалығының даусыз билеушісі ретінде, қарсыласатын герцогтарға қарсы күресі бенедиктиндік монахқа үлкен әсер етті. Өзінің мойндағанынша, Видукинд Res gestae Saxonicae еңбегін бастамас бұрын бірнеше христиан агиографияларын жазған. Ол хроникаларды император Ұлы Оттонның қызы, Кведлинбург аббаты Матильдаға (шамамен 955-999) арнады, ол өзі сияқты саксон көшбасшысы Видукиндтің ұрпағы еді. Жылнама Оттонның 962 жылдың 2 ақпанында Папа Иоанн XII-нің таққа отырғаннан кейін жазылды; алайда, Оттон мен оның әкесі Генрих Фоллер императорлар деп аталғанымен, бұл оқиға туралы ештеңе айтылмаған. 967 жылы Матильданың ағасы Оттон II-нің император ретінде билік құруынан және бір жылдан кейін оның жартылай ағасы Майнц архиепископы Вильгельмнің қайтыс болуынан кейін, аббаты Герман Биллунгтің регенттігімен саксон жеріндегі Оттон әулетінің жалғыз маңызды мүшесі болып қалды. Сондықтан Видукинд ханзадаларға арналған нұсқаулық жасау үшін жазуды бастаған немесе толығымен қайтадан бастаған болуы мүмкін. Жылнама Оттонның 973 жылдың 7 мамырындағы өліміне дейін жалғасты. Видукинд одан кейін Корвей аббаттығында қайтыс болған болуы мүмкін.

Жұмыс

Res gestae Saxonicae – бұл Рим тарихшысы Саллусттың және Маккавейлердің деутероканондық кітаптарының еңбектері үлгісімен жазылған Ұлы Оттон мен Генрих Фоллер дәуірінің маңызды тарихи жазбалары. Видукинд өз халқымен және тарихымен мақтанатын саксон ретінде жазды, баяндауын Рим империясымен емес, саксондардың ауызша беріліп келген тарихынан және франктармен күресінен алынған қысқаша мағлұматтармен бастады. Бұл оның еңбегін түсінуді қиындатады. Видукинд Корвейлік, Аустразия королі Теодерих I мен Тюрингия арасындағы соғыстарды сипаттаудан бастайды, онда сакстар маңызды рөл атқарды. Карл I (Ұлы) сакстардың христиан дінін қабылдауы туралы айту арқылы ол сакс герцогтарының ерте кездеріне және Генрих Фоллердің билігінің егжей-тегжейлі сипаттамасына жетеді, оның жорықтары туралы толық мәлімет беріледі. Генрихтің өмірін баяндауда ол Италиядағы оқиғаларды атамайды, сондай-ақ ешқашан папа туралы есімдерді көрсетпейді, бірақ оның Gesta еңбегінің үш қолжазбасының бірі Римнің оңтүстігіндегі Ломбардия герцогтігінде, Беневенто қаласында көшірілген. Екінші кітап Ұлы Оттонның неміс патшасы болып сайлануымен басталады, оның билігіне қарсы болған көтерілістер туралы айтылады, Италиядағы оқиғалар қалдырылып, оның бірінші әйелі Эдиттің 946 жылы қайтыс болуымен аяқталады. Үшінші кітабында тарихшы Оттонның Францияға жасаған жорығы, оның ұлы Людольф және күйеу баласы Конрад, Лотарингия герцогымен болған қиындықтары, сондай-ақ Германиядағы түрлі соғыстарды сипаттайды. Видукиндке сонымен қатар 2-ғасырға тән Пауыл және Текланың өмірбаяндары жазылған, олар Пауыл мен Текланың істеріне негізделген, бірақ олардың қалдықтары қазірге дейін табылған жоқ.