Кіріспе

Американдық академик (1867-1941) Уильям Зебина Рипли (13 қазан 1867 - 16 тамыз 1941) - американдық экономист, Колумбия университетінің оқытушысы, МТИ-нің экономика профессоры, Гарвард университетінің саяси экономика профессоры және нәсілдік антрополог. Рипли 1920-1930 жылдары американдық темір жол экономикасы мен американдық бизнес тәжірибесін сынға алғандығымен, ал кейін Еуропаның үш жақты нәсілдік теориясымен танымал болды. Оның нәсілдік антропологиядағы еңбегін кейін нәсілдік физикалық антропологтар, евгеницистер, ақ нәсілшілдер, скандинавтар және жалпы нәсілшілдер қабылдады және ол сол кезде жарамды академиялық еңбек деп саналды, бірақ бүгін ол ғылыми нәсілшілдік пен жалған ғылымның басты мысалы болып саналады.

Ерте өмір және білім

Ол 1867 жылы Медфордта, Массачусетс штатында Натаниел Л. Рипли мен Эстимат Р. Э. Риплидің (туған есімі Болдуин) отбасында дүниеге келген. Ол Массачусетс технология институтында инженерлік білім алды, 1890 жылы бітірді, ал Колумбия университетінен 1892 және 1893 жылдары магистрлік және докторлық дәреже алды. 1893 жылы Ида С. Дэвиске үйленді. 1893 жылдан 1901 жылға дейін Рипли Колумбия университетінде әлеуметтанудан дәріс оқыды, ал 1895 жылдан 1901 жылға дейін MIT-де экономика профессоры болды. 1901 жылдан бастап Гарвард университетінде саяси экономика профессоры болды. Париж антропологиялық қоғамының, Рим антропологиялық қоғамының, Шербург табиғат ғылымдары қоғамының корреспондент-мүшесі болды, ал 1898 және 1900-1901 жылдары Америка экономикалық қауымдастығының вице-президенті болды.

Экономика

Рипли Теодор Рузвельт тұсында 1900 жылы АҚШ-тың өнеркәсіптік комиссиясында жұмыс істеді, теміржол компаниялары мен антрацитті көмір компаниялары арасындағы қарым-қатынастарды келіссөздер жүргізуге көмектесті. 1916 жылы ол сегіз сағаттық комиссияда қызмет етті, теміржол жалақысын жаңа сегіз сағаттық жұмыс күніне сәйкес келтірді. 1917 жылдан 1918 жылға дейін ол АҚШ Соғыс департаментінің Еңбек стандарттарының әкімшісі болып қызмет етті және теміржол ереуілдерін реттеуге көмектесті. Рипли 1898, 1900 және 1901 жылдары Америка экономика қауымдастығының вице-президенті болды, ал 1933 жылы оның президенті болып сайланды. 1919-1920 жылдары ол АҚШ-тың кеме қатынасы басқармасының Ұлттық реттеу комиссиясының төрағасы, ал 1920-1923 жылдары мемлекетаралық сауда комиссиясында қызмет етті. 1921 жылы темір жол құрылысына қатысты ICC арнайы сарапшысы болды. Ол жерде ол АҚШ темір жолдарының аймақтық шоғырлануы бойынша ICC жоспарын жазды, ол Рипли жоспары деп аталды. 1929 жылы ICC Риплидің жоспарын "Толық шоғырландыру жоспары" деген атпен жариялады. ICC "АҚШ темір жолдарын шектеулі жүйелерге біріктіру мәселесі" тақырыбында жоспарға қатысты көптеген тыңдаулар өткізді. (Бірақ 1940 жылы Конгресс консолидациялау жоспарын қабылдаудан бас тартты.) 1925 жылы Atlantic Monthly журналында "Тоқта, қара, тыңда! " деген сұраққа жауап беріп, Рипли американдық корпорациялардың іс-әрекетін қатты сынға алды. 1926 жылы ол Уолл-стриттің спекуляциялық және құпиялылық әрекеттерін сындады. Ол туралы "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Рипли сөйлегенде Уолл-стрит тыңдайды" деген тақырыппен толық мақала жарияланды. "Тайм" журналының хабарлауынша, Рипли "Уолл-стритті бүлдірген профессор" деген атаққа ие болды. Алайда 1927 жылдың қаңтар айында автокөлік апатынан кейін Рипли жүйке бұзылуынан зардап шегіп, Коннектикуттағы санаторийде емделуге мәжбүр болды. 1929 жылғы Уолл-стрит апатынан кейін ол кейде қаржылық апатты болжаған деп есептелді. 1929 жылдың желтоқсан айында "Нью-Йорк таймс" газетінде былай делінген еді: "Үш жыл бұрын [Рипли] Уолл-стрит туралы ашық сөйледі. Ол көлік апатына ұшырап, жүйке мүшесі бұзылып кетті. Бірнеше апта бұрын Уолл-стритте апат болды. Қазір профессор Рипли келесі ақпанда Гарвардта сабақ беруге дайындалуда". 1929 жылға дейін ол қайтадан сабақ бере алмады. Алайда, 1930 жылдардың басында ол теміржол индустриясының еңбек практикасына сын айтуды жалғастырды. 1931 жылы ол Сенаттың банктік тергеуінде де куәлік етіп, инвестициялық трасты тоқтатуға шақырды. 1932 жылы ол Сенаттың банк және валюта комитетінің алдында пайда болды және корпорациялардың қаржылық істерін қоғамдық тергеуді талап етті және "Нью-Йорк Таймс" газетінде темір жол экономикасының ел экономикасына маңыздылығын атап өткен бірқатар мақалалар жазды. Алайда сол жылдың соңында ол тағы да жүйке ісігінен зардап шегіп, 1933 жылдың басында зейнеткерлікке шықты. Рипли 1941 жылы Мейн штатының Ист-Эджкомб қаласында жазғы үйінде қайтыс болды. "Нью-Йорк таймс" газетінің некрологында Риплидің Уолл-стриттегі іс-әрекеттерді "қорқынышсыз ашуы" 1929 жылғы құлдырауды алдын ала айтқандығын, әсіресе оның: "Шынымен де, шынайы емес, бірақ жалған өркендеу, жасанды жолдармен тым ұзаққа созылуы мүмкін, бірақ ақырында шындық үстем болады" деген сөзін білдірді.