Кіріспе
1938 жылғы "Жан Кокто" жазған "Жан Кокто" француз драмасының аты. Цензурамен байланысты бастапқы проблемаларға қарамастан, ол алғашқы шығарылғаннан кейін бірнеше рет француз сахнасында қайта жаңғыртылды, ал 1948 жылы Коктоның режиссерлік кітабы жарық көрді. Ағылшын тіліндегі нұсқалары түрлі атаулармен, соның ішінде "Интимді қатынастар" және "Индискреция" болып шығарылды.
Les Parents terribles is a 1938 French play written by Jean Cocteau. Despite initial problems with censorship, it was revived on the French stage several times after its original production, and in 1948 a film adaptation directed by Cocteau was released. English language versions have been produced under various titles including Intimate Relations and Indiscretions.
Тарих
1938 жылдың қаңтар айында Кокто жаңа пьеса жазуға көңіл бөлгісі келді және Жан Маремен бірге Монтаргисте тұру үшін Парижден кетті. Қатысқан жұмыс кезеңінің нәтижесінде мәтін ақпан айының соңына дейін аяқталды. Ол кезде оның атауы La Roulotte ou la maison dans la lune ("Караван немесе айдағы үй") болды, бұл кейіпкерлердің абайсыз өмір салтын, ал басқалардың шындыққа сай емес көзқарасын білдіреді. Кокто бес рөлді белгілі бір актерлерге арнаған: Ивон де Брей, Мадлен Озерей, Габриэль Дорциат, Луи Жуве және Жан Маре (солардың алғашқы екеуі кейіпкерлерге өздерінің алғашқы аттарын берген). Пьесада трагедия мен фарс элементтері араласқан. Кокто өзінің халық театры ("une pièce de boulevard") сияқты жазуды, сонымен қатар оны осындай театрдың портреті етіп жасауды қалайтынын айтты. Ол көрерменменмен қарым-қатынас орнатуға тырысты, сонымен қатар "вадевиль" деңгейінен тыс тақырыпты трагедия деңгейіне көтерді. Бастапқыда Жоувеге пьесаны өзінің Théâtre de l'Athénée театрында шығаруды ұсынды, бірақ ол пьесаны қабылдамады және жобадан бас тартты. Содан кейін Кокто Роджер Капграс пен Элис Кокеамен Париждегі Théâtre des Ambassadeurs театрында спектакль қою туралы келісімге келу үшін бірнеше ай театр іздестірді. Репетициялар қиын болды және актерлік құрам бірнеше рет өзгерді. Мадленнің рөлін Алиса Косеа, Жорждың рөлін Марсель Андре атқарды. Ең бастысы, Ивон де Брей ауырып, оның орнын Гермен Дермоз алмастырды. (Пьесаның басылып шыққан нұсқасы әлі де Ивон де Брейге арналған.) Алғашқы қойылым 1938 жылы 14 қарашада өтті. Париж сыншыларының алғашқы реакциясы негізінен құлшынысты болды. "Театрдың, автордың және актерлердің жеңісі" деген пікір болды. Тек оңшыл баспасөз ғана басқаша көзқарас танытып, пьесаның әдепсіздігіне наразылық білдірді. Роберт Брасилах пьесаға оның шіріуі ("поритура"), арамдалуы ("арамдалу") және ластануы ("жамандық") туралы айрықша шабуыл жасады: "Барлық пьесаны кірлі жүннің иісі толтырады". Бұл айыптауларды растау үшін пьесаның көптеген аспектілері келтірілсе де, ең үлкен дау-дамайға әкелген ана мен ұл арасындағы инцесттік қарым-қатынасты бейнелейтіндігі туралы мәлімдеме болды. Бұл ойынның көпшілігін тоса алмады, бірақ жергілікті мектептердегі үлкен балаларға арналған тегін қойылым өткізу ұсынысы ашулы қарсылықтарға тап болған кезде, ойынның бастапқы өтуі кенеттен тоқтатылды. Театр қала билігімен бақыланатын, ал қойылымды тоқтату туралы шешім қызу пікірталастар кезінде қабылданды. Алайда бірнеше апта ішінде бұл пьеса басқа театр - Буфф Париж театрында қойылып, 300 спектакль қойылды.
Қысқаша мазмұны
Орта жастағы ерлі-зайыпты Ивонн мен Жорж 22 жасар ұлы Мишель және Ивоннның қыз бауыры Леони ("Лео әпке")мен бірге, Жоржға ғашық болған, шатырлы пәтерде тұрады. Ивон - инсулинге тәуелді, жартылай мүгедек, және ұлына қатты иелік етеді (ол оған шамадан тыс сүйіспеншілігін қайтарып, оны "Софи" деп атайды); Жорж өзінің эксцентрикалық өнертабыстарын алаңдатып жалғастырады; Леоға олардың өмірінде және пәтерінде мүмкіндігінше тәртіпті сақтау керек, ол оны "сиғандар кербени" ("la roulotte") деп атайды. Мишель Мадленді таныстырмақ болған қызға ғашық екенін мәлімдегенде, ата-анасы бірден қарсылық білдіріп, қарым-қатынасқа тыйым салуға тырысады, бұл Мишельді үмітсізлікке ұшыратады. Жорж Мадленнің соңғы айларда өзінің сүйіктісі болған әйел екенін түсінеді және ол бәрін Леоға мойындайды, ол Мадленді екеуін де үнсіз берілуге мәжбүрлеп, әке мен ұлын құтқару жоспарын жасайды. Отбасы Мадленнің пәтерінде болып, оның кішіпейіл әрі тәртіпті мінез-құлқынан таңғалады. Мишельдің осы көрнекті татуласудан басталған қуанышы Жорждың құпия қорқытулары арқылы Мадленді оны қабылдамауға шантаж жасаған кезде үмітсіздікке айналады. Ивон үйге оралғанда, ұлын қуанышпен жұбатады. Лео, бірақ, жасалған қатыгездік пен өзімшілдікке қатты таңғалады және Мадленді қолдауға шешім қабылдайды. Келесі күні Лео Жоржды, содан кейін одан да көп қарсылық білдірген Ивонны жігерлендіреді. Мишель мен Мадлен қуана-қуана қайта қосылады, бірақ Ивонна жасырын қашып кетіп, инсулиннің шамадан тыс мөлшерін алады. Басқалар оның не істегенін түсінгенде, оны құтқару үшін тым кеш болады. "Рулотта" жаңа тәртіп орнатылады.
Өндірістер
Роджер Капграс пен Элис Кокеаның алғашқы қойылымы 1938 жылдың 14 қарашасы мен 20 желтоқсаны аралығында Париждегі Théâtre des Ambassadeurs театрында қойылды. Бұл серияны әдепсіздікке қатысты айыптаулар кезінде тоқтатқаннан кейін, 1939 жылдың қаңтарында спектакль Théâtre des Bouffes Parisiens театрына көшірілді, онда ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жалғасты. 1941 жылдың қазан айында, Парижді неміс басқарған кезде, спектакль Théâtre du Gymnase театрында қайта жанданды, оның арнауы Ивон де Брей алғаш рет пайда болды. Серж Реджиани Жан Мараистың орнына Мишель рөлін ойнады. Коктейдің ықпалды жаулары қарсылық акциясын ұйымдастырды және алғашқы қойылымдарда сыңарлар аудиторияда босатылды және сахнаға жас ағызу газы бомбалары тасталды. Қалалық билік бұл спектакльге тыйым салды. Қазан айында тыйым қысқа уақытқа алынып тасталды және ойын қайтадан тоқтатылғанға дейін жаңа тәртіпсіздіктер кезінде қайта басталды. Соғыстан кейін "Құйқылы ата-аналар" 1946 жылдың ақпан айында Théâtre du Gymnase театрында қайта жаңғыртылды, бұл жолы Кокто ойлаған идеалды актерлік құрамды тапты. Ивон де Брей, Габриэль Дорциат, Марсель Андре және Жан Марас өз рөлдеріне оралды, ал Жозетт Дей Мадлен рөлін сомдады. Ол 500-ден астам спектакльге қойылды, кейінірек актерлік құрам өзгерді, ал 1949 жылы өндіріс Коктоның Таяу Шығыста ұйымдастырған театрлық турнесінің бір бөлігі болды. 1977 жылы Жан Маре Париждің Антуан театрында жаңа қойылымға режиссерлік етті, онда ол енді Жорж рөлін сомдады. Қалған актерлер Лила Кедрова (Ивон), Франс Делахалле (Лео), Каролина Сильхол (Мадлен) және Франсуа Дюваль (Мишель) болды. Ол Парижде 260 рет қойылып, кейін халықаралық турнеге шығып, француз теледидары үшін жазылды.
Ағылшын тіліндегі басты туындылар
Каролина Франке аударған "Жауыз ата-аналар" әні ағылшын тілінде 1940 жылы мамыр айында Дублиндегі Гейт театрында қойылды. Орындаушылар құрамына Сирил Кусак, Вивьен Беннет және Мартита Хант кірді. 1951 жылы Лондондық "Интимді қатынастар" атты қойылым Чарльз Франк аудармасында Фэй Комптонның қатысуымен Странд театрында ұсынылды. 1994 жылы Лондонның Ұлттық театры Джермеи Самстың жаңа аудармасын қолдана отырып, "Les Parents terribles" атты пьесаны шығарды. Режиссер Шон Матиас болды, актерлік құрамда Шила Гиш (Ивон), Франсис де ла Тур (Лео), Алан Ховард (Джордж), Линси Бакстер (Мадлен) және Джуд Лоу (Майкл / Мишель) болды. Сол өндіріс 1995 жылы Нью-Йоркте Barrymore театрында Indiscretions атты жаңа атаумен ұсынылды, тағы да Джуд Лоумен, бірақ басқа рөлдерде әртүрлі актерлермен: Кэтлин Тернер (Ивон), Айлин Аткинс (Лео), Роджер Рис және Синтия Никсон.