Кіріспе
Құрт-құрт түрлері Үш саусақты қорап-құрт (Terrapene carolina triunguis) - жалпы қорап-құрттар деп аталатын ілмекті қабықшалы құрттар тұқымдасына жататын түр. Бұл түр АҚШ-тың оңтүстік-орталық бөлігінде таралған және Миссури штатының ресми сойлысы болып табылады.
The three toed box turtle (Terrapene carolina triunguis) is a species within the genus of hinge shelled turtles commonly referred to as box turtles. This species is native to the south central part of the United States and is the official reptile of the state of Missouri.
Сипаттама
Үш саусақты торналар артқы аяқтарындағы саусақтар санынан осылай аталады, бірақ кейбіреулер төрт саусақты мысалдар да бар деп санайды. Алайда, кейбіреулер төрт саусақты адамдар шынымен шығыс қораптық торналар × үш саусақты қораптық торналар будандары деп болжайды. Үш аяқты торғайдың қүпақшасы ұзындығы 5 см-ге дейін жетеді. Оның қабығының немесе жоғарғы қабығының ең жоғарғы бөлігі басқа түрлерге қарағанда артқы жағына орналасады. Дорсальды және аяқ-қолдың бояуы мүлдем жоқ, бірақ кейбір қараңғы дақтар ересектерде жиі кездеседі. Бұл аймақтар көбінесе біркелкі зәйтүн жасыл немесе қоңыр түске ие. Кейде әрбір үлкен слюданың ортасында әлсіз сары нүктелер немесе сызықтар көрінеді. Аталықтардың басында және мойында сары, қызыл немесе қызғылт сары түсті дақтар болады. Көбінесе, төменгі қабығы немесе пластрон сабан сары түсті болады және басқа түрдегі пластронға қарағанда қара түсті белгілері аз болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Батыстан шығысқа қарай таралған үш саусақты торғайлар Шығыс Техастан Флориданың солтүстік шеттеріне дейін кездеседі. Оның ең солтүстік аймағы Миссури мен Канзаста, ал ең оңтүстік аймағы Луизианада орналасқан. Үш аяқты торғайлар осы аймақтың шекарасында кездесетін басқа торғайлар түр-тұқымымен шағылысады. Бұған мысал ретінде Миссисипидің шығыс аңғарында кездеседі, онда бұл түрді шығыс қораптық торнайынан ажырату қиын. Үй жануарларын сатуда танымал болғандықтан, үш саусақты қорапшалар кейде өздерінің мекенінен тыс жерлерде кездеседі. Мұндай тұтқындар жабайы табиғатқа шығарылған кезде, мұндай аймақтардың жергілікті түрлеріне әсер ете ме, жоқ па, белгісіз. Бұл қуыс қиялы үйірмелі, және олар үй ішінде бақытты өмір сүретін жалғыз қораптық қиялы болуы мүмкін.
Диета
Үш аяқты торғайлар - барлық нәрсені жейтін жануарлар, олардың тамақтану тәртібі азық-түлік көздері мен маусымға байланысты өзгереді. Олар құрттар, жәндіктер, шаяндар, шаяндар, көкөністер, саңырауқұлақтар және жасыл жапырақты өсімдіктермен қоректенеді. Олар бақаның жұмыртқаларын жейді. Барлық қораптық торғайлар өсімдіктерге қарағанда тірі азықтарды артық көреді. Сондай-ақ, бұл қиялы құстар улы саңырауқұлақты жейді, бірақ олардың өзі саңырауқұлақтың уыттарынан ауырмайды деп болжанады. Кейіннен, қиялы да уға айналады. Каррдің пікірінше, Миссисипидегі бір топ бала үш саусақты торғайды жеп, ауырып кетті.
Мінез-құлық
Үш аяқты торғайлар ауа ылғалдылығын сақтау үшін маусымдық көшіп-қонып жүреді. Арканзаста жаздың аяғында шөпте өсетін үш қос аяқты торналар байқалады, ал көктемнің басында, жазда және күздің соңында олар орманды жерлерде кездеседі. Құрғақ уақытта олар ылғалды сақтау үшін жапыраққа терең емес ор қазып алады. Су болған кезде, бұл торғайлар басқа түрлерге қарағанда ұзақ уақыт бойы суға батып тұрады. Үш саусақты торғайлар үш саусақты торғайларда жиі кездеседі, бұл суық айларда энергияны сақтау үшін. Олар топыраққа көміліп, денелерінің жұмыс істеуін қыс кезінде бес айға дейін баяулатады.
Тұтқындық
Үш аяқты торналар басқа торналар сияқты күтім қажет етеді, олар үлкен, ашық аулада жақсы өмір сүреді. Бұл қоршауларда қалпақтың көмілуіне мүмкіндік беретін кең орын болуы керек, сонымен қатар қалпақтың қоршау қоршауының астында көмілуіне жол бермеу үшін қорғалуы керек. Үйде үш саусақты торналар 6L x 3W x 2H өлшемді үлкен ағаш корпуста немесе шамамен 18 шаршы фут кеңістікте ұсталуы керек. Ішкі бөлмеде жоғары температуралы жағы 85 °F шамасындағы жылу шамдарымен және төмен температуралы жағы 7075 °F болуы керек. Ылғалдылық орташа есеппен 60-80% аралығында болуы керек. Сонымен қатар, қоршауда кем дегенде бір ылғалды үңгір немесе қалпақ жасырынған жер, сондай-ақ ол суға батып алатын жер болуы керек. Үй ішінде аман қалу үшін тиісті күшті T5 HO UVB шам қажет. Мұнда бұршақ, кокос талшығы, таза топырақ қолайлы. Шөлейт немесе құм сияқты шөлдік материалдар өте құрғақ және қиялы үшін қазбалау қиын болады, және инфекцияларға бейім кішкентай сызаттарды тудырады. Көптеген үй иелері материалды ылғалдандыру және үйдің ылғалдылығын арттыру үшін үйдің бетін күннің басында жай ғана бүркіп тастайды. Жақсы күтіммен үш саусақты торғай кем дегенде 50 жыл өмір сүре алады.