Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бановина немесе Бания - Сава, Уна, Купа және Глина өзендерінің арасындағы орталық Хорватиядағы географиялық аймақ. Облыстың негізгі қалалары Петринья, Глина, Костажница және Двор. Батыс және көршілес Қордын аймағы бойынша нақты географиялық шекара жоқ. Бановина ауданы бүгінде әкімшілік жағынан толықтай Сисак Мославина округінің құрамына кіреді.
Banovina or Banija is a geographical region in central Croatia, between the Sava, Una, Kupa and Glina rivers. The main towns in the region include Petrinja, Glina, Kostajnica, and Dvor. There is no clear geographical border of the region towards the west and the neighboring region of Kordun. The area of Banovina is today administratively almost entirely located within the Sisak Moslavina County.
Атауы
Облыстың негізгі атаулары "бан" сөзінен шыққан, басқа да атаулар Банска Земля ("Банның жері") және Банска Кражина ("Банның шекарасы") болды, бұл ортағасырлық Хорватияның Бан және Әскери шекараға, атап айтқанда Хорватиялық әскери шекараға сілтеме болып табылады. Серб кирилл жазуында Банија немесе Бановина деп жазылады. Бановина сөзі хорват тілінде банат дегенді білдіреді. Бановина термині 19-шы және 20-шы ғасырдың басында аймақтың атауы ретінде жиі қолданылған. Банья термині 20-ғасырдың екінші жартысында, 1990-шы жылдарға дейін кең тараған. Содан бері екі термин де бірдей қолданылады.
The region's principal names come from the word "ban", with other names in use having included Banska Zemlja ("Ban's Land") and Banska Krajina ("Ban's Frontier"), which is a reference to the medieval Ban of Croatia and the Military Frontier, specifically Croatian Military Frontier. In Serbian Cyrillic, the name is spelled Банија or Бановина. The word banovina is Croatian for banate. The term Banovina was more frequent as the name of the region in the 19th and early 20th centuries. The term Banija became more common in the second half of the 20th century, until the 1990s. Since then, both terms are equally in use.
Тарихқа дейінгі дәуір
Халколиттік дәуірде Сырмия мен Шығыс Славонияда орналасқан Вучедол мәдениеті қазіргі Бановина аймағына тарады. Бұл жерде Горичка ауылының маңындағы Осеченица, Мали Градак ауылының маңындағы Будим және Унчани ауылындағы Уна өзенінің жанында темір дәуірі орналасқан. Темір дәуірінде аймақта Сегестанидің кельт-иллириялық тайпасы өмір сүрген.
During the era of Chalcolithic Vučedol culture centered in Syrmia and eastern Slavonia spread to the area of modern day Banovina with known archaeological sites being those in Osječenica near the village of Gorička, Budim near the village of Mali Gradac and the Iron Age site next to the Una river in the village of Unčani. During the Iron Age region was inhabited by a Celtic Illyrians tribe of Segestani.
Классикалық антикалық
Римдіктер кезінде аймақ Паннония мен Иллирия провинцияларының арасындағы маңызды өтпелі аймақ болды, жақын маңдағы Сиссия аймақтық орталық ретінде қызмет етті. Бүгінгі күнге дейін осы аймақтағы римдік ескерткіштердің археологиялық қазбалары шектеулі болып келеді.
During the Roman time the region was important transitional area between the provinces of Pannonia and Illyricum with nearby Siscia already serving as a regional center. Until today archaeological excavation of Roman sites in the region remain limited.
Орта ғасырлар мен Османдықтардың басып алуы
Петринья мен Храстовицаны қоршаған аймақ Каптолға тиесілі, ал Глина өзенінің батысындағы аймақ Топуско абатшылығына тиесілі болды. Систерциандар ордені 1205 жылы Венгрияның Андрей ІІ-нен аббатхананың иелігін алды.
The area surrounding Petrinja and Hrastovica belonged to the Kaptol while the area west of the Glina River belonged to the Topusko Abbey. The Order of Cistercians received the abbey's possessions in 1205 from the Andrew II of Hungary.
Габсбургтер монархиясы және Австро-Венгрия империясы
Банияны қайта алғаннан кейін аймақ 1553 және 1881 жылдар аралығында Хорватия әскери шекарасындағы Загребтің бас қолбасшылығының Глина полкының бір бөлігі болды. 1630 жылы қарашада Киелі Рим императоры Фердинанд II Статута Валахорум ("Влах Статуты") деп аталатын, бұл Влах қоныстарының мәртебесін реттейтін (Бановинада көбінесе қазіргі Хорватия сербтерінің ата-бабалары) әскери міндеттері мен ішкі өзін-өзі басқару құқығына қатысты. Хорватия әскери шекарасы 1881 жылдың 15 шілдесіне дейін болды, ол жойылып, Хорватия Славония Корольдігіне қосылды.
After the reconquest of Banija the region became a part of Glina Regiment of Zagreb General Command within the Croatian Military Frontier between 1553 and 1881. In November 1630, Holy Roman EmperorFerdinand II proclaimed the so called Statuta Valachorum ("Vlach Statute"), which regulated the status of so called Vlach settlers (in Banovina mostly ancestors of modern day Serbs of Croatia) with regard to their military obligations and rights to internal self administration. Croatian Military Frontier existed until 15 July 1881, when it was abolished and incorporated into the Kingdom of Croatia Slavonia.
Югославия Корольдігі
Соғыс аралығы кезінде Бановина Вряс Бановинаға бөлінді, оның резиденциясы Баня-Лукада және Сава Бановинаның резиденциясы Загребте болды. 1939 жылы Сава Бановина Хорватияның автономды Бановинасының құрамына кірді.
During the interwar period Banovina was divided between Vrbas Banovina whose seat was in Banja Luka and Sava Banovina whose seat was in Zagreb. In 1939 Sava Banovina became a part of the autonomous Banovina of Croatia.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославияда бұл аймақ Тәуелсіз Хорватия мемлекетіндегі сербтердің геноцидінің басты нысаналарының бірі болды. Ең көп қаза болған қазалардың бірі Глинада 2000 - 2400 адам қаза болды. Нәтижесінде, аймақ Еуропаның ең тиімді оське қарсы қарсылық қозғалысы болған Югослав партизандарының бекіністерінің біріне айналды.
During the World War II in Yugoslavia, the region was one of the main targets of the genocide of Serbs in the Independent State of Croatia. One of the most infamous mass killings was the Glina massacres of 2,000–2,400 people. Consequentially, the region also became one of the strongholds of the Yugoslav Partisans, Europe's most effective anti Axis resistance movement.
Хорватияның тәуелсіздік соғысы
Хорватияның тәуелсіздік соғысы кезінде 1990-шы жылдары Бановинаның бүкіл аймағы халықаралық деңгейде танылмаған, өзін-өзі жариялаған Серб Крайина Республикасының бөлігі болды және хорваттардың жаппай қазасы үшін танылды. Хорватия үкіметі 1995 жылы хорват күштерінің "Шорт" операциясы арқылы аймақты қайтадан қолға алды, бұл Бановинаның барлық серб тұрғындарының қашуына әкеліп соқты, нәтижесінде аймақтың халық санының азаюына әкелді. Кейінгі қайта оралу тек ішінара және баяу болды. Соғыстан кейін аймақтағы бірқатар қалалар мен муниципалитеттер ерекше мемлекеттік алаңдаушылық аймақтары болып белгіленді.
During the Croatian War of Independence in the 1990s the entire region of Banovina became a part of internationally unrecognized self proclaimed Republic of Serbian Krajina and known for infamous mass killings of Croats. Croatian government retook control over the region in 1995 via Croatian forces Operation Storm leading to mass fleeing of nearly the entire Serb population of Banovina and resulting serious depopulation of the region. Subsequent return was only partial and slow. After the war, a number of towns and municipalities in the region were designated Areas of Special State Concern.
21 ғасыр
2020 жылы Петриньяда болған жер сілкінісі осы аймаққа едәуір әсер еткен апат болды. 2020 жылдың 29 желтоқсанында аймақта 6,4 балдық жер сілкінісі болды, онда жеті адам, соның ішінде жеті жасар қыз да қаза тапты. Қалалар мен ауылдардағы ғимараттардың көпшілігі едәуір зақымдалды немесе толығымен қиратылды. COVID-19 пандемиясы мен апат жағдайлары апатқа ұшыраған халыққа көмек пен медициналық көмек көрсетуде төтенше жағдай қызметкерлеріне қиындық тудырды. Кейінгі күндері және апталарда аймақты толқындар соқты, оның ішінде екі аптадан кейін 4,1 балл күшейді.
The 2020 Petrinja earthquake was a catastrophe that significantly affected this region. On 29 December 2020, the region was struck by a magnitude 6.4 earthquake, which killed seven people, including a seven year old girl. Most of the buildings in both towns and villages were significantly damaged or completely destroyed. The destruction combined with the ongoing COVID 19 pandemic presented challenges for emergency workers to distribute aid and healthcare to the affected population. Aftershocks continued to jolt the area in the subsequent days and weeks, including a magnitude 4.1 over two weeks later.