Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Седангтар (вьетнамша: Xê Đăng немесе Xơ Đăng) - Вьетнамның этностық тобы. Олар негізінен Кон Тум провинциясында, Куанг Нам провинциясында (Тра Ми және Фхау Сён аудандары), Куанг Нгай провинциясында (Сон Тьи ауданы) тұрады. Олар бес негізгі топтан тұрады: Сю Тенг (Стенг), Каёнг, Халанг, Моном және Тодрах. Олардың негізгі табысы - егіншілік, бірақ 20 ғасырға дейін олар негізінен аң аулау мен жинаумен айналысты. Сонымен қатар, олар ірі қара мен құс шаруашылығымен айналысады. Дін жағынан олар көбінесе анимизм және Рим католиктері. Олардың тілі Моң-Кхмер тілдер тобының Солтүстік Бахнари тілінің бір бөлігі болып табылады. Седанг тілінде сөйлейтін 1000-ға жуық адам тұратын шағын халанг қауымы Лаостың оңтүстік-шығыс шекарасындағы Аттапеу провинциясында тұрады.
The Sedang people (In Vietnamese: Xê Đăng or Xơ Đăng) are an ethnic group of Vietnam. They mainly inhabit the Kon Tum province, Quảng Nam province (Trà My and Phước Sơn districts), Quảng Ngãi province (Sơn Tây district). They are made up of five main groups: Xơ Teng (Xteng), Kayong, Halang, Monom and Todrah. Their main source of income is farming, but before the 20th century, they mostly relied on hunting and gathering. They are also known to be raising cattle and poultry. Religiously, they are largely animistic and Roman Catholic. Their language is part of North Bahnaric a branch of the Mon–Khmer language family. A small Halang speaking community with around 1,000 people of Sedang live in the Laos' southeastern boundary province of Attapeu.
Тарих
Этникалық шығу тегі туралы аңыз бұл Солтүстік Бахнар топтарының Хмонг-Миен тұрғындарына және кейбір Сино-Тибет топтарына жақын екенін көрсетеді, бұл олардың ата-бабалары солтүстіктен тым алыс болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Олардың тілдік және мәдени құралының ежелгі вьет халқының тілі мен мәдениетіне жақын болуы бұған қосымша дәлел болып табылады. Шам ата-бабалары оларды Вьет ата-бабаларынан бөлген болуы мүмкін, содан кейін монхмер тұрғындарының ішкі жанжалдары, шамдармен жанжалдар (12-ші - 15-ші ғасырлар), лаос халқы (16-шы ғасыр), сиамдықтар (18-19 ғасырлар), Лаостан келген Кату, Брау, Та Ой сияқты басқа монхмер топтарының басып кіруі олардың тұратын жерлерін қысқартты. Олар ұзақ уақыт бойы сол жерде болғандықтан, ұзақ көшіп-қону оқиғаларын естеріне түсірмей, өздерінің аңыздарын солтүстік Орталық таулы аймақтағы кейбір жерлерге байланыстырды. Седанг тайпаларының элиталық жауынгерлері, соғыс жылқылары, соғыс пилдері және логистикасы Бахнар, Жарай және Х'ре тайпаларымен бірге 18 ғасырдың соңында Тьи Сон әулетінің жеңістерінде маңызды рөл атқарды.
The myth of ethnic origin shows that these North Bahnaric groups are close to the Hmong–Mien inhabitants and some Sino–Tibetan groups, suggesting that their ancestors may have been too far from north. The closeness of their linguistic and cultural means to the language and culture of the ancient Vietic people provides more evidence. It is possible that the Chams ancestors separated them from the Vietic ancestors, and then the internal conflicts of the Mon–Khmer residents, the conflicts with the Cham people (12th 15th centuries), Lao people (16th century), Siamese people (18th 19th centuries), the encroachment of other Mon Khmer groups, such as Katu, Brau, Ta Oi from Laos, has narrowed their range of residence. Having been there for so long, they no longer remember the stories of the long migrations and they have attached their legends to some locations in northern Central Highlands. Elite warriors, war horses, war elephants and logistics from Sedang tribes alongside Bahnar, Jarai and H're tribes kept an important role in the victories of Tây Sơn dynasty at the end of the 18th century.
Экономикалық қызмет
Моном тобы егін шаруашылығын ертедегідей әдіспен жүргізеді: бұқа малдарын таптап, ағаш немесе темір қазықтарды пайдаланып жер қазу арқылы жерді өңдейді. Басқа топтарда кескішпен және өртеумен ауыл шаруашылығы басым рөл атқарады, оның құрал-жабдықтары мен шаруашылық әдістері сол аймақтағы басқа этностық топтарға ұқсас: ағаштарды балтамен және пышақпен кесу, содан кейін отпен жағып жағып, өткір таяқ немесе темір пышақпен тұқым себу үшін тесіктерді қазу үшін таяқ; бұталарды бұтамен кесу; Олар Пэн Чупи мейрамын тойлайды.
Monom group practices farming in a primitive way: tilling the land by driving buffalo herds to stomp then using wood or iron hoes to excavate. In the other groups, slash and burn agriculture play a dominant role, with tools and farming methods similar to other ethnic groups in the area: cutting trees with axes and knives, then burning with fire; using a sharpened stick or a stick with an iron blade to poke holes to sow seeds; weeding with a small hoe with a handle taken from a fork and a scraper with a bent blade to one side; harvesting the rice by hand. They celebrate Peng Chupi Festival.