Кіріспе

Седангтар (вьетнамша: Xê Đăng немесе Xơ Đăng) - Вьетнамның этностық тобы. Олар негізінен Кон Тум провинциясында, Куанг Нам провинциясында (Тра Ми және Фхау Сён аудандары), Куанг Нгай провинциясында (Сон Тьи ауданы) тұрады. Олар бес негізгі топтан тұрады: Сю Тенг (Стенг), Каёнг, Халанг, Моном және Тодрах. Олардың негізгі табысы - егіншілік, бірақ 20 ғасырға дейін олар негізінен аң аулау мен жинаумен айналысты. Сонымен қатар, олар ірі қара мен құс шаруашылығымен айналысады. Дін жағынан олар көбінесе анимизм және Рим католиктері. Олардың тілі Моң-Кхмер тілдер тобының Солтүстік Бахнари тілінің бір бөлігі болып табылады. Седанг тілінде сөйлейтін 1000-ға жуық адам тұратын шағын халанг қауымы Лаостың оңтүстік-шығыс шекарасындағы Аттапеу провинциясында тұрады.

Тарих

Этникалық шығу тегі туралы аңыз бұл Солтүстік Бахнар топтарының Хмонг-Миен тұрғындарына және кейбір Сино-Тибет топтарына жақын екенін көрсетеді, бұл олардың ата-бабалары солтүстіктен тым алыс болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Олардың тілдік және мәдени құралының ежелгі вьет халқының тілі мен мәдениетіне жақын болуы бұған қосымша дәлел болып табылады. Шам ата-бабалары оларды Вьет ата-бабаларынан бөлген болуы мүмкін, содан кейін монхмер тұрғындарының ішкі жанжалдары, шамдармен жанжалдар (12-ші - 15-ші ғасырлар), лаос халқы (16-шы ғасыр), сиамдықтар (18-19 ғасырлар), Лаостан келген Кату, Брау, Та Ой сияқты басқа монхмер топтарының басып кіруі олардың тұратын жерлерін қысқартты. Олар ұзақ уақыт бойы сол жерде болғандықтан, ұзақ көшіп-қону оқиғаларын естеріне түсірмей, өздерінің аңыздарын солтүстік Орталық таулы аймақтағы кейбір жерлерге байланыстырды. Седанг тайпаларының элиталық жауынгерлері, соғыс жылқылары, соғыс пилдері және логистикасы Бахнар, Жарай және Х'ре тайпаларымен бірге 18 ғасырдың соңында Тьи Сон әулетінің жеңістерінде маңызды рөл атқарды.

Экономикалық қызмет

Моном тобы егін шаруашылығын ертедегідей әдіспен жүргізеді: бұқа малдарын таптап, ағаш немесе темір қазықтарды пайдаланып жер қазу арқылы жерді өңдейді. Басқа топтарда кескішпен және өртеумен ауыл шаруашылығы басым рөл атқарады, оның құрал-жабдықтары мен шаруашылық әдістері сол аймақтағы басқа этностық топтарға ұқсас: ағаштарды балтамен және пышақпен кесу, содан кейін отпен жағып жағып, өткір таяқ немесе темір пышақпен тұқым себу үшін тесіктерді қазу үшін таяқ; бұталарды бұтамен кесу; Олар Пэн Чупи мейрамын тойлайды.