Кіріспе
Harpaphe haydeniana, әдетте сары түсті, бадам иісі бар немесе цианидті деп аталады, бұл Солтүстік Американың Тынық мұхит жағалауындағы ылғалды ормандарда, Оңтүстік-Шығыс Аляскадан Калифорнияға дейін кездесетін полидесмидан ("жатық арқалы") мыңжапырақтылар түрі. Оның қара түсті, сары түстегі ұшы бар келісі қорғаныс ретінде улы сутегі цианиді шығара алатындығын ескертеді. Цианид секрециясы адамға қауіпті емес, бірақ ауыз, көз немесе мұрын сияқты сезімтал жерлерге тисе, қабыну мен ауырсынуды тудырады. Түрге берілген түрлі жалпы атауларға қарамастан, түстер үлгісі, цианид қорғанысы және оған байланысты бадам иісі әлемдегі басқа да жалпақ арқалы мыңжаяуларда кездеседі.
Harpaphe haydeniana, commonly known as the yellow spotted millipede, almond scented millipede or cyanide millipede, is a species of polydesmidan ("flat backed") millipede found in the moist forests along the Pacific coast of North America, from Southeast Alaska to California. The dark coloration with contrasting yellow tipped keels warn of its ability to exude toxic hydrogen cyanide as a defense. The cyanide secretions are not dangerous to humans, but can cause irritation and pain if it contacts sensitive areas such as the mouth, eyes, or nose. Despite the various common names given the species, the coloration pattern, cyanide defense, and associated almond scent occur in other flat backed millipedes around the world.
Сипаттама
Harpaphe haydeniana жетілген кезде ұзындығы 45 сантиметрге жетеді. Дененің жоғарғы беті қарадан зәйтүн жасылға дейін, ал бүйірлерінде сарғыш түсті таңбалармен ерекшеленеді. H. haydeniana денесі шамамен жиырма сегментті, барлығы 30 (еркектер) немесе 31 (әйелдер) жұп аяқты құрайды. Ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылық ерлердің жетінші сегментіндегі бір жұп аяқтары мен жыныс алмасу үшін пайдаланылатын гоноподтар түрінде өзгергеніне байланысты. Жеке адамдар 2-3 жыл өмір сүре алады.
Тарату
Harpaphe haydeniana Алясканың оңтүстік-шығысынан Калифорнияның Монтерей округіне дейін, шығысқа қарай Сьерра-Невада тауларына дейін кездеседі.
Экология
Harpaphe haydeniana орман экожүйесінің маңызды бөлігі болып табылады, ол жапырақтарды ыдыратады және басқа организмдер үшін қоректік заттарды босатып береді. Бұл тұқымның көпшілігі бір шағын аймақта кездесетін қызыл ағаш ормандарымен байланысты. Дұрыс түрді анықтау үшін еркек гоноподтарды тексеру қажет, бірақ паранотаның өткір тік артқы бұрыштары Харпафеді Гибафе мен Чонафеден ажыратуға көмектеседі. және Asiomorpha coarctata, соңғы түрі Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған, бірақ Американың Мексика шығанағының жағалауы аймағын қоса алғанда, бүкіл әлемде кеңінен танымал. Сутек цианидін секрециялау қабілеті мыңжаяқтылардың ең үлкен тобы - полидесмиданың басқа мүшелерімен бөлінеді.