Кіріспе
Palpigradi – микроқамшылы шаяндар деп аталатын арахидалар тобы. Микроқамшылы шаян немесе палпиградтар – өте кішкентай арахидалардың бір тобы.
Palpigradi is an order of very small arachnids commonly known as microwhip scorpion or palpigrades.
Сипаттама
Пальпиградтар арахидалар класына жатады. Олардың дене ұзындығы 1 мм-ден аспайды. Оларда жұқа, ақшыл, сегменттелген терісі және қамшы тәрізді флагеллуммен аяқталатын сегменттелген ішегі бар. Бұл 15 сегменттен тұрады және жануардың ұзындығының жартысына дейін жете алады. Бірақ олар жүріс аяқтарымен бірдей фазада қозғалмайды және көбінесе қиын жерлерде қосымша аяқтар ретінде қолданылады. Тоғыз сегментті педипальптер мен төрт жұп аяқтардың әрқайсысы үш тырнақпен аяқталады. Бірінші аяқ жұбы 11 сегментті, екінші және үшінші жұптар жеті сегментті, ал төртінші жұп сегіз сегментті. Prokoeneniidae тұқымдастығының төртінші, бесінші және алтыншы ішек сегменттерінде үш жұп өкпе қаптары бар, бірақ бұл нағыз кітап өкпелері емес, себебі кітап өкпелерін анықтайтын жапырақша тәрізді ламеллалардың іздері жоқ. Eukoeneniidae тұқымдастығында тыныс алу органдары мүлдем жоқ және олар тікелей қабықша арқылы тыныс алады. Олардың экзоскелеті басқа арахидаларға қарағанда өте нашар склеротизацияланған, сондықтан олардың қазба қалдықтары сирек кездеседі және бұрмалық янтарьда 99 миллион жыл бұрын ғана табылған.
Экология және мінез-құлық
Пальпигради түрлері ылғалды тропикалық және субтропикалық топырақтардың арасында тіршілік етеді. Еуропада олар үңгірлерде және жер асты кеңістіктерінде табылған. Олар тірі қалу үшін ылғалды ортаға мұқтаж, және әрқашан жарықтан жасырынады, сондықтан көбінесе көмілген тастар мен тау жыныстарының астындағы ылғалды топырақта кездеседі. Олар Арктика және Антарктиканы қоспағанда, барлық құрлықтарда таралған. Құрлықтағы пальпиградилердің денесі су өткізбейтін қабықшамен жабылған, бірақ жағалауда (жағажайда) тіршілік ететін түрлер су бетінен оңай өте алады. Пальпиградилердің екі қазба түрі сипатталған. Біріншісі – Аризона штатындағы Оникс мәрмәрінен табылған, бұл плиоцен дәуіріне жатады. Оның туыстық байланысы әлі анықталған жоқ. Екіншісі (Electrokoenenia yaksha), Eukoeneniidae тұқымдасына жатады және Солтүстік Мьянмадан алынған кредалық (ценомандық) Мьянма кеудегінен белгілі. Ескі жарияланымдар Германиядағы Солнхофен әктасынан юра дәуірінде табылған пальпиградидің (немесе пальпигради сияқты жануардың) қазба қалдықтарын айтады, бірақ қазір бұл дұрыс емес анықталған жәндіктің қазбасы екені анықталды.