Кіріспе

Советтік бронетанқ әскерлерінің бас маршалы (1906-1977) Хамазасп Хачатури Бабаджаниан (; Ланг ру, Амазасп Хачатурович Бабаджаниан; 18 ақпан 1906 - 1 қараша 1977) - совет армян бронетанқ әскерлерінің бас маршалы. Кеңес Одағының Батыры (1944) орденінің иегері.

Ерте өмір

Бабаджаниан Ресей империясының бір бөлігі болған Елизаветпол (кейін Кировабад, қазіргі Гянджа, Әзірбайжан) маңындағы Чардахлу (Хачисар) ауылында армян отбасында дүниеге келген. Армениядан шыққан, кейіннен Кеңес Одағының маршалы болған Иван Баграмян да осы ауылда дүниеге келген. Бабаджаньян 1915 жылы Тифлиске (Тбилиси) көшіп, армян орта мектебінде білім алу үшін төрт жылдық бастауыш мектепке барды. Алайда, отбасы оны ұзақ уақыт бойы қаржылай қамтамасыз ете алмады, сондықтан ол үйге оралуға мәжбүр болды, ол жерде ол егіндікте жұмыс істеді. 1925 жылы Бабаджаниян Еревандағы Қызыл Армияның Александр Мясникиан атындағы әскери мектебіне оқуға өтініш берді. Кейін мектеп Тбилисиге көшіріліп, Транскавказдық біріктірілген жаяу әскер мектебі деп аталды. Ол 1929 жылы офицер дәрежесінде бітірді. Ол соғыста ерекшелікпен қызмет етті және кейін Солтүстік Кавказ әскери округінде орналасқан 751-ші атқыштар полкіне қолбасшылық етті. Оның бөлімшесі уақытша совет шегінуі кезінде арткы бөлімге қатысып, Осі күштеріне қарсы қатты қарсылық көрсетті. Оның бөлімшесі 1941 жылы 8 қыркүйекте Ельня қаласына бірінші болып кірді, бұл жетістік оған соғыстан тынығу кезеңін берді. Қысқа уақытқа тоқтағаннан кейін, соғыстар РСФСР-дің сол бөлігін қамтыды. Бабаджанианның полкі Фатежде Оқпан әскерлерімен күресті және Курскті эвакуациялауға көмектесті. Қаңтар айында оған Соколия Плота ауылында неміс позицияларын шабуылдап, басып алуға бұйрық берілді. Шақыру барысында немістердің өзінен алты есе көп күш жинағанын анықтады, бұл оны флангілерінен шабуыл жасауға мәжбүр етті. Оның маневрі қорғаныстағы күштердің арасында үзіліс жасауға мүмкіндік берді, олар ауыр зардап шекті және өздерінің позицияларынан кетіп қалды. Оның полкі Випользово ауылын және Курск Белгород темір жолының бастапқы аялдамасы Шумаково станциясын басып алды және Курск қаласының оңтүстік-шығысында Седвенский аймағына терең кірді. 1942 жылдың қыркүйегінде ол үшінші механикаландырылған корпустың бөлігі болып табылатын 3-механикаландырылған бригаданың командирі болды. Оның бөлімшесі 1-ші Украина майданына қосылды және Украинадан Оқпан әскерін шығару үшін күреске қатысуға тағы бір рет жіберілді. 1943 жылдың қысы барысында 44-ші Бабаджанян бригадасы Винница, Жмеринка және Тернополь қалалары мен ауылдарын азат етуге қатысты. Бабаджанианның қолбасшылығындағы танктер, әсіресе, Козятин шайқасында ерекше көзге түсті, нәтижесінде неміс 70-ші мотоатқыштар дивизиясы жойылды. 1944 жылдың наурыз айында Бабаджанян өзінің бригадасын Днестр өзенінен өтіп, Станислав қаласын қайтаруға аттанады. Бірнеше күн бойы шабуылдар жүргізіліп, оның әскері өзеннің оң жағалауын басып алды. Оның күш-жігері үшін 8-ші механикаландырылған корпустың командирлері 2 сәуірде Бабаджанианға Кеңес Одағының Батыры атағын берді. 1945 жылдың қаңтарында Висла-Одер шабуылдарының бір бөлігі ретінде оның броньдары Польшаға қарай аттанып келе жатқан бөлімшелерге ауыр оттық қолдау көрсетті, онда олар елге ішкі жолдарды қорғайтын қамалдарды құртты және Лодзь, Кутно және Познань қалаларын басып алуға көмектесті. Айдың соңында Бабаджанианның корпусы Германияның шекарасына жетіп, Ландсберг, Цев, Вейхерово және Померанияның басқа да қалаларын басып алу үшін әскери операцияларды бастады. 1-ші Белоруссия майданының құрамында 2-ші ақпанда 11-ші танк корпусы Одерден өтіп, артиллерия мен әуе көмегімен Франкфурт-на-Одерді басып алуға қатысты. Оның әскерлері Берлин үшін шайқасқа қатысып, 1-ші Украина майданының бөлімшелерімен бірге ауыр көше шайқастарында күресіп, Рейхстагты басып алуға қатысты.

Кейінгі мансап

1945 жылы 11 шілдеде Бабаджанян Кеңес Одағының танк әскерінің генерал-майоры болды. 1948 жылы Бас штабтың әскери академиясын бітіріп, жауапты командалық лауазымдарға тағайындалды. Бабаджанян 1950-1951 жылдары Карпат әскери округінің 1-ші қолбасшысының орынбасары болды. және ол өлгенге дейін осы лауазымда болды.

Жады

1978 жылы Мәскеудің Солтүстік-Батыс әкімшілік округінің бір ауданына Бабаджанянның есімі берілді. Еревандағы көшелердің бірі Бабаджанианның есімімен аталған. 2012 жылдың 22 желтоқсанында Одессадағы көше Маршал Бабаджанян көшесі деп қайта аталды. 2016 жылы 23 мамырда Армения астанасы Ереванда маршал Хамазасп Бабаджанианның есімімен аталған көшеде монументалды мүсіні орнатылды.

Жарияланған еңбектер

Дороги Победы [Жеңіс жолы]. Мәскеу: Молодая Гвардия, 1972 жыл. Tankki и Tankovye Войска [Танктер мен танк күштері]. Мәскеу: Воениздат, 1970.