Кіріспе
Сие Абраха Хагос (, siyә abräha; 1955 жылы 12 маусымда туған) - 1991 жылдан 1995 жылға дейін Эфиопияның қорғаныс министрі қызметін атқарған эфиопиялық саясаткер. Ол 2002 жылға дейін Тигрэй халықтық азаттық майданының (TPLF) және Эфиопия халықтық революциялық демократиялық майданының атқарушы комитеттерінің жоғары лауазымды адамы болды. 2013 жылдан бері Либериядағы БҰҰ Даму бағдарламасының қауіпсіздік секторын реформалау жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істейді.
Siye Abraha Hagos (also Seeye Abraha Hagos) (, siyә abräha; born 12 June 1955) is an Ethiopian politician who served as Ethiopian Minister of Defense from 1991 to 1995. He was a top official of Tigray People's Liberation Front (TPLF) and Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front executive committees until 2002. Since 2013, he has been working as Security Sector Reform Advisor for United Nations Development Programme in Liberia.
Жеке өмір және білім
Сие Абраха Эфиопия империясының Тигрэй провинциясының Тембиендегі Аддеха ауылында дүниеге келген. Бастауыш мектепті Тигрэйде, одан кейін Аддис-Абебадағы Генерал Вингейт орта мектебінде оқыды. Содан кейін ол студенттік қозғалыста белсенді болған Аддис-Абеба университетінде медицина студенті болып оқыды, бірақ бірінші жылынан кейін университет оқуын тастап, қарулы күрес үшін ТЖЛФ-қа қосылды. 2012 жылы Гарвард университетінен мемлекеттік басқару магистрі дәрежесін, ал 1995 жылы Ашық университетінен бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. Ол Тигрэй халықтық азаттық майданының бұрынғы бүлікші жауынгеріне үйленген және олардың бір қызы мен екі ұлы бар.
1991 жылға дейін
Аддис-Абеба университетінде оқып жүргенде жас Сие студент сәтінде қатысып, кейін 1970-ші жылдардың ортасында ТЖЛФ-қа қосылды. ТҮПЛФ-ке бүлікші жауынгер ретінде қосылғаннан кейін ол партияның жоғары шеніне көтеріліп, қысқа уақыт ішінде ТҮПЛФ күшінің қолбасшысы болды. Оның ТЖҚ-дағы беделінің арқасында Дерг билігі оның отбасына кек алуда. Оның ағасы физика мұғалімі болған Мекелдегі Атсе Йоханнес орта мектебінен алынып, оқушылардың көз алдында атып өлтірілді.
Қорғаныс министрі (1991-1995)
1991 жылы Дерг жеңілгеннен кейін және Эфиопияның Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Сие Эфиопияның қорғаныс министрі қызметін атқарды. Қорғаныс министрі және заң шығарушы ретінде ол барлық басқа қарулы көтерілісші топтармен қарулы күресін тоқтатып, Өткінші үкіметке қосылу үшін келіссөздер жүргізді. Қорғаныс министрлігін жедел және тиімді мекемеге қайта құрудан және жаңа ұлттық қорғаныс күштерінің негізін қалаудан басқа, Сейе жарты миллионнан астам бұрынғы әскери қызметшілерге және бұрынғы жауынгерлерге әсер ететін ДДР бағдарламасын жүзеге асыруға бақылау жасады. Сондай-ақ, 1998-2000 жылдардағы Эфио-Эритрея соғысында екінші тараптың агрессиясын кері қайтаруда және БҰҰ-ның бейбітшілікті сақтау күштерін орналастыру жағдайларын жобалауда басты рөл атқарды.
effective institution and laying the foundations for a new national defense force, Seeye oversaw the implementation of a DDR program affecting over half a million ex servicemen and ex combatants. He also had a key role during the 1998 2000 Ethio Eritrean War both in reversing the Aggression of the other side and in the design of the conditions for the deployment UN Peace Keeping Forces.
Тигрэйді қалпына келтіру үшін Endowment Fund бас директоры (1995-2002)
Сие 1995 жылы құрылғаннан бастап 2000 жылға дейін Тигрэйді қалпына келтіру үшін Endowment Fund Басқармасының төрағасы және Бас атқарушы директоры болды. Ол сондай-ақ тоқсанның басында соғыс аяқталғаннан кейін экономикалық оңалту мен қайта құру саясатын енгізуде маңызды рөл атқарды. Қайта құру процесінің бір бөлігі ретінде ол Эфиопия әуе компаниялары мен Эфиопия телекоммуникацияларының басқарма төрағасы қызметін атқарды және оларды автономды корпоративтік субъектілер ретінде құруға басшылық етті. Ол сондай-ақ түрлі даму іс-шараларына қатысатын үлкен қорды басқаруға қатысты.
end of the war in the early nineties. As part of the restructuring process he served as board chairman of both Ethiopian Airlines and Ethiopian Telecommunications and led their establishment as autonomous corporate entities. He also was involved in the running of a big Endowment Fund which was involved in diverse development activities.
Дау-жанжал және түрмеге қамау
2002 жылдың шілдесінде Сие Федералды этика және сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссия тарапынан өзінің серіктестеріне банктік несие алу және мемлекеттік мүлік сатып алу үшін әділетсіз көмек көрсету арқылы билікті теріс пайдалануда деп айыпталды. Кейіннен оған екі нақты іс-әрекет жасады: мемлекеттік Эфиопия коммерциялық банкіне өзінің ағасы Михретаб Абрахаға несие беру үшін қысым жасады және Михретабқа AMCE-ден сатып алған 15 жүк көлігінен 19% жеңілдік алуға көмектесті, бұл жүк көлігін құрастыру зауытында Эфиопия үкіметі 30% үлес алады. Сот отырысында федералды судья Биртукан Мидекса дәлелдердің жоқтығы үшін Сийеді босатты, алайда кейіннен ол ғимараттан шыққан сәтте үкiмет оны тұтқындап, алты жылға бас бостандығынан айырды. 2007 жылдың 11 маусымында Эфиопияның Жоғарғы соты оның банкті бауырына несие беруге қысым жасағаны туралы айыпты жоққа шығарды, ал бауыры Михретабқа 15 жүк көлігінің жетпесінде жеңілдік алуға көмектескені үшін айыпты деп тапты. Сол отырыста Михретаб пен оның достары мен туыстары, сондай-ақ олардың бірнешеуіне үкімді бірге тыңдаған бірнеше адам бес жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Алайда олардың көпшілігі түрмеге қамалғандықтан, босатылды.
Босатылғаннан кейін
2008 жылдың шілдесінде Сие оппозициялық партиялар мен белсенділердің жаңа коалициясы - Демократиялық диалог форумының (ФДД) құрылтайшы мүшесі болды. Содан бері ол бұрынғы президент Негасо Гидадамен бірге, басқа бір бұрынғы ЕҚДР мүшесі, FDD мүшесі болып табылатын коалицияға қосылғанын жариялады. Алайда 2010 жылдың соңында Демократия және әділдік үшін бірлік партиясы үкіметтік қысым мен партияның жоғары лауазымды адамдарын түрмеге қамаудан кейін таратылды. 2011-2012 жылдары Сийе Абраха Гарвард Кеннеди мектебінің (АҚШ) Мейсон бағдарламасының мүшесі болды. 2012 жылдың ортасында бітіріп, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасына жұмысқа орналасты.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы
2013 жылы Сие БҰҰДБ-ның қауіпсіздік секторын реформалау жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды. Либерияда қауіпсіздік секторын реформалау жөніндегі кеңесші болып жұмыс істейді.