Кіріспе
Испаниядағы таулар тізбегі Гуадаррама таулары - Иберия түбегінің ортасында орналасқан таулар тізбегі - Орталық жүйе (Система Централь) -нің негізгі шығыс бөлігін құрайтын таулар тізбегі. Ол Авила провинциясындағы Сьерра-де-Гредос және Гвадалахара провинциясындағы Сьерра-де-Айлон жүйелерінің арасында орналасқан. Бұл тау жиегі оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылып, оңтүстік-батыста Авила провинциясынан Мадрид қоғамдастығына дейін, солтүстік-шығыста Сеговия провинциясына дейін созылады. Қашықтығы шамамен ұзындығы бойынша. Оның ең биік шыңы - Пеналара. Гуадаррама тауларының флорасы Атлантика аймағының биік аймағында жәндіктер, тау шалғындылары, испандық шоқ тоғайлары, қарағай ормандары және Пиреней дуалы ормандарымен сипатталады; ал төменгі жерінде Жерорта теңізі аймағында - Холм дуалы ормандары. Ал шыңдардың айналасындағы жайылымдар қарағай мен испан бұталарымен қоршалған. Тауларда әр түрлі жануарлар тіршілік етеді, мысалы, Ибериялық сабан, елік, елік, жабайы шошқа, барс, әр түрлі қызылша, еуропалық жабайы мысық, түлкі және қоян. Бұл аймақта құстар да көп, соның ішінде испан императорлық бүркіті мен Еуразиялық қара бүркіт сияқты жыртқыш құстар бар. Мадридке жақын орналасқан таулар жотасы келушілермен толығады. Өзендер мен темір жолдар арқылы өтетін. Бұл аймақта туризм инфрақұрылымы өте дамыған, сонымен қатар тау спортының түрлі түрлері де бар. Бұл таудың әлсіз табиғаты мен тіршілік ету ортасына қауіп төндіреді.
The Sierra de Guadarrama (Guadarrama Mountains) is a mountain range forming the main eastern section of the Sistema Central, the system of mountain ranges along the centre of the Iberian Peninsula. It is located between the systems Sierra de Gredos in the province of Ávila, and Sierra de Ayllón in the province of Guadalajara. The range runs southwest–northeast, extending from the province of Ávila in the southwest, through the Community of Madrid, to the province of Segovia in the northeast. The range measures approximately in length. Its highest peak is Peñalara, in elevation. The flora of the Sierra de Guadarrama are characterized in the higher elevation Atlantic vegetation region with Juniper groves, montane grasslands, Spanish broom thickets, pine forests, and Pyrenean Oaks forests; and in the lower elevation Mediterranean vegetation region by Holm oak forests. while the pastures around the summits are fringed by juniper and Spanish broom shrubs. The mountains abound with a variety of wildlife such as Iberian ibex, roe deer, fallow deer, wild boar, badger, various types of weasel, European wild cat, fox and hare. The area is also rich in birdlife, including birds of prey such as the Spanish imperial eagle and the Eurasian black vulture. The mountain range's proximity to Madrid means it can get crowded with visitors. The range is crossed by numerous roads and railway routes. It has a highly developed tourism infrastructure, coupled with provisions for various mountain sports. This poses a threat to the fragile environment and habitats of the mountains.
Атаудың этимологиясы
Гуадаррама таулары деген атау Гуадаррама өзені мен Гуадаррама қаласынан алынған. Гуадаррама сөзінің өзі араб тіліндегі "құмды өзен" деген сөзден алынған. сөздері гуад (өзен) және арама (құмды) сөздерімен құралған. Басқа бір түсіндірме кіші өзеннің кең тау жотасын құрай алатынына күмәнданады және атауды латын тіліндегі aquae dirrama, яғни "су бөліктері" деген мағынадан алады, бұл Пиреней түбегіндегі екі ірі су бассейнінің, солтүстіктегі Дуро мен оңтүстіктегі Тежу арасындағы таулардың орнын өте орынды сипаттайды. Орта ғасырларда бұл тау тізбегі Сейет Пикос тауының бейініне байланысты Сьерра-дель-Драгон ("аждаһа тізбегі") деп аталды.
Жалпы ақпарат
Гуадармалар Иберия түбегінің Солтүстік және Оңтүстік мезеталары арасындағы табиғи бөліністі құрайды, ол Орталық жүйе деп аталатынның бір бөлігі болып табылады. Тау негіздері теңіз деңгейінен 900-1200 метр биіктікте орналасқан, ал тау жиектерінің негізгі шыңдары орташа топографиялық биіктігі 1000 метр. Алдыңғы маңдағы ең биік тау - Пеналара тауының биіктігі теңіз деңгейінен 2428 метрге жетеді. Алматының басталуы Альберше өзенінің аңғарында басталады, ол Сьерра-де-Гредосты екі бөлікке бөледі және Сомосьерра асуында аяқталады, ол Таго және Дуро өзендерінің өзен алабы арасындағы гидрографиялық шекара ретінде қызмет етеді. Таулар әр түрлі тау ағындарының әсерінен екі өзенге де өзендік материал береді, мысалы, Джарама, Гуадаррама және Манзанар, олар Тагусқа құяды, ал Дуратон, Сега және Эрезма Дуэроға құяды. Сағаның солтүстік-шығыс ұшы 41° 4' Солтүстік, 3° 44' Батыс, ал оңтүстік-батыс ұшы 40° 22' Солтүстік, 4° 18' Батыс маңындағы географиялық координаттары. Негізгі оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай бағытталудан ауытқыған тау жиегінің батысқа қарай қарайтын тармағы бар: Cuerda Larga ("Ұзын арқан") немесе Карпетанос таулары (Montes Carpetanos). (Бұл атау кейде Гуадараманың Peñalara мен Сомосьерра арасындағы негізгі осьінің солтүстік бөлігіне де қолданылады.) 15 км ұзындықтағы Карпетанос тау жиегі Мадрид қоғамдастығында Навасеррада асуынан басталып, Моркуера асуына дейін (Пуэрто-де-ла-Моркуера) 2000 метрден астам биіктікте орналасқан. Сол жерден Карпетанос өзені төмен қарай қарай түсіп, Лозоя мен Ярама өзендерінің қосылуына жетеді. Cuerda Larga тауларының ең биік шыңы - Cabezas de Hierro 2383 метр. Cuerda Larga мен Sierra de Guadarrama-ның негізгі аумағы арасында Lozoya аңғары орналасқан, ол Орталық жүйесінің ең суретшіл тау аңғарларының бірі, ол қыста көптеген туристерді шаңғымен, сондай-ақ жазда басқа да ойын-сауық түрлеріне тартады. Гуадрамалардың тағы бір батыс тармағы, Ла Мужер Мюерта ("Өлі әйел") немесе Сьерра-дель-Квинтанар (Квинтанар таулары), Фуэнфриа асуынан (Пуэрто-де-ла-Фуэнфриа) басталады және толығымен Сеговия провинциясында орналасқан. Оның ұзындығы 11 км, ал бірнеше шыңдары 2000 метрден асады, олардың ішінде Монтон де Триго ("Бидай үймесі"). Cuerda Larga және La Mujer Muerta-дан басқа, негізгі жотаның шетінде бірнеше шағын таулар немесе төбелер орналасқан. Атап айтқанда, Сеговия аймағында Cerro de las Cardosillas (1,635 м, 5,364 фут), Cerro de Matabueyes (1,485 м, 4,872 фут), Cerro del Caloco (1,565 м, 5,134 фут) және Sierra de Ojos Albos (1,662 м, 5,452 фут); ал Мадрид аймағында (солтүстіктен оңтүстікке қарай) Cerro de San Pedro (1,423 м, 4,668 фут), Sierra del Hoyo (1,404 м, 4,606 фут), Cerro Cañal (1,331 м, 4,366 фут) және Las Machotas (1,466 м, 4,809 фут).
Геология
Гуадаррама таулары - Иберия түбегіндегі үлкен Месета-Централь (Орталық таулар алқап) бөлігінің екі бөлігі - Оңтүстік және Солтүстік субплатоға жататын тектоникалық тақталардың соқтығысуының нәтижесі. Таулар қатары Кенозой дәуірінде (66 миллион жыл бұрын басталған) пайда болды, бірақ таулар құралған басым материал (гранитті текше тақталық) бұрыннан бар болатын, ол палеозой дәуірінде Лауразия мен Гондвана арасындағы континенттік соқтығысу кезінде Пангея пайда болған кезде Вэриска оргенезиясы кезінде салынған. Таулар пайда болғаннан бері едәуір эрозияға ұшырады, сондықтан көптеген шыңдар, әсіресе солтүстік және оңтүстік бөліктерде, тау жоталары жазылып, альпинистер "куердас" деп атайды. Осы себептерге байланысты, Сьерра-де-Гуадарраманы құрайтын материал Пиреней, Альп, Анд және Гималай сияқты көптеген басқа белгілі тау жүйелерінен әлдеқайда көне.
Құрылымның егжей-тегжейі
Палеозой дәуірінің ортасында (бұрынғы 360-290 млн.ж. аралығында) ежелгі граниттер мен шөгінділердің бастапқы субстраттары иіліп, метаморфизацияланып, гнейсті қалыптастыра бастады. Одан кейін, шамамен 290 және 250 млн. жыл бұрын көміртек кезеңінде гнейс сынығып, магма массасының жер бетіне жетуіне мүмкіндік берді, ол ақыр соңында гранитті текше таулы алқапқа айналды. Палеозой дәуірінің соңғы кезеңінде, перм дәуірі кезінде тектоникалық тақталар соқтығысып, бүкіл тау жотасының көтерілуіне себеп болды. Ақырында, палеозойдың соңынан мезозой дәуіріне дейін (250 және 65 млн.ж.т.) және қазіргі уақытқа дейін жалғасып жатқан эрозия процестері Гуадаррама тауларының өлшемін азайтып, профилін тегістеді және дөңгелектеп жіберді. Сонымен қатар, осы геологиялық дәуірде мұхит ауысуы орын алды, соның салдарынан таулардың қазіргі орналасуы бір уақыт бойы мұхиттың бөлігі болды. Мүмкін, сол кездегі таулардың шыңдары тек қана мұхит деңгейінен едәуір жоғары емес, кішкентай аралдар болған шығар. Бұл Гуадарамма тауларының жоталарында және олардың кейбір ішкі үңгірлерінде кездесетін әк тас (әдетте теңіз организмдерінен алынған кальциттен түзілген шөгінді жыныстар) болуына себеп болады. Бірнеше шыңдарда, атап айтқанда Эль-Велон, Ла-Пинилла және Патонесте әктас тастар бар. Кенозой дәуірінде Гуадарманың қазіргі түрін қалыптастырған басқа процестер болды. Тасты массивтің эрозиясы тау бассейндерін құмтастан толтырған шөгінділерді тудырды. Төртінші кезеңдегі мұздықтардың әсері (бұрынғыдан 1,8 млн жыл бұрын) бірнеше тау профилін шағын цирктермен, ойылған мұздық көлдермен және мореналар қалдырды. Үш ерекшелік те Пеналарада кездеседі. Сонымен қатар, Эль-Неверо мен Ла-Малициосада мұздықтардың кейбір іздері қойдың арқасында ойылған тау жыныстары мен кішкентай цирктер түрінде кездеседі. Соңғы миллион жылда мұздықтардың әсерінен тау беткейлері мен ойма-қаймақ аңғарлары мен террасалары арқылы өтетін өзендер желісі нығая бастады.
Негізгі қалалар мен кенттер
Гуадаррама таулары айналасында көптеген елеулі елді мекендер орналасқан, олардың ішінде демалыс кезінде қоныстанған көптеген екінші тұрғын үйлер бар. Мадрид қауымдастығына жақын таулардың оңтүстік-шығыс беткейлерінде және олардың маңында халықтың қысымы өте жоғары, бұл, ішінара, тауларға жақын жерде өмір сүруге ұмтылған адамдардың көптігімен байланысты. Ең маңызды қалалар - Мадрид қоғамдастығындағы Сан-Лоренцо-де-Эскориал, Гуадаррама, Навасеррада, Серседилла, Манзанарес-эль-Реал, Мирафлорес-де-ла-Сьерра және Раскафриа, Сеговия провинциясындағы Лос-Анжелес-де-Сан-Рафаэль және Сан-Ильдефонсо. Бұл қалалар жақын маңдағы тау беткейлеріне жету үшін шығу нүктелері болып табылады және туристік сауда орталығы ретінде қызмет етеді, олар келушілерге жатақханалар, мейрамханалар мен дүкендер ұсынады. Бұл муниципалитеттер тау етегінде орналасқанмен, олар 1200 метрден төмен орналасқан. Гуадаррама таулары Мадрид пен Сеговия қалаларының фон ретінде қызмет етеді, дегенмен Сеговия Мадридке қарағанда шыңдарға жақын орналасқан.
Гидрографиялық
Гуадарма тауларының климаты қатты жауын-шашынмен ерекшеленеді, бұл аумақта көптеген өзендер мен өзендер пайда болады. Бірнеше өзен ерекше маңызға ие. Сеговияға қараған тау беткейлері Морос және Эресма өзендерін тудырады, соңғысы Сеговия қаласы арқылы ағады. Мадридке қараған беткейлер Гуадаррама өзенін (оның аты Гуадаррама қаласы мен тау жотасы), Мадридтен өтетін Манзанарес өзенін және Ель-Атазар бөгетінің орналасқан жері) өз атымен аталған аңғардан өтетін Лозоя өзенін тудырады. Пеналара шыңының оңтүстік беткейінде, биіктігі 2200 м жерде, мұздық шығу тегі бар шағын қорғалған көлдер бар. Тау тізбегінде көп сандаған бөгеттер бар болса да, олардың барлығы шағын көлемді. Сеговияға қараған беткейлерде ең көрнекті бөгеттер - Песес, Ревенга, Понтон және Пирон, ал Мадридке қараған беткейлерде Тобар, Яроса, Навасеррада және Пинилья бар. Мадрид қауымдастығында таулар шегінен тыс жерде одан да үлкен үш бөгет бар: Вальмайор, Сантильяна және Пардо.
Флора мен фауна
Гуадарма тауларының флорасы мен фаунасы өте әртүрлі, бұл Испанияның Орталық Алабының ортақ климаттық және жер қойнауындағы ортақ түрлерінің және Пиреней мен Альп тауларының биіктігі мен таулы жеріне тән өсімдіктер мен жануарлардың синтезі.
Флора
Таулардың биік беткейлері альпілік шөптермен жабылған және ірі қара малының жайылым жері ретінде кеңінен пайдаланылады. Бұл ірі қара малдың етінің сапасы өте жоғары, ол арнайы "Ternera de Guadarrama" ("Гуадарма бұзауы") деп аталады және сертификатталады. Биік тау жайылымдарының астында, субальпий және таулы жазық жерлерде Испаниядағы ең жақсы табиғи шотландтық қарағай (Pinus sylvestris) ормандары бар. Қайың ормандардан төмен, ортаңғы биіктіктерді кейде жоғары қайың белдеуіне қол сұғатын Пиреней дуалы (Quercus pyrenaica) бақшалары алып жатыр; бұл проблемалық, өйткені Пиреней дуалы қорғалған қорғау мәртебесіне ие және ұлттық парк органдарының рұқсатысыз кесілмейді. Дегенмен, жыл сайын бақылаудағы ағаш кесу рұқсат етіледі, ондағы ағаштарды жергілікті таулы ауылдарды отынмен қамтамасыз ету үшін пайдаланады. Тау тізбегінің батыс бөлігі түрлердің таралуы мен алуан түрлілігі өзгергенін көрсетеді, шотландтық қарағайдың орнына тас қарағай (Pinus pinea) басым, ал Пиреней дуалының орнына португалдық дуалы мен Холм дуалы басым.
Өсімдік түрлерінің тізімі
Ағаштар: еуропалық қара қарағай, теңіз қарағай, шотланд қарағай және тау қарағай; ағаш, аллюр, кл, қарағай, қос ағашы, бук, шұбар дуа, португал дуасы, пиреней дуасы, савинский қылқан жапырақтары, рован және тис. Қабақтар: ағаш, француз лавандасы, қарапайым қарағай, аю, папоротник, тас роза, қарағай, Fabaceae, боис, розмарин және тимьян. Көп таралған қарағайлық саңырауқұлақтар - морел, шафран сүт шапкасы, лепиота, шантерел және патша кернейлі саңырауқұлақтар.
Фауна
Мұндай маңызды экожүйеде күтпегендей, жануарлар дүниесі өте әртүрлі, мысалы, Ибериялық сақа, елік, елік, жабайы шошқа, барс, әр түрлі қызылша, еуропалық жабайы мысық, түлкі және қоян сияқты сүтқоректілер бар. Құстар да жақсы танымал, мысалы, цитриль финк және крестный тит, сондай-ақ әдеттегі су құстары, әсіресе Embalse de Santillana (Сантильяна су қоймасы). Бұл аймақтағы жыртқыш құстарға Испанияның таңғажайып императорлық бүркіті мен Еуразияның қара бүркіті жатады. Гуадрамаларда тұратын жануарлар Испанияның 45% және Еуропаның 18% жануарлар дүниесін құрайды. Гуадрама құстары көптеген құс түрлерінің, соның ішінде кран мен қара торғайлардың көшіп-қону бағыты болып табылады. Бұл аймақта өмір сүретін құрт-құрттардың қатарына испандық императорлық бүркіт пен еуразиялық қасқыр жатады.
Климат
Гуадарманың климаттық ерекшеліктері бар, ол жаз мен қыс аралығында температураның айтарлықтай өзгеруімен және өте құрғақ жазмен сипатталады. Бірақ, кез келген таулы аймақтағыдай, таудағы климат биіктікпен айтарлықтай өзгереді және оны дискретті климаттық аймақтарға бөлуге болады. 800 м мен 1400 м аралығында орташа жылдық температура 9 °C мен 13 °C аралығында өзгереді, жазғы ең жоғары температура 28 °C, ал қысқы ең төменгі температура 3 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 500-800 мм, негізінен жазғы емес айларда. Бұл биіктікте желтоқсан мен ақпан аралығында жауын-шашынның көп бөлігі қар түрінде түседі, бірақ әрқашан ерекше жағдайлар болады, ал қар үш күннен артық ерімейтін болады. Бұл аймақта барлық қалалар мен адамдардың көпшілігі тұрады; бұл сонымен қатар барлық ерекше биіктіктерден адам трафигі мен кіргізуден болатын зақымдануға ең көп бейімделгенін білдіреді. 1400-2000 м биіктікте орташа жылдық температура 69 °C, жазғы ең жоғары температура 25 °C, қысқы ең төменгі температура 8 °C. Жылдық орташа жауын-шашын биіктікпен 700-1300 мм-ге дейін өседі, бұл да негізінен жазғы маусымда қар түрінде, бірақ желтоқсан мен сәуір аралығында. Қардың көп бөлігі қыста, әсіресе тау жотасының солтүстік беткейінде қалады. 2000 мен 2428 м аралығында орташа жылдық температура 4-6 °C аралығында, жазғы ең жоғары температура 20 °C, қысқы ең төменгі температура 12 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1200-2500 мм, көбінесе қараша мен мамыр аралығында қар жауады, ол барлық қыста және көктемде қалады. Қорыта айтқанда, Гуадарраманың климаты өте ылғалды, қалған Месета Централ (Орталық плато) климатына қарағанда, және жалпы алғанда суық, биіктікпен өседі. Таудың биіктігі жоғары жерлерде жел жиі соғады, ал тауларда жаңбырлар жазық алқаптағыдан жиі болады.
Жолдар арқылы
Гуадарма табиғи бөгетті құрағандықтан, оны Иберия түбегінің солтүстігі мен оңтүстігін байланыстыратын таулар арқылы маңызды жолдар кесіп өтеді. Жолдар Рим дәуірінен бастап олардың атақты жолдарының құрылысымен басталады, олардың бірі Серседилла қаласынан басталып, тауларды кесіп өтіп, Фуэнфриа асуында аяқталады. Жол әлі де кейбір түпнұсқа таспен бірге болса да, 18-ші ғасырдың ортасында салынған жолдар оны ескірген: Гуадаррама асуы немесе "дель Леон" бағыты, Мадридтен Коруньяға баратын ұлттық тас жол 6-мен қызмет көрсетеді (егер басқа автокөлік жолы, АП 6, таулар арқылы туннельдер арқылы да пайдаланылуы мүмкін); Мадрид пен Сеговия арасындағы Навасеррада асуы; және Авто-дель-Норте, Мадридтен Ируньге дейінгі темір жолмен бірге Сомосьерра асуы. Таулар арқылы Мадрид пен Авила, Сеговия мен Бургос арасындағы жеке темір жол жолдары өтеді, олар астананы елдің солтүстігіне байланыстырады. Бұл желілер ескірген болып саналады және олар Miraflores de la Sierra мен Сеговия арасындағы туннельдермен жаңа жоғары жылдамдықты Alta Velocidad Española ("Испан жоғары жылдамдығы") пойыздарымен ішінара ауыстырылады. AVE арнайы жолдарда сағатына 300 км жылдамдыққа жетеді. Мадрид пен Сеговия арасындағы AVE жолы ашылды, ал желі солтүстікке қарай баяу кеңейтілуде.
Тарих
Тарихының көп бөлігінде таулардың екі жағындағы ормандар мен шалғынды жерлерді қоса алғанда, таулардың орталық бөлігі Сеговия қаласымен байланысты болды, кем дегенде оның Римдік бақылауында Сегобрига атауымен. Алайда, Испания сотының талаптарына сәйкес Мадрид провинциясы құрылғаннан кейін, таулардың саяси атаулары екі провинция арасында бөлінді. Бүгінде бұл таулар аралығы көбінесе Мадридпен байланысты, өйткені бұл қаланың Испанияның астанасы ретінде танымал екендігіне назар аударылады. Гуадарманың табиғи бөгеті ретінде атқаратын рөлі Испанияны қиратып келген көптеген қарулы қақтығыстарда маңызды болды. Ғасырлар бойы тау жиегі солтүстікке қарай христиан патшалықтары мен оңтүстікке қарай мұсылман патшалықтары арасындағы шекараны құраған. Бұл дәуірдің мұрасы таудың екі жағында орналасқан ортағасырлық қалаларда, мысалы Мадридтегі Буитраго-дель-Лозоя мен Манзанарес-эль-Реалда және Сеговиядағы Кастильо-де-Педрасада көрінеді. 1808 жылы Испанияның Франциядан келген басқыншыларына қарсы жарым арал соғысы кезінде Сомосьерра шайқасы Сомосьерра асуында өтті, онда испандықтар негізінен поляк найзашыларынан тұратын Наполеон әскерлерімен жеңілді. Сол сияқты, Гуадаррама шайқасында Испанияның Азамат соғысы кезінде (1936-1939) тау жотасы маңызды майданды құраған. Бүгінде таудың жоғарғы бөлігінде әлі күнге дейін окоптар мен қару-жарақ орнатылған жерлер бар. Гуадрама, мәдени және білім беру маңыздылығы бар халық көп тұратын орталықтарға жақын орналасқандықтан, Испанияның алғашқы аймақтарының бірі болды, онда табиғи ресурстар мен табиғатты зерттеу экономикалық және білім беру себептерінен бағаланды. Бұл 1876 жылы Institución Libre de Enseñanza (Білім берудің еркін институты) құрылуымен аяқталды, ол жақын маңдағы тау жотасының табиғи сұлулығын Мадридтің мәдени құндылықтарына сіңіруді ұсынды. 1920 жылдары бүкіл аймақты қорғалған ұлттық парк деп жариялау туралы шақыру болды; бұл түсінік әлі күнге дейін жүзеге асырылмаған, бірақ бүгінгі таңда қолдау тапты.
Ескерткіштер мен құрылыстар
Гуадарма тауларының беткейлерінде көрікті табиғаты, жазғы ауа райы, әсіресе Мадрид пен Сеговияға жақын орналасқан жері көптеген таңғажайып ғимараттар мен ескерткіштерді жасады. Сан-Лоренцо де Эль-Эскориалдың Корольдік монастыры - бұл Сент-Квентин шайқасын еске алу үшін салынған орасан зор сарай (1557 ж.), Эль-Эскориал - сонымен қатар Августин монастыры, мұражай және кітапхана кешені. Бұл Сан-Лоренцо-де-Эль-Эскориал қаласында орналасқан. Архитектор Хуан Баутиста де Толедо мен Хуан де Эррера классикалық стильде жобалаған және 1563 жылдан 1584 жылға дейін салынған, ол Сент-Лоуренстің шейіт болуын еске алу үшін тор тәрізді. Бұл кешенде Тициан, Тинторетто, Эль Греко, Веласкес, Роджер ван дер Вейден, Паоло Веронезе, Алонсо Кано, Хосе де Рибера, Клаудио Коелло және басқалардың шедеврлері бар; оның кітапханасында мыңдаған баға жетпес көне қолжазбалар бар; және кешен ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны болып тағайындалды. Монте-Абантостың солтүстік бетінде, қалың қарағайлы бау-бақшалармен қоршалған, Санта-Крус-дель-Валле-де-лос-Каидос ("Жиілгендер аңғарының қасиетті кресті") орналасқан. Испанияда Азамат соғысында қаза тапқандарды еске алу үшін генерал Франсиско Франко жасаған ескерткіште 40 000 сарбаздың сүйектері мен Франконың жерленген базиликасы бар. Жоғарыда 150 м биіктіктегі граниттен жасалған үлкен крест тұр, ол 50 км қашықтықтан да көрінеді. Раскафриада, Лозоя аңғарының ортасында, Санта-Мария-де-Эль-Паулар монастыры ("Санта-Мария-де-Паулар монастыры") орналасқан. Маңызды көрікті тау-кендермен қоршалған монастырдың үлкен монастыры 14 ғасырдың аяғына таман салынған. Ол Кастилия королі Генрих II-нің тапсырысы бойынша салынған және 1876 жылы Испанияның ұлттық ескерткіші деп жарияланды. Манзанарс қамалы - Ла-Педриза тауының етегінде, Манзанарс-эль-Реал муниципалитетіне қарасты ортағасырлық бекініс. Ол бірнеше цилиндрлі мұнаралардан тұрады және 15 ғасырдан басталады. Педраса қаласында ортағасырлық Кастильо де Педраса деген атау бар. Қаланы қорғайтын қырат бір төбеде тұр. Ол 14 ғасырда салынған, ал 16 ғасырда кеңейтілген. Бір кездері зақымданған болса да, замок қазіргі уақытта қалпына келтірілді және жақсы сақталған. Құрылысты барлық жағынан оның түпнұсқалық, ежелгі қабырғалары қорғайды, бұл қоршаған ортаға ортағасырлық атмосфера береді. Сан-Ильдефонсо муниципалитеті Кастилия мен Леонда Барокко стиліне негізделген Паласио Реал де ла Гранья де Сан-Ильдефонсо орналасқан. Бұл іс жүзінде жазғы уақытта испандық дворяндар пайдаланатын патшалық резиденция. Оны 1724 жылы Испанияның патшасы Филипп V тапсырған. Сарайдың кең бақшаларында мифологиялық жандардың көптеген мүсіндері бар, олар көркемдік құндылығы үшін жоғары бағаланады. Бақтар король Филипп V балалық шағында француз корольдік сарайында таныс болған бақтарға негізделген.