Кіріспе
Сент-Айвс – Кембриджшир, Англиядағы Ханттингдоншир ауданындағы ортағасырлық базар қаласы және азаматтық приход. Хантингдоннан шығысқа қарай 5 миль (8 км), ал Кембриджден солтүстік-батысқа қарай 12 миль (19 км) қашықтықта орналасқан. Тарихи тұрғыдан Сент-Айвс Хантингдоншир графтығының құрамында болған.
St Ives is a medieval market town and civil parish in the Huntingdonshire district in Cambridgeshire, England, 5 mile (8 km) east of Huntingdon and 12 mile (19 km) north west of Cambridge. St Ives is historically in the historic county of
Huntingdonshire.
Тарих
Қалашық Англосаксон Англиясында Slepe деп аталған. 1001–1002 жылдары бір шаруа егіс жыртып жүргенде Рамзи епископы Ивоның, Корнуолл кельт христиан дін қызметкерінің және шүкіршінің қалдықтарын тапқан. Осы жаңалықтың арқасында маңызды монах және дін қызметкері Еаднот Кіші Рамси аббаттығын құрды. Slepe Домсейд кітабында Хантингдонширдегі Хёрстингстон жүзінде тізімделген. 1086 жылы бір меншік және 64 үй шаруашылығы, 29.5 егістік алқабы, шалғынды және ормандық жерлер болған. Рамси аббаттығының маңызы орта ғасырларда артты. Парламенттегі аббаттардың дәрежесі бойынша Рамси Гластонбери мен Сент-Албаннан кейін үшінші орында тұрды. Оның ықпалы аймаққа пайда келтірді, өйткені Slepe Сент-Айвс болып өзгерді және елдегі ең ірілердің бірі саналатын нарық қаласы мәртебесіне ие болды. Бұрын Slepe Жібек жолының маңызды бөлігі болған. Бүгінгі күнге дейін қала Фенс аймағындағы маңызды сауда орталығы болып табылады. Сент-Айвс Хантингдон мен Эли арасындағы Ұлы Уз өзенінің жағасында орналасқандықтан, Шығыс Англияда сауда үшін маңызды орталыққа айналды. Ортағасырлық қаланың мөлшері мен гүлденуі оның көше жоспарында көрінеді. 15 ғасырдың басында Ұлы Уз өзені арқылы Сент-Айвс көпірі салынды, ол бұл жердегі бұрынғы өткелді алмастырды. Алты аркалы тас көпір Англиядағы ғибадатханасы бар төрт қалалық көпірдің бірі болды. Ерте орта ғасырларда бұл Ұлы Уз өзеніндегі стратегиялық маңызға ие болған, өйткені теңізден өзенге соңғы табиғи өткел немесе броды болған. Өзен төсегіндегі шақбақ тастардан броды жасалды, ол кейін тас көпірдің негізі ретінде қайта пайдаланылды. Орта ғасырлар бойы бұл қала үшін табыс көзі болды, өйткені өткел үшін жол төлемі жасау керек болды, әсіресе мал базарға мал әкелгендерге қатысты. 17 ғасырдан 19 ғасырдың ортасына дейін Сент-Айвс Шығыс Англияның осы бөлігінде сауда және кеме жүргізу орталығы болып қала берді. Қалада саудагерлер, теңізшілер және малшыларға арналған қонақ үйлер мен ойын-сауық орындары болды. Тауарлар баржалармен қалаға әкелінді, ал мал Лондонның Смитфилд базарына жіберілмес бұрын соңғы бордақылау алаңдарында демалды. Алайда, 1840 жылдары Кембридж және Сент-Айвс тармақ теміржолының салынуымен және жергілікті жол желілерінің жақсаруымен Ұлы Уз өзеніндегі коммерциялық көлік азайды. 1947 жылы Сент-Айвсте Ұлы Уз өзені тасып, 1998 жылғы Пасхада және 2003 жылғы қаңтарда кейбір аймақтар қайтадан қиын жағдайға түсті. 2006-2007 жылдары өзеннің екі жағында 9 миллион фунт стерлинг сомасында су тасқынынан қорғау жұмыстары жүргізілді. Қаланы қорғау үшін кірпішпен қапталған болат қадалар орнатылды, ең байқалатын жері – Уэйтс, онда алаң да жасалды. Өзеннің арғы жағында Хемингфорд Грейді қорғайтын және жылдық су тасқыны қаупін 10%-дан 1%-ға дейін азайтатын нығайтулар бар. Сент-Айвсте су тасқыны алаңында құрылыс салуға қазір шектеу қойылған. Сент-Айвсқа қатысты тарихи құжаттардың түпнұсқалары, соның ішінде алғашқы приходтық шіркеу тізілімдері, жергілікті басқару органдарының құжаттары, карталар мен фотосуреттер Хантингдондағы округтік мұрағаттағы Кембриджшир мұрағаттары мен жергілікті зерттеулерде сақталады.
Қоғамдық үйлер
Маңызды сауда қаласы болғандықтан, Сент-Айвс әрқашан көптеген пабтарға мұқтаж болды, олардың көпшілігі әдепсіз орындар еді: 1838 жылы 64 (әр 55 тұрғынға 1 паб), 1861 жылы 60, 1865 жылы 48 және 1899 жылы 45 паб болған, бірақ олардың тек бесеуі ғана иелеріне күнкөріс табуға мүмкіндік берді. Бірақ мал сату төмендегенде, көптеген пабтардың қажеттілігі де азайды, 1962 жылы саны 16-ға дейін түсті. Сол жылы Рамси жолындағы «Жеті әйел» ашылды, содан бері бірнеше рет ашылып-жабылып, қазір 17 паб бар. Ең көне атауы – «Дельфин»; ол 300 жылдан бері сол жерде жұмыс істеп келеді, қазіргі уақытта ол 1985 жылы салынған қонақ үй ретінде пайдаланылады. Екінші ең көнесі – 1720 жылға дейінгі «Ақ бұғы» (White Hart). «Нельсонның басы» мен «Алтын арыстан» да одан кем ескі емес, бірақ олар өздерінің есімдерін сақтаған жоқ: бұрын олар «Үш тон» және «Қызыл арыстан» деп аталған. «Робин Гуд» орнында осыған ұқсас уақыттан бері паб болған; шындығында, ол бастапқыда екі бөлек паб болды: «Angel» және «Swan». «Корольдік еменнің» 1502 жылдан бері бар екендігінің дәлелі жоқ, себебі оның артқы бөлігі 17 ғасырға жатады (бұл оны Сент-Айвстегі кез келген пабтың ең көне физикалық бөлігі етеді), бірақ пабтың аты жақында берілген. Бұл сілтеме II Чарльздың Кромвельдің әскерлерінен қашуына қатысты, ал Чарльз 1660 жылы таққа қайта оралды. «Алтын арыстан» 19 ғасырдағы пошта станциясы болған. Ұлы Шығыс темір жолының ресми нұсқаулығында 1893 жылы ол Сент-Айвстегі екі «басты қонақ үйдің» бірі деп көрсетілген, сонымен қатар бұл пабқа байланысты көптеген аңыз бар.
Сент-Айвс көпірі
Сент-Айвс көпірі Англиядағы сирек кездесетін ерекше құрылыстардың бірі болып табылады, ондай шапельдердің барлығы төрт ғана мысалы сақталған. Көпірдің екі оңтүстік аркасы да ерекшеленеді – олар көпірдің қалған бөлігінен өзгеше пішінде, сәл готикалық емес, дөңгелек тәрізді. 1537 жылы монастырлар таратылғаннан кейін, шапель бұрынғы аббатқа тұруға берілді. Сент-Айвс иелігі бірнеше рет алмасты, сондай-ақ шапель де иегерлерін ауыстырды. Осы кезеңде ол жеке үй, дәрігерлік пункт және «Кішкентай Тозақ» аталған пабқа айналды. Пабтың тәртіпсіздікке бейімділігімен әйгілі болған, ал иесінің жертөледе шошқа өсіргеніне сенімділер. Он жетінші ғасырда салынған екі қосымша қабат 1930 жылы іргетасқа келтірілген зақымдар салдарынан алынып тасталды. Шапель жергілікті тұрғын К.М. Уорвик жазған «Жалғыз ғана сойқы емес» атты тарихи романда көркем суреттелген, онда ол ойдан шығарылған «Бодди Хаус» (құрлысу үйі) ретінде бейнеленген. Көпір Англия азамат соғысы кезінде Оливер Кромвель король Карл I әскерлерінің Линкольнширдегі роялистер бекінісінен Лондонға жақындауына кедергі келтіру үшін екі аркасын қиратқаннан кейін жартылай қайта салынды. Соғыс кезінде және одан кейін аталған жерге көпір салынды. Қала алаңында 1901 жылы Оливер Кромвельдің ескерткіші орнатылған. Бұл Ұлыбританияда ашық орында орнатылған Кромвельдің төрт ескерткішінің бірі, ал қалғандары Парламент алаңында, Уайтеншоу Холдан тыс және Уоррингтонда орналасқан.
Холт аралы
Холт аралының шығыс жағы немесе қаланың соңы табиғи қорық болып табылады, ал батыс жағы, қалалық шіркеуге қарсы жатқан жерде, Теңіз скауттарының базасы орналасқан. Скауттарға тиесілі бөлігінде, демалыс орталығы ашылғанға дейін қаланың ашық ауадағы жүзу бассейні болған. Бассейн 1913 жылы қазылып, 1949 жылы жұртшылыққа жабылды. Қазір скауттар оны каноэмен жүзу және түсіру (абсеилинг) үшін пайдаланады. 1995 жылдың қараша айында арал маңызды сот процесінің орталығына айналды, және бір топ скаут ұйымының оны пайдалануы мен дамытуына тыйым салынды.
Мәдениет
Норрис мұражайы Герберт Норриспен негізделді, ол 1931 жылы қайтыс болғанда өмір бойы жинаған Хантингдоншир ескерткіштерін Сент-Айвс халқына сыйлады. Норрис мұражайы жергілікті тарихқа қатысты жинақтарды ұстайды, соның ішінде бұрынғы кураторы Боб Берн Мёрдок жазған бірнеше кітап бар. Мұражай 2017 жылғы тамызда 1,5 миллион фунт стерлингтік қайта жаңарту және кеңейту жұмыстарынан кейін қайта ашылды, бұл жұмыс Heritage Lottery Fund грантының арқасында мүмкін болды. 2020 жылдан бері директорлық қызметін Клэр Харди атқарып келеді, ал мұражай Сент-Айвс қалалық кеңесінің мүшелері мен Норрис мұражайының достарынан құралған Норрис басқару тресті тобы тарапынан басқарылады. Сент-Айвс астық биржасы – 1864 жылы ашылған, ІІ санаттағы ескерткіш, ол жергілікті кәсіпкерлермен салынған және төленген. Жаңарту жұмыстары 2009 жылдың соңында басталды және қайта жаңартылған ғимарат 2010 жылдың 24 маусымында ресми түрде қайта ашылды. Жыл сайын қалада 1999 жылы мыңжылдық комитеті құрамында ұйымдастырылған екі күндік тегін карнавал және музыка фестивалі өтеді.
Спорт
2 демалыс орталығы бар, жабық орталық Берджесс конференциялар және іс-шаралар залының қасында орналасқан, ал қаланың батысында ашық орталық та бар. Өзен суымен толықтырылған бастапқы бассейн Холт аралының ортасында орналасқан және қазір каноэмен жаттығулар мен басқа да іс-шаралар үшін пайдаланылады. Сент-Айвсте Сомершем жолында регби клубы, ал Вествуд жолындағы лигадан тыс футбол клубы – «Сент-Айвс Таун» Ф.К. бар. Сент-Айвс ескек клубы 1865 жылы құрылған, бұрын Джон Голди оның капитаны болған және Олимпиада және Ұлттар Достастығы чемпионаттарында сынға түскен көптеген мүшелері болды. Сондай-ақ жүзу клубы мен 18 лункалы гольф алаңы бар.
Білім
Сент-Айвсте бір негізгі орта мектеп, Сент-Иво академиясы және төрт бастауыш мектеп бар: Истфилд, Торндаун, Вестфилд және Уитфилдс.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East және ITV Anglia ұсынады. Телевизия сигналдары Сэнди Хит теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Cambridgeshire, Heart East, Greatest Hits Radio East, Star Radio және HCR FM – Хантингдоншир ауданында хабар тарататын қоғамдық радиостанция. "Хантс Пост" қаланың апталық газеті.
Жетекші автобус жолы
Әлемдегі ең ұзақ бағытталған автобус жолының басты бөлігі, жаңа құрылыс техникасы мен технологиясын пайдалана отырып, Сент-Айвсті Кембридждің шетіндегі Кембридж ғылыми паркімен тікелей байланыстырады, бұл маршрут бұрын пайдаланылмаған теміржол желісінің орнында салынған. Осы автобустар бір бағытта Кембридж қаласының орталығына қалыпты жолдармен, ал екінші бағытта Хантингдонға қарай жүзеді. Осы автобус жолы жүйесінің қысқа бөлігі Кембридждің алыс жағындағы теміржол станциясынан Адденбрук ауруханасына және Трампингтонға дейін істейді. 116,2 миллион фунт стерлингтік бюджетпен жоба 2011 жылдың жазында ашылды. Автобус жолының құрылысы түрлі мәселелерге толы болды, соның салдарынан кешігулер туды; мысалы, құрылымда жарықтар пайда болып, олар арқылы шөптер өсіп шықты. BAM Nuttall мердігерлік компаниясы автобус жолын уақтылы аяқтамаған әр күні үшін айтарлықтай сомада айып төледі. Meadow Lane-дегі St Ives Park & Ride жобаның бір бөлігі болып табылады және сол уақытта ашылады. 2007 жылдың қысында "Жасыл жаңалықтар" бюллетені шықты, онда Ұлы қырқалы сойқыны қорғауды қоса алғанда, табиғатты қорғау жұмыстары туралы ақпараттар келтірілген.
Жол
Сент-Айвс A1307 (бұрынғы A14) жолынан шалғай орналасқан, Ұлыбританияның екінші қаласы Бирмингемнен Феликсстоу портына және содан Еуропа құрлығына дейінгі бағыттың аса қауіпті бөлігінде жатыр. Жаңа айналма жол ашылғанға дейін, бұл жол бөлігі M11 (Кембридж және аймақ) магистралінің солтүстік ұшын A1 және Англияның, Шотландияның барлық солтүстік бөлігімен байланыстырды. Сент-Айвс және Хантингдон қалалары үшін жаңа A14 айналма жолы 2019 жылдың желтоқсанында ашылды, бұл Swavesey маңындағы бұрынғы бағытты қалдырып, екі нарық қаласының оңтүстігінен өтеді. Солтүстік айналма жолы одан да ұзақ уақыттан бері талқыланып келеді, бірақ оның жақын арада салынуы күмәнді.
Темір жол және әдеттегі автобус
Автобус қызметтерін Хантингдонширдегі Stagecoach және Go Whippet компаниялары ұсынады, ал біріншісінің депосы қаланың жанында орналасқан. Кембридж және Хантингдонға бағытталған қызметтер күндіз жиі, ал кешкі уақытта азырақ болады. Сомершем, Рамси және Камбурн қалаларына да автобустар қатынайды. 1847 және 1970 жылдар аралығында қала Кембридж және Хантингдон темір жолындағы Сент-Айвс теміржол станциясымен қамтамасыз етілді. Кембриджтен басталатын желі 1963-1973 жылдардағы Бичинг кесуінен құтылуға жақын болды, бірақ процестің соңғы кезеңдерінде жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Кейбір бөлімдері 1993 жылға дейін жүк тасымалы үшін қолданылды. Жолаушылар теміржол қызметін қайта ашуға бағытталған науқан, құрылыс басталғанға дейін пайдаланылмаған рельстерді алып тастаумен аяқталды. Хантингдоннан ең жақын теміржол стансасы алыс. Busway жүйесін пайдаланатын автобустар Хантингдон және Кембридж станцияларына тікелей қатынайды.
Діни орындар
Онда ғибадат ететін он орын бар, соның ішінде ежелгі приход шіркеуі де бар. Көптеген басқа да христиан конфессиялары да өкілдік етілген, сондай-ақ қалада мешіт пен Ислам қауымдастығы орталығы да бар. Church Street-тегі All Saints Church (Англия шіркеуі) 970 жылдан бері қалада орналасқан және қаладағы I санаттағы екі ғимараттың бірі, екіншісі – The Bridge. Бұл шіркеу бастапқыда Слеп елді мекенінің приход шіркеуі болған, Сент-Айвс пайда болғанға дейін, қазір қала орталығынан батысқа қарай, Church Street-тің соңында тыныш жерде орналасқан. Бүгінгі күнгі All Saints шіркеуінің көп бөлігі 15 ғасырдың соңындағы қайта құрылыс кезінде салынған. Оны 19 ғасырдың соңында сэр Ниниан Компер кеңінен жаңартқан. Қалалық базар алаңында орналасқан The Free Church (United Reformed Church) шіркеуі 1864 жылы салынған, бірақ 1980 жылы жаңғыртылып, ғибадат орны жоғары қабатқа көшірілген. Needingworth Road-тағы Қасиетті Жүрек шіркеуі (рим-католик шіркеуі) бастапқыда Август Пугинмен Кембриджде салынған, бірақ 1902 жылы бөлшектелген және баржамен Сент-Айвске тасымалданған. Зал шамамен 2001 жылы қосылған. Қазіргі Methodist Church шіркеуі The Waits-те 1905 жылы ашылған. Crossways Church (Assembly of God) қауымы Ramsey Road-тағы Crossways Christian Centre-де жиналады. St Ives Christian Fellowship (Partnership) қауымы Hill Rise-дағы Thorndown Junior School-да жиналады. The Bridge Church (New Frontiers) қауымы Burrel Road және Marley Road бұрышындағы жаңадан жөнделген бұрынғы өнеркәсіптік ғимаратта жиналады. St Ives Evangelical Christian Church (Evangelical) қауымы Constable Road-тан тыс, Burleigh Hill Community Centre-де жиналады.
Мәдени сілтемелер
Қаланың атауы "Мен Сент-Айвсқа бара жатқанда" анонимді балалар өлеңі/жұмбағында кездеседі. Кейде бұл Сент-Айвс, Корнуолл деп айтылса да, әрқайсысында жеті мысық бар жеті әйелі болған адам (немесе басқа да жануарлар) St Ives-тегі Ұлы жәрмеңкеге бара жатқан (немесе одан келе жатқан) болуы мүмкін. Рамси-роудта "Жеті әйел" аталған паб бар, бірақ бұл заманауи паб, есімінен басқа ежелгі өлеңмен байланысы жоқ. "Тавдри" термині – Сент-Айвстен шыққан сөз (Элидің де таласы бар), негізінен "арзан әрі көңілді" дегенді білдіреді және орта ғасырлар мен одан кейінгі дәуірлерде өткен Сент-Одри көшесіндегі мата базарынан тікелей пайда болды. Бұл сөздерден қалған нашар сапалы жүннен және/немесе басқа жүн талшықтарынан жасалған, жергілікті тұрғындар мен алыс-жақтан келгендер өздеріне арзан киім алу үшін нарыққа көптеп жиналған арзан материалдың танымал көзі болды. Викториялық философ Томас Карлайл 1843 жылғы "Өткен мен қазіргі" еңбегінде Сент-Айвстегі жұмыс үйін Бьюри-Сент-Эдмундс аббаттығының қираған қалдықтарымен салыстырды. Белгілі соғыс ақыны Руперт Брук бір кезде Грантчестерде тұрды. Оның танымал "Грантчестердегі ескі пасторлық үй" өлеңінде ол өз ауылын мақтады, бірақ Кембридждің өзі немесе оның төңірегіндегі басқа ауылдар туралы ештеңе айтпады. Сент-Айвс туралы ол былай деп жазды: