Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни қайырымдастық
Religious donation
Ондық (/t//aɪ//ð/; ежелгі ағылшын тілінен: teogoþa "ондық") – бір нәрсенің оннан бір бөлігі, діни ұйымға жақсылыққа немесе үкіметке міндетті салық ретінде төленеді. Бүгінде ондықтар көбінесе ерікті түрде қолма-қол ақшамен, чекпен немесе соңғы кезде онлайн төлемдер арқылы төленеді, ал тарихта ондықтар талап етіліп, ауыл шаруашылығы өнімдері сияқты түрлі заттармен төленген. Шіркеу мен мемлекеттің бөлінуінен кейін көптеген елдерде салық жүйесімен байланысты шіркеу салығы ұлттық шіркеуді қолдау үшін пайдаланылады. Шіркеу мүшелерінен немесе қауымға қатысатын, бірақ мүше емес адамдардан ондықтан артық берілген қайырымдастықтар «ұсыныстар» деп аталады және көбінесе құрылыс бағдарламасы, қарыздың өтелуі немесе миссионерлік жұмыс сияқты нақты мақсаттарға бағытталған. Көптеген христиан дінтері Исаның «әділеттілік, мейірімділік және адалдық» (Маттай 23:23) туралы терең ойға берілгендікпен бірге ондық беруді үйреткенін айтады. Ондық беру туралы нәрсе ертедегі христиан шіркеу кеңестерінде, соның ішінде 567 жылғы Тур кеңесінде және 585 жылғы Маконның үшінші кеңесінде талқыланды. Ондық беру қауымдық шіркеулер, методист шіркеулер және жетінші күндік адвентист шіркеуі сияқты көптеген христиан дінтерінде маңызды доктрина болып табылады. Яһудилердің дәстүрлі заңдары мен әдет-ғұрыптарында ежелгі заманнан бері ондық берудің әртүрлі формалары бар. Ортодоксал яһудилер көбінесе маасер кесафимді (табысының 10% қайырымдылыққа беру) практикалайды. Қазіргі Израильде кейбір діни яһудилер маасер ришон, терумат маасер және маасер шени сияқты ауыл шаруашылығы ондығының заңдарын сақтауды жалғастыруда.
A tithe (/t//aɪ//ð/; from Old English: teogoþa "tenth") is a one tenth part of something, paid as a contribution to a religious organization or compulsory tax to government. Today, tithes are normally voluntary and paid in cash or cheques or more recently via online giving, whereas historically tithes were required and paid in kind, such as agricultural produce. After the separation of church and state, church tax linked to the tax system are instead used in many countries to support their national church. Donations to the church beyond what is owed in the tithe, or by those attending a congregation who are not members or adherents, are known as offerings, and often are designated for specific purposes such as a building program, debt retirement, or mission work. Many Christian denominations hold Jesus taught that tithing must be done in conjunction with a deep concern for "justice, mercy and faithfulness" (cf. Matthew 23:23). Tithing was taught at early Christian church councils, including the Council of Tours in 567, as well as the Third Council of Mâcon in 585. Tithing remains an important doctrine in many Christian denominations, such as the Congregational churches, Methodist Churches and Seventh day Adventist Church. Traditional Jewish law and practice has included various forms of tithing since ancient times. Orthodox Jews commonly practice ma'aser kesafim (tithing 10% of their income to charity). In modern Israel, some religious Jews continue to follow the laws of agricultural tithing, e. g., ma'aser rishon, terumat ma'aser, and ma'aser sheni.
Ежелгі Таяу Шығыс
Ежелгі Таяу Шығыстың қазірге дейін сақталған Киелі кітаптан тыс заңдарының ешқайсысы ондық беру туралы мәлімет бермейді, бірақ басқа екіншілік құжаттар оның Ежелгі Таяу Шығыста кең таралған практика болғанын көрсетеді. Уильям В. Хэлло (1996) Израильді оның Ежелгі Таяу Шығыс аймағымен салыстыруға келіседі; алайда, ондықтарға қатысты басқа Ежелгі Таяу Шығыс деректерімен салыстыру түсініксіз, ал Ежелгі Таяу Шығыс әдебиеті ондық беру және ондықтарды жинау практикасы туралы аз ғана мәліметтер ұсынады.
None of the extant extrabiblical laws of the Ancient Near East deal with tithing, although other secondary documents show that it was a widespread practice in the Ancient Near East. William W. Hallo (1996) recognises comparisons for Israel with its ancient Near Eastern environment; however, as regards tithes, comparisons with other ancient Near Eastern evidence is ambiguous, and Ancient Near Eastern literature provides scant evidence for the practice of tithing and the collection of tithes.
Тир мен Карфаген
Диодор Сицилийдің мәлімдемесіне сәйкес, бастапқыда Тирден келген отаршылдар болған карфагендіктер Melqartқа (грек түсіндірмесінде Геракл) мемлекеттік қазынаға түскен табыстың ондық бөлігін үнемі жіберіп тұрған.
According to Diodorus Siculus, the Carthaginians, who were originally Tyrian colonists, customarily sent Melqart (Heracles in Interpretatio graeca) a tenth of all that was paid into the public revenue.
Заңдар
Тора әр түрлі жағдайларда әртүрлі ауыл шаруашылығы ондықтарын беруге бұйрық береді, атап айтқанда терума, терумат хамаасер, бірінші ондық, екінші ондық, кедейлердің ондығы және малдың ондығы. Бұл «ондықтардың» барлығы да оннан бір бөлікті құраған жоқ. Бұл ондықтар Леуіліктер, Сандар және Екінші заң кітабында еске алынған. Әр жыл сайын терума, бірінші ондық және терумат маасер дәнді дақылдардан, шараптан және майдан бөлініп алынды. (Басқа жемістер мен өнімдерге қатысты, Киелі кітаптағы ондық беру талабы пікірталас тудырады.) Теруманың белгілі бір мөлшері болмады, бірақ раввиндер оны өнімнің 1/50-і деп ұсынды. Бірінші ондық – өнімнің 1/10-ы. Терума мен терумат маасер дін қызметкерлеріне (коханимдерге) берілді, ал бірінші ондық – леуіліктерге. Діни қызметкерлер мен леуіліктер жерді меншіктеп алмағандықтан және мұрагерлікке алмағандықтан, бұл ондықтар олардың күнкөріс көзі болды. Леуіліктер өз кезегінде, өзінің ондығынан терумат маасерді бөліп алды (ондықтың 1/10-ы, яғни өнімнің 1/100-і). Екінші ондық пен кедейлердің ондығы, екеуі де өнімнің 1/10-ын құрайды, жеті жылдық шмита циклі бойынша кезектесіп алынды. Циклдың 1, 2, 4 және 5-жылдары екінші ондық алынды. 3 және 6-жылдары кедейлердің ондығы алынды. (7-жылда жеке шаруашылыққа тыйым салынды, өскен барлық егін иесіз деп есептелді және ондық алынбады.) Екінші ондық иесінде қалды, бірақ оны ғибадатхана орнында жеу қажет болды. Кедейлердің ондығы шет елдіктерге, жесірлерге және жетімдерге берілді, леуіліктерді қолдау және кедейлерге көмектесу үшін «қалаңның ішінде» таратылды. Леуіліктер 27:32–33 (HE) -де еске алынған қосымша ондық – малдың ондығы, ол Иерусалимдегі ғибадатханада құрбандық ретінде шалынуға тиіс.
The Torah commands the giving of various agricultural tithes in various situations, specifically terumah, terumat hamaaser, the first tithe, second tithe, poor tithe, and animal tithe. Not all these "tithes" actually had the proportion of 1/10. These tithes are mentioned in the Books of Leviticus, Numbers and Deuteronomy. Every year, terumah, first tithe and terumat ma'aser were separated from the grain, wine and oil. (As regards other fruit and produce, the Biblical requirement to tithe is a source of debate.) Terumah did not have a set amount, but the rabbis suggested it be 1/50 of the crop. First tithe was 1/10 of the crop. Terumah and terumat maaser were given to priests (kohanim); the first tithe was given to Levites. As priests and Levites did not own or inherit a territorial patrimony these tithes were their means of support. The Levites, in turn, separated terumat ma'aser from their tithe (1/10 of the tithe, or 1/100 of the crop). The second tithe and poor tithe, both 1/10 of the crop, were taken in an alternating basis according to the seven year shmita cycle. In years 1, 2, 4, and 5 of the cycle, second tithe was taken. In years 3 and 6, poor tithe was taken. (In year 7, private agriculture was prohibited, all crops that grew were deemed ownerless, and no tithes taken.) The second tithe was kept by the owner, but had to be eaten at the site of the Temple.) The poor tithe was given to the strangers, orphans, and widows, and distributed locally "within thy gates" to support the Levites and assist the poor. An additional tithe, mentioned in Leviticus 27:32–33 (HE) is the cattle tithe, which is to be sacrificed as a korban at the Temple in Jerusalem.
Иудаизм
Православтық яһудилер ондық туралы (жоғарыда қараңыз) Киелі кітап заңдарын белгілі бір шекте ұстандыруда. Раввиндердің түсінігінше, бұл заңдар ешқашан және Израиль елінен тыс жерлерде қолданылмаған және қолданылмайды. Қазіргі кезде Израильде өсірілген өнімдердің оннан бір бөлігі бөлінеді, бірақ берілмейді, себебі ешбір яһуди өздерінің көһен немесе леви екенін дәлелдей алмайды, демек оларға бұл өнім тиесілі емес. Оның орнына, адамның табысының 10 пайызын қайырымдылыққа (ма'асер кесафим) беру салты қалыптасқан. Мишна мен Талмудта бірінші ондық, екінші ондық және кедейлерге арналған ондық туралы талдаулар бар. Қазіргі заманда ғибадатхана тұрғандағыдай малға ондық берілмейді.
Orthodox Jews continue to follow the biblical laws of tithes (see above) to a limited extent. As understood by the rabbis, these laws never applied and do not apply outside the Land of Israel. For produce grown in Israel nowadays, the tithes are separated but not given, as currently no Jew can prove they are a priest or Levite and thus entitled to the produce. Instead, a custom has arisen to tithe 10% of one's earnings to charity (ma'aser kesafim). The Mishnah and Talmud contain analysis of the first tithe, second tithe and poor tithe. Animals are not tithed in the present era when the Temple is not standing.
Христиандық
Көптеген шіркеулер 567 жылы Турс кеңесінде үйреткендей, ондықты сақтады, ал 585 жылы Маконның үшінші кеңесі осы шіркеу заңын бұзғандарға қауымнан шығару жазасын белгіледі. Ондықтар бірден (көптеген христиан елдеріндегі шіркеу салығының әдетіндей) немесе жыл бойына таратылуы мүмкін; Батыс христиан дінтамырындағы ұсыныс деп аталатын бөлімде адамдар көбінесе ондықтарының бір бөлігін (кейде қосымша сыйлықтармен бірге) жинау ыдысына салады. 9:7 (2 Коринфтіктерге 9:7) қуанышпен беру туралы айтады, 8:12 (2 Коринфтіктерге 8:12) мүмкіндігіңізге қарай беруге шақырады, 16:1–2 (1 Коринфтіктерге 16:1–2) апта сайын беруді талқылайды (дегенмен бұл Иерусалимге жиналған сома), 5:17–18 (1 Тімотеге 5:17–18) христиан қызметкерлерінің қаржылық қажеттіліктерін қолдауға шақырады, қайда болса да ашаршылық тартып жүргендерді тамақтандыруды және таза діннің жесірлер мен жетімдерге көмектесу екенін көрсетеді. Бұл көрсеткіш бойынша баптистердің 87 пайызы, Пентикосталдардың 86 пайызы, конфессиялық емес христиандардың 81 пайызы осы пікірмен келіседі.
Many churches practiced tithing, as it was taught by the Council of Tours in 567, and in the Third Council of Mâcon in AD 585, a penalty of excommunication was prescribed for those who did not adhere to this ecclesiastical law. Tithes can be given to the Church at once (as is the custom in many Christian countries with a church tax), or distributed throughout the year; during the part of Western Christian liturgies known as the offertory, people often place a portion of their tithes (sometimes along with additional offerings) in the collection plate. 9:7 (2 Corinthians 9:7) talks about giving cheerfully, 8:12 (2 Corinthians 8:12) encourages giving what you can afford, 16:1–2 (1 Corinthians 16:1–2) discusses giving weekly (although this is a saved amount for Jerusalem), 5:17–18 (1 Timothy 5:17–18) exhorts supporting the financial needs of Christian workers, promotes feeding the hungry wherever they may be and states that pure religion is to help widows and orphans. In this number, 87% of Baptist believers, 86% of Pentecostal believers, 81% of Non denominational believers share this position.
Адвентистік шіркеулер
Жетінші күндік адвентистер шіркеуі өзінің негізгі нанымдарында былай деп үйретеді: "Біз Құдайға және біздің адамзатқа адал қызмет ету арқылы, сондай-ақ Оның жақсы хабарын жариялау және Оның шіркемесін қолдау үшін ондықтанды қайтару және мүлік беру арқылы Құдайдың меншігін мойындаймыз". Баптистердің сенім және хабарламасының 13-бабы христиандық міндет ретінде үлес қосуды мойындайды, бірақ ондықтанды нақты айтпайды. Басқа оңтүстік баптистері ондықтанды сақтамайды, тек мүлік береді. Оңтүстік семинариясының профессоры Том Шрайнер былай дейді: "Оның ондықтанды беру қажет пе? Мен жоқ демеуге болады, себебі ондықтанды Мұса заңының бір бөлігі". Американың Ұлттық баптистік конвенциясы былай үйретеді: "Баптистер үй иесінің дұрыс сезімі 'ондықтанды' беруден басталады деп санайды; оның ұсынылуы Оған тиесілі. 'Оның ондықтандысы - Раббының меншігі'. Біз ондықтанды бергеннен кейін мүлік береміз. Біздің мүлік беруіміз ондықтандыдан кейін басталады".
The Seventh day Adventist Church teaches in its Fundamental Beliefs that "We acknowledge God's ownership by faithful service to Him and our fellow men, and by returning tithes and giving offerings for the proclamation of His gospel and the support of His Church." Article XIII the Baptist Faith and Message recognizes a Christian obligation to contribute without specifically mention a tithe. Other Southern Baptists do not observe a tithe, only an offering. Representing Southern Seminary, Professor Tom Schreiner states, "Is a tithe required? I would say no, because a tithe is part of the Mosaic covenant." The National Baptist Convention of America teaches that "Baptists believe that a proper sense of stewardship begins with the 'tithe'; a presentation of which belongs to Him. 'The tithe is the Lord's.' We have not given as a result of presenting the tithe. Our giving begins with the offering {after we have tithed}."
Католик шіркеуі
Реформациядан кейін өткен Трент кеңесі «оннан бір бөлігі Құдайға немесе дінге тиіс, ал оны ұстап қалу дінге қарсы келеді» деп үйретті, бірақ Католик шіркеуі енді ешкімнен табысының он пайызын беруді талап етпейді. Католик шіркеуінің катехизисінде «Адалдардың әрқайсысының өз мүмкіндігіне қарай, шіркеудің материалдық қажеттіліктерін қамтамасыз ету міндеті бар» делінген.
The Council of Trent, which was held after the Reformation, taught that "tithes are due to God or to religion, and that it is sacrilegious to withhold them", but the Catholic Church no longer requires anyone to give ten percent of income. According to the Catechism of the Catholic Church "The faithful also have the duty of providing for the material needs of the Church, each according to his own abilities"
Англия мен Уэльс
855 жылы король Этельвульф ағылшын шіркеулеріне ондық алу құқығын берді. Саладин ондығы патшалық салық болғанмен, 1188 жылы діни шекаралар бойынша есептелді. Ондық беру жүйесінің заңды күші 1285 жылғы Вестминстер заңымен расталды. Монастырлардың таратылуы көптеген ондық құқықтарын жеке жер иелеріне және Корольдікке беруге әкелді – және ондықтар Генрих VIII патшалығының 37-ші жылында қабылданған заң бойынша 1577 жылға дейін жойылуы мүмкін еді. Адам Смит "Халықтардың байлығы" (1776) еңбегінде бұл жүйені сынап, белгілі бір жалға беру шаруаларды одан да тиімді жұмыс істеуге ынталандыратынын айтты.
The right to receive tithes was granted to the English churches by King Ethelwulf in 855. The Saladin tithe was a royal tax, but assessed using ecclesiastical boundaries, in 1188. The legal validity of the tithe system was affirmed under the Statute of Westminster of 1285. The Dissolution of the Monasteries led to the transfer of many rights to tithe to secular landowners and the Crown – and tithes could be extinguished until 1577 under an Act of the 37th year of Henry VIII's reign. Adam Smith criticized the system in The Wealth of Nations (1776), arguing that a fixed rent would encourage peasants to work far more efficiently.
Ондық төлеу жүйесінің аяқталуы
Жүйе біртіндеп 1836 жылғы ондық салымын айналдыру заңымен аяқталды, оның ұзаққа созылған ондық комиссиясы оларды айналдыру төлемімен, жер сыйлығымен және/немесе осы төлемді төлеушілерге жалға алу ақысымен алмастырды. Сонымен қатар, комиссия орта ғасырлық кезеңде діни үй немесе колледж иеленген жағдайда, ректоралды жөндеу бойынша қалдық міндеттемелерді (бөлу) картаға түсіру мүмкіндігін пайдаланды. Оның көптеген еншілес аймақтардағы жер иелігінің картинасын ұсынатын жазбалары – ондық істері – әлеуметтік-экономикалық тарих ресурсы болып табылады. Бірнеше жылдық ондық салымының жиынды төлемі, олардың жойылған күніне сәйкес, ондық иелері арасында бөлінетін болды. Бұл айналдыру ондықтарды жалға төлемімен біріктіру арқылы соңғы төлеушілер үшін мәселелерді азайтты, бірақ ақшаға деген сұранысты арттырып, ақша айналымында уақытша қиындықтар тудыруы мүмкін. Кейіннен ірі жер иелерінің әлсіреуінен жалға алушылар еркін иеленушілерге айналып, қайтадан тікелей төлеуге мәжбүр болды, бұл да ағылшылдық емес дін өкілдерінен принциптік наразылықтарға әкелді. Бұл сонымен қатар, ректоралды мирян иеленген аз ғана аудандарды әсер ететін шіркеуді жөндеу міндеттемелері жүйесін сақтап қалды. Мұндай жерлердегі нақты жер көлемі біріктіру шарттары мен үлестіру карталары сияқты құжаттардың мазмұнына байланысты болды.
The system gradually ended with the Tithe Commutation Act 1836, whose long lasting Tithe Commission replaced them with a commutation payment, land award and/or rentcharges to those paying the commutation payment and took the opportunity to map out (apportion) residual chancel repair liability where the rectory had been appropriated during the medieval period by a religious house or college. Its records giving a snapshot of land ownership in most parishes, the Tithe Files, are a socio economic history resource. The rolled up payment of several years' tithe would be divided between the tithe owners as at the date of their extinction. This commutation reduced problems to the ultimate payers by effectively folding tithes in with rents however, it could cause transitional money supply problems by raising the transaction demand for money. Later the decline of large landowners led tenants to become freeholders and again have to pay directly; this also led to renewed objections of principle by non Anglicans. It also kept intact a system of chancel repair liability affecting the minority of parishes where the rectory had been lay appropriated. The precise land affected in such places hinged on the content of documents such as the content of deeds of merger and apportionment maps.
Испания мен Латын Америкасы
Испанияда орта ғасырлар мен жаңа заманның басында жергілікті католик шіркеулерін қолдау үшін барлық ауыл шаруашылығы өнімдерінің 10 пайызын құрайтын ондық (diezmo) және қосымша "алғашқы өнімдер" (primicias) алымдары жиналды. Ондық Испания империясымен бірге Атлантика арқылы өтті; алайда, колониялық испан Америкасындағы халықтың басым көпшілігін құраған үндістер өздерінің күнкөрісі үшін өсірген жүгері және картоп сияқты жергілікті дақылдарға ондық төлеуден босатылды. Біраз пікірталас болғаннан кейін, колониялық испан Америкасындағы үндістер еуропалық ауыл шаруашылығы өнімдерінен, соның ішінде бидай, жібек, сиыр, шошқа және қой өнімдерінен ондық төлеуге міндеттелді. Ондық Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін (ол 1810 жылы басталды) Мексика сияқты бірнеше Латын Америка елдерінде жойылды. Ондық Аргентинада 1826 жылы, ал Испанияда 1841 жылы жойылды.
Both the tithe (diezmo), a levy of 10 per cent on all agricultural production, and "first fruits" (primicias), an additional harvest levy, were collected in Spain throughout the medieval and early modern periods for the support of local Catholic parishes. The tithe crossed the Atlantic with the Spanish Empire; however, the Indians who made up the vast majority of the population in colonial Spanish America were exempted from paying tithes on native crops such as corn and potatoes that they raised for their own subsistence. After some debate, Indians in colonial Spanish America were forced to pay tithes on their production of European agricultural products, including wheat, silk, cows, pigs, and sheep. The tithe was abolished in several Latin American countries, including Mexico, soon after independence from Spain (which started in 1810). The tithe was abolished in Argentina in 1826, and in Spain itself in 1841.
Австрия
Австрияда католик және протестант шіркеуінің мүшелері «шіркеу салығы» (Kirchensteuer, ресми түрде Kirchenbeitrag, яғни шіркеу жарнасы) деп аталатын салық төлеуге міндетті. Бұл салықты үкімет емес, шіркеулердің өздері жинайды. Шіркеу салығын төлеуден жалтарғанның жалғыз жолы – шіркеу мүшелігінен ресми түрде бас тарту. Салықтың мөлшері жеке табысқа байланысты есептеледі. Ол католик шіркеуі үшін шамамен 1,1 пайыз, ал протестант шіркеуі үшін 1,5 пайызды құрайды.
In Austria a colloquially called church tax (Kirchensteuer, officially called Kirchenbeitrag, i. e. church contribution) has to be paid by members of the Catholic and Protestant Church. It is levied by the churches themselves and not by the government. The obligation to pay church tax can just be evaded by an official declaration to cease church membership. The tax is calculated on the basis of personal income. It amounts to about 1.1 per cent (Catholic church) and 1.5 per cent (Protestant church).
Дания
Дания шіркеуінің барлық мүшелері шіркеу салығын төлейді, бұл салық муниципалитеттерге қарай өзгереді. Әдетте, бұл салық салыққа тартылатын табыстың шамамен 1% құрайды.
All members of the Church of Denmark pay a church tax, which varies between municipalities. The tax is generally around 1% of the taxable income.
Финляндия
Мемлекеттік шіркеулердің мүшелері муниципалитетке қарай табысының 1-ден 2%-ға дейін шіркеу салығын төлейді. Бұған қоса, корпоративтік салықтың 2,55 пайызы мемлекеттік шіркеулерге бөліп беріледі. Шіркеу салығы жалпыұлттық салық жүйесіне біріктірілген.
Members of state churches pay a church tax of between 1% and 2% of income, depending on the municipality. In addition, 2.55 per cent of corporate taxes are distributed to the state churches. Church taxes are integrated into the common national taxation system.
Германия
Германияда өзін христиан деп жариялаған барлық адамдардан табыс салығының шамамен 8-9 пайызы шіркеу салығы ретінде алынады, бұл әдетте (әлеуметтік және қаржылық жағдайға өте байланысты) жалпы табыстың 0,2-1,5 пайызын құрайды. Жиналған қаражат католик, лютеран және басқа да протестант шіркеулері арасында бөліседі. Салық төлеуші, үкіметтен бөлек, салықтың дұрыс есептелуін қамтамасыз ету үшін өзінің діни сенімін (немесе оның болмауын) жұмыс берушісіне хабарлауға міндетті. "Еркін шіркеулердің" (мысалы, баптистер) мүшелері (бұл жүйеге қатыспайтын) өз шіркеулерін тікелей қолдау үшін, олардан пайда көре алмайтын шіркеу салығын төлеуді тоқтату үшін осы мүмкіндікті пайдаланады.
Germany levies a church tax, on all persons declaring themselves to be Christians, of roughly 8–9% of their income tax, which is effectively (very much depending on the social and financial situation) typically between 0.2% and 1.5% of the total income. The proceeds are shared among Catholic, Lutheran, and other Protestant Churches. In addition to the government, the taxpayer also must notify his employer of his religious affiliation (or lack thereof) in order to ensure proper tax withholding. This opt out is also used by members of "free churches" (e. g. Baptists) (non affiliated to the scheme) to stop paying the church tax, from which the free churches do not benefit, in order to support their own church directly.
Шотландия
Шотландияда тиндер – жердің белгілі бір өнімдерінің оннан бір бөлігі, ол шіркеу мен дін қызметкерлерін ұстауға арналған. Реформация кезінде шіркеудің көп бөлігі патша, дворяндар мен жер иелеріне өтті. 1567 жылы Шотландияның құпия кеңесі жерлерден түсетін кірістің үштен бір бөлігін реформаланған Шотландия шіркеуінің дін қызметкерлеріне жалақы төлеуге жұмсауды бекітті. 1925 жылы жүйе заңмен қайта құрылды және ақшалай белгіленген сомада стипендияларды стандарттау көзделді. Сессия соты Тинд соты ретінде танылды. Тиндер феодалдық иеліктерді жою туралы (Шотландия) 2000 жылғы заңның 56-бабымен толығымен жойылды.
In Scotland teinds were the tenths of certain produce of the land appropriated to the maintenance of the Church and clergy. At the Reformation most of the Church property was acquired by the Crown, nobles and landowners. In 1567 the Privy Council of Scotland provided that a third of the revenues of lands should be applied to paying the clergy of the reformed Church of Scotland. In 1925 the system was recast by statute and provision was made for the standardisation of stipends at a fixed value in money. The Court of Session acted as the Teind Court. Teinds were finally abolished by section 56 of the Abolition of Feudal Tenure etc. (Scotland) Act 2000.
Швейцария
Швейцарияда ресми мемлекеттік шіркеу жоқ; алайда, барлық 26 кантон (мемлекет) салық арқылы жиналған қаражат есебінен Рим-католик, Ескі-католик немесе Протестант – үш дәстүрлі конфессияның кем дегенде біреуін қаржылай қолдайды. Әр кантон шіркеу мен мемлекет арасындағы қарым-қатынасқа қатысты өз ережелерін бекітеді. Кейбір кантондарда шіркеу салығы (2,3%-ға дейін) ерікті, ал басқаларында шіркеу салығын төлеуден бас тартқан адам формальды түрде шіркеуден шығуы керек. Кейбір кантондарда жеке компаниялар шіркеу салығын төлеуден жалтармайды.
There is no official state church in Switzerland; however, all the 26 cantons (states) financially support at least one of the three traditional denominations — Roman Catholic, Old Catholic, or Protestant — with funds collected through taxation. Each canton has its own regulations regarding the relationship between church and state. In some cantons, the church tax (up to 2.3 per cent) is voluntary but in others an individual who chooses not to contribute to church tax may formally have to leave the church. In some cantons private companies are unable to avoid payment of the church tax.
Тарих
Біз ондықтың осы елге алғаш рет қашан енгізілгенін нақты анықтай алмаймыз. Мүмкін, олар бесінші ғасырдың соңында монах Августин сакстар арасында христиан дінін таратумен бірге пайда болған шығар. Бірақ мен кез келген ағылшын заңдарында кездестірген ондық туралы алғашқы мәлімет 786 жылы өткен синодта қабылданған конституциялық жарлықта келтірілген, онда ондық төлеу жалпыға бірдей міндетті деп қатаң түрде белгіленген. Бұл канон немесе жарлық бастапқыда қарапайым халыққа емес, дін қызметкерлеріне ғана қатысты, бірақ екі патшалық – Мерсия және Нортумберленд патшалары, епископтар, герцогтар, сенаторлар және халықтан құралған парламенттік жиналыстарында тиімді расталды. Бұл Шарль Ұлы Францияда оларды міндетті етуден және оларды төрт бөлікке бөлуден – шіркеу құрылысын ұстауға бірінші бөлік, кедейлерді қолдауға екінші бөлік, епископқа үшінші бөлік және дін қызметкерлеріне төртінші бөлік – кейінірек болды. Мұсылмандар осы діни міндетті артық байлықтарының белгілі бір пайызын беру арқылы орындайды. Зәкәт әділеттілік сезімімен тығыз байланысты, сондықтан ол көбінесе бес уақыт намаз (салат) оқумен бірдей маңызды деп есептеледі. Мұсылмандар бұл процесті ашкөздік пен жекешеліктен тазару және болашақ бизнесті қорғау жолы ретінде қарастырады. Оның маңыздылығы соншалық, төлеуге шамасы жеткенде төлемегендерге қатысты жаза өте қатал. "Ислам энциклопедиясының" 2-ші басылымында былай делінген: "Зәкәт төлемейтіндердің дұғалары қабыл болмайды". Ислам мемлекетінде тұратын мұсылман емес адамдар (әскери жастағы еңбекке жарамды ер адамдар) джизья төлеуге міндетті, бұл оларды әскери қызметтен босатады және олар зәкәт төлемейді. Исмаили мұсылмандары рухани жетекшісі Ага Ханға ондық төлейді, ол гужарати тілінде "дасонд" деп аталады, яғни қауым мүшесінің табысының сегізден бір бөлігі.
<blockquote>We cannot precisely ascertain the time when tithes were first introduced into this country. Possibly they were contemporary with the planting of Christianity among the Saxons, by Augustin the monk, about the end of the fifth century. But the first mention of them, which I have met with in any written English law, is in a constitutional decree, made in a synod held A. D. 786, wherein the payment of tithes in general is strongly enjoined. This canon, or decree, which at first bound not the laity, was effectually confirmed by two kingdoms of the heptarchy, in their parliamentary conventions of estates, respectively consisting of the kings of Mercia and Northumberland, the bishops, dukes, senators, and people. Which was a few years later than the time that Charlemagne established the payment of them in France, and made that famous division of them into four parts; one to maintain the edifice of the church, the second to support the poor, the third the bishop, and the fourth the parochial clergy. Muslims fulfill this religious obligation by giving a fixed percentage of their surplus wealth. Zakat has been paired with such a high sense of righteousness that it is often placed on the same level of importance as performing the five daily repetitive ritualised prayer (salat). Muslims see this process also as a way of purifying themselves from their greed and selfishness and also safeguarding future business. Because it holds such a high level of importance the "punishment" for not paying when able is very severe. In the 2nd edition of the Encyclopaedia of Islam it states, " the prayers of those who do not pay zakat will not be accepted". Non Muslims (able bodied adult males of military age) living in an Islamic state are required to pay Jizya, this exempts them from military service and they do not pay Zakat. Ismaili Muslims pay tithes to their spiritual leader the Aga Khan, known by the Gujarati language term dasond, which in turn refers to one eighth of the earned income of the community member.
Сикхизм
Дасванд (пәнджаби: ਦਸਵੰਧ), кейде Дасванд деп те жазылады, – сикх принциптеріне сәйкес, адамның кірісінің оннан бір бөлігі (немесе 10 пайызы) Құдай есімінен бағышталуы тиіс.
Daswandh (Punjabi: ਦਸਵੰਧ), sometimes spelled Dasvandh, is the one tenth part (or 10 per cent) of one's income that should be donated in the name of the God, according to Sikh principles.
Діни емес
Діннен тыс, ондық беруді қолдайтын ұйымдар да бар. "Бізге қолдан келгенін беру" (Giving What We Can) ұйымы табысының кем дегенде 10%-ын ең тиімді қайырымдылық қорларына беруге қатысты жария міндеттемелерді ұсынады.
Outside religion, there are also organizations that encourage secular tithing. Giving What We Can promotes a public commitment to donate at least 10% of one's income to the most effective charities.