Кіріспе
1814 жылы Адельберт фон Шамисоның романы Питер Шлемиль - 1814 жылы шыққан романның басты кейіпкері, Питер Шлемильдің керемет тарихы (Peter Schlemihl's Wundersame Geschichte), ол неміс тілінде француз аристократы Адельберт фон Шамисоның сөгісінде жазылған.
Peter Schlemihl is the title character of an 1814 novella, Peter Schlemihls wundersame Geschichte (Peter Schlemihl's Miraculous Story), written in German by exiled French aristocrat Adelbert von Chamisso.
Сюжет
Шлемиль өзінің көлеңкесін шайтанға түбі жоқ әмиянға (Фортунатустың алтын қапсырына) сатып береді, бірақ көлеңкесіз адам адам қоғамынан алыстатылатындығын біледі. Сүйген әйелі оны тастап кетеді, ал өзін кінәлі сезініп, күйзеліске ұшырайды. Бірақ шайтан оның көлеңкесін өзіне қайтарып бергісі келгенде, Шлемиль, Құдайдың досы ретінде, ұсынысты қабылдамайды және түбсіз әмиянды лақтырып тастайды. Ол табиғатқа пана іздеп, жеті лигалық аяқкиімнің көмегімен ғылыми зерттеулер жүргізу үшін әлемді аралайды. Аурудан кейін ол өзінің қасындағы адамдармен татуласады, олар оған қамқорлық жасайды және ауруына байланысты оның көлеңкесін іздемейді. Алайда, ақыр соңында ол табиғатты зерттеуге оралады және табиғатпен қарым-қатынаста және өзінің жақсы болмысында ең терең қанағаттануын табады.
Қабылдау және мәдени ықпал
Балалар үшін жазылған бұл әңгіменің көп оқығандары болды, кейіпкер көптеген елдерде ортақ мәдени деректемеге айналды. Адамдар әдетте көлеңке элементін әңгіменің қалай аяқталғанына қарағанда жақсы есте сақтады, бұл Шамиссоның сабағын "көктемді шайтанға сатпа" деген идиомаға оңайлатты. Бұл оқиға идиш тіліндегі "шлемиел" сөзін танымал етті, бұл сөз үмітсіз қабілетсіз адамды, шалаң адамды білдіреді.
Кейінгі қайталаулар
Бұл оқиға американдық теледидарда 1953 жылы "Favorite Story" сериясында, деФорест Келли басты кейіпкер ретінде ойнаған. Жорж Швизгебельдің 2004 жылы шыныға боялған анимациялық фильмі "Көлбеусіз адам" (L'Homme sans ombre) түпнұсқалық әңгіменің кішкене өзгеруін бейнелейді: сүйіктісі мен қоғамнан бас тартқаннан кейін басты кейіпкер шайтанға қайта оралады. Ол көлеңкесін қайтарып алудың орнына байлығын жеті лигалық аяқкиімге айырбастау үшін әлемді айналып, көлеңкесіз қабылданатын жерді іздестіреді. Ақырында, ол Индонезияда Уаянгтың көлеңкелі қуыршақшысына айналады, өйткені ол қуыршақтарды олардың силуэттеріне әсер етпей тікелей басқара алады.