Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Аштық суретшісі" (немісше: "Ein Hungerkünstler") – Франц Кафканың 1922 жылы Die neue Rundschau журналында алғаш жарияланған қысқа әңгімесі. Бұл әңгіме сондай-ақ Кафканың өмірінде баспаға дайындаған соңғы кітабы – "Аштық суретшісі" (Ein Hungerkünstler) жинағына енді, ол оның қайтысынан кейін жақын уақытта Verlag Die Schmiede баспасынан шықты. Басты кейіпкер, өнеріне деген құрмет азайып бара жатқан аштық суретшісі, әдеттегідей кафкалық: қоғамның маргиналдандырып, құрбандыққа шалған жеке тұлға. "Аштық суретшісі" өлім, өнер, оқшаулану, аскетизм, рухани кедейлік, бекерлік, жеке өкініш және адамдық қарым-қатынастардың бұзылуы сияқты тақырыптарды зерттейді. Әңгіменің атауы "Ораза ұстаушы суретші" және "Аштыққа ұшыраған суретші" деп те аударылған.
"A Hunger Artist" (German: "Ein Hungerkünstler") is a short story by Franz Kafka first published in Die neue Rundschau in 1922. The story was also included in the collection A Hunger Artist (Ein Hungerkünstler), the last book Kafka prepared for publication, which was printed by Verlag Die Schmiede shortly after his death. The protagonist, a hunger artist who experiences the decline in appreciation of his craft, is typically Kafkaesque: an individual marginalized and victimized by society at large. "A Hunger Artist" explores themes such as death, art, isolation, asceticism, spiritual poverty, futility, personal failure and the corruption of human relationships. The title of the story has also been translated as "A Fasting Artist" and "A Starvation Artist".
Сюжет
"Аштық суретшісі" үшінші тұлғада баяндалады. Баяндаушы "қазіргі" күннен бірнеше онжылдықтарға соқпай, жұртшылықтың кәсіби аштық суретшісіне таңсық қараған кезге көз тастап, содан кейін мұндай көріністерге деген қызығушылықтың азайғанын көрсетеді. Оқиға "аштық суретшісінің" жалпы сипаттамасымен басталып, кейін бір ғана орындаушы, яғни басты кейіпкерге назар аударады. Аштық суретшісі көштей өнерін тамашалауға құштар көрермендерге көрсетіп жүрген. Ол сағат пен сабаннан басқа ештеңесі жоқ қоршауда отыратын, ал оның жанында жұртшылық таңдаған қарауылдар (әдетте үш қасап) болып, оның жасырын тамақ жемейтініне көз жеткізетін. Мұндай сақтық шараларына қарамастан, көптеген адамдар, тіпті қарауылдардың өзі де, аштық суретшісі алдап отыр деген сенімде болды. Мұндай күдіктер, оның продюсері немесе "импресарио" тағайындаған қырық күндік ораза сияқты, аштық суретшісін қынжырды. Импресарио қырық күннен кейін аштық суретшісіне деген қызығушылықтың сөзсіз төмендейтінін айтты, бірақ аштық суретшісі бұл уақыт шегін бекер және мағынасыз деп санады, себебі ол өзінің көрсеткіштерін жақсартуға және шексіз ораза ұстауға кедергі келтірді. Ораза аяқталғанда, аштық суретшісі салтанатты түрде қоршаудан шығарылып, тамақтандырылатын, оған ол әрқашан наразы болар еді. Мұндай қойылымдар, содан кейін денсаулықты қалпына келтіру кезеңдерімен бірге көп жылдар бойы қайталанды. Аштық суретшісіне деген атаққа қарамастан, ол қанағаттанбағандық пен түсініксіздік сезімін бастан өткерді. Көрермендердің бірі оның мұңды күйін байқап, оны жұбатуға тырысса, ол ашуға толы болып, қоршаудың таяқтарын шайқап жіберетін. Импресарио мұндай шабуылдар үшін көрермендерден кешірім сұрап, ашуланудың оразаның салдары екенін айтып, аштық суретшісінің бұрынғы оразаның соңында өлімге жақын болған суретін (олар да сатылымда болды) көрсетіп, оған рұқсат етілгеннен гөрі ұзақ ораза ұстай алатындығын жоққа шығаруға тырысатын. Осылайша, импресарио аштық суретшісінің қайғысы мен нашар дене бітімінің себебі ораза екенін ұсынды, ал аштық суретшісінің пікірінше, ол оразаның ерте тоқтатылуынан депрессияға ұшырады. Импресарионың "ақиқатты бұрмалауы" аштық суретшісін одан да ашуландырды. Кенеттен халықтың талғамы өзгеріп, ораза ұстау жойылып кетті. Аштық суретшісі импресариомен байланысын үзіп, циркке жұмысқа орналасты, онда ол шынымен де керемет оразалар көрсетуді үміттенеді. Енді басты тартылыс емес, оған цирктің шетінде, жануарлардың қоршауларының жанында орын берілді. Бұл жерге кіру оңай болған, цирк қойылымдарының үзілісінде көптеген адамдар өтіп кететін, бірақ аштық суретшісіне назар аударатын адамдар аз болды, себебі оған қарап тұрған көрермендер жануарларды көруге бара жатқан адамдардың жолына кедергі келтіретін. Аштық суретшісі бастапқыда үзілістерді күткен, бірақ уақыт өте келе ол олардан қорқуын бастады, себебі олар тек шу мен бұзылыс әкелетінін және күннің астында болған күндері артта қалғанын еске салды. Ол жануарлардың көрінісінен, дыбысынан және иісінен мазасыздық сезінді, бірақ өзіне назар аударудан қорқып, шағымдануға батылы бармады. Соңында, аштық суретшісі жұртшылықтың назарынан толыққанды түсіп қалды, тіпті ол өзі де ораза күндерін санамайтын болды. Бір күні күзетші бос тұрғандай көрінген қоршауды байқап, оның неліктен қолданылмағанын білгісі келді. Ол және бірнеше көмекшілер лас сабанды қазып, аштық суретшісін өлімге жақын жатқан күйде тапты. Өлер алдында ол кешірім сұрап, өзіне тамашалауға лайық емес екенін мойындады, себебі оразаның себебі - ол өзіне ұнайтын тамақ таба алмауы еді. Аштық суретшісі оның қоршауынан алынған сабанмен бірге жерленді, ал оның орнына пантера орнатылды. Көрермендер пантераның қоршауына жиналды, себебі пантераға әрқашан ұнайтын тамақ берілетін, ол өмірге қуанышпен қарады.
"A Hunger Artist" is told retrospectively through third person narration. The narrator looks back several decades from "today" to a time when the public marveled at the professional hunger artist and then depicts the waning interest in such displays. The story begins with a general description of "the hunger artist" before narrowing in on a single performer, the protagonist. The hunger artist traveled around performing for curious spectators. He would sit in a cage empty of anything except for a clock and some straw, always attended by rotating teams of watchers selected by the public (usually three butchers) to ensure he was not secretly eating. Despite such precautions, many, including some of the watchers themselves, were convinced the hunger artist cheated. Such suspicions annoyed the hunger artist, as did the forty day limit imposed on his fasting by his promoter, or "impresario". The impresario insisted that, after forty days, public interest in the hunger artist inevitably declined, but the hunger artist found the time limit irksome and arbitrary, as it prevented him from bettering his own record and fasting indefinitely. At the end of a fast, the hunger artist, amid highly theatrical fanfare, would be carried from his cage and made to eat, both of which he always resented. These performances, followed by intervals of recuperation, were repeated for many years. Despite his fame, the hunger artist felt dissatisfied and misunderstood. If a spectator, observing his apparent melancholy, tried to console him, he would erupt in fury, shaking the bars of his cage. The impresario would punish such outbursts by apologizing to the audience, pointing out that irritability was a consequence of fasting, and then trying to refute the hunger artist's boast that he could fast much longer than he was allowed by showing photographs (which were also for sale) of the hunger artist near death at the end of a previous fast. In this way, the impresario suggested the hunger artist's sadness and poor physique was caused by fasting, when, in the hunger artist's view, he was depressed because of the premature cessation of his fasts. The impresario's "perversion of the truth" further exasperated the hunger artist. Seemingly overnight, popular tastes changed and public fasting went out of fashion. The hunger artist broke his ties with the impresario and hired himself to a circus, where he hoped to perform truly prodigious feats of fasting. No longer a main attraction, he was given a cage on the outskirts of the circus, near the animal cages. Although the site was readily accessible and crowds thronged past during intermissions in the circus show, few paid any attention to the hunger artist, partly because any spectators who stopped to look at him would create an obstruction in the flow of people on their way to see the animals. The hunger artist initially looked forward to the intermissions, but over time he came to dread them because they only meant there would be noise and disruption and a reminder that his days in the sun were gone. He felt oppressed by the sights, sounds, and smells of the animals, but he didn't dare complain for fear of drawing attention to the fact that he was more of an annoyance than an attraction. Eventually, the hunger artist came to be completely ignored by the public, so much so that no one, not even the artist himself, counted the days of his fast. One day, an overseer noticed what looked like an empty cage and wondered why it was unused. He and some attendants poked around in the dirty straw and found the hunger artist, near death. Before he died, he asked forgiveness and confessed that he should not be admired, since the reason he fasted was simply that he could not find food to his liking. The hunger artist was buried with the straw from his cage and replaced by a panther. Spectators crowded about the panther's cage because the panther, who was always brought the food he liked, took so much joy in life.
Тақырыптар
"Аштық суретшісі" туындысының сын тұрғысынан талқылануында зор дау бар. Көптеген зерттеушілер бұл әңгіменің аллегория екеніне келіседі, бірақ нені бейнелейтіні жайында пікірлер әртүрлі. Кейбір сыншылар аштық суретшінің тақуалығына назар салып, оны қасиетті, тіпті Исаға (ғ.с.) ұқсас тұлға деп қарастырады. Бұл пікірді қолдау үшін, басты кейіпкердің дүниеден безгендігін, күзетшілердің дін қызметкерлеріне ұқсас екенін және қырық күндік мерзімнің дәстүрлі діни маңызын атап көрсетеді. Басқа сыншылар "Аштық суретшісін" – көрермендер тарапынан түсініксіздікке ұшыраған суретшінің аллегориясы деп санайды, оның трансценденттік және көркемдік жетістікке ұмтылысы жұртшылық тарапынан қабылдамай немесе елемей қалады. Бұл түсінік кейде әңгімені авторлық өмірбаяндық туынды ретінде қарастырумен байланыстырылады. Осы көзқарас бойынша, Кафканың өмірінің соңында жазылған бұл әңгіме аштық суретшісін, автормен байланыстырып, шеттетілген, өліп бара жатқан суретші ретінде бейнелейді. Басты кейіпкердің аштығы рухани немесе көркемдік деп түсіндірілсе де, пантера аштық суретшінің антоними ретінде қарастырылады: қанағаттанған, риза болған жануардың денелігі, аштық суретшінің әуезділігіне қарама-қайшы келеді. Тағы бір даулы мәселе – "Аштық суретшісін" ирониялық тұрғыдан қарастыру қажеттігі. Кейбір сыншылар бұл әңгімені адам табиғатының жануарлық қырынан (пантерамен бейнеленген) көтерілуге тырысатын және түсінбеген көрермендермен бетпе-бет келетін түсініксіз суретшінің шынайы бейнесі деп санайды. Ал басқалары оны Кафканың көркемдік мақтан тұтуға жасаған ирониялық сыны ретінде қарастырады. Аштық суретшісі қуаныштан жұрдай, ешқандай шаттық танытпайтын, тіпті өзінің қатаң тәртібін де шынайы емес деп санайтын адамды бейнелейді, ал оны алмастырған пантера екеуінің арасындағы зор қайшылықты көрсету үшін таңдалған. Дегенмен, кем дегенде бір түсінік бойынша, Кафка өзінің көркемдік талаптарына әлемнің бейжайлығын аштық суретшінің тағдыры арқылы жеткізеді. Сыншы Мод Эллманн біздің тіршілік етуіміз тамақпен емес, басқалардың көзімен көріну арқылы мүмкін екенін айтады және "аштықтан өмір сүру мүмкін емес, егер бізді көре алмаса немесе соны бейнелей алмаса" (1993:17).
There is a sharp division among critical interpretations of "A Hunger Artist". Most commentators concur that the story is an allegory, but they disagree as to what is represented. Some critics, pointing to the hunger artist's asceticism, regard him as a saintly or even Christ like figure. In support of this view, they emphasize the unworldliness of the protagonist, the priest like quality of the watchers, and the traditional religious significance of the forty day period. Other critics insist that "A Hunger Artist" is an allegory of the misunderstood artist, whose vision of transcendence and artistic excellence is rejected or ignored by the public. This interpretation is sometimes joined with a reading of the story as autobiographical. According to this view, this story, written near the end of Kafka's life, links the hunger artist with the author as an alienated artist who is dying. Whether the protagonist's starving is seen as spiritual or artistic, the panther is regarded as the hunger artist's antithesis: satisfied and contented, the animal's corporeality stands in marked contrast to the hunger artist's ethereality. Another interpretive division surrounds the issue of whether "A Hunger Artist" is meant to be read ironically. Some critics consider the story a sympathetic depiction of a misunderstood artist who seeks to rise above the merely animal parts of human nature (represented by the panther) and who is confronted with uncomprehending audiences. Others regard it as Kafka's ironic comment on artistic pretensions. The hunger artist comes to symbolize a joy deprived man who shows no exuberance, who regards even his own tremendous discipline as inauthentic, and the panther who replaces him obviously is meant to show a sharp contrast between the two. Still, at least one interpretation is that Kafka is expressing the world's indifference to his own artistic scruples through the plight of the hunger artist. Critic Maud Ellmann argues that it is not by food that we survive, but by the gaze of others and "it is impossible to live by hunger unless we can be seen or represent doing so" (1993:17).