Кіріспе

1930 жылдардағы британдық поршеньді ұшақ қозғалтқышы

Бристоль Персей – 1932 жылдан бастап «Бристоль мотор компаниясы» өндірген, тоғыз цилиндрлі, бір қатарлы, ауамен салқындатылатын радиалды ұшақ қозғалтқышы. Бұл – өндіріске енген алғашқы гильза клапанды авиациялық қозғалтқыш.

Жобалау және әзірлеу

1925 жылдың соңы мен 1926 жылдың басында Корольдік әуе құрылысы институты (RAE) Гарри Рикардоның жең клапан қағидасы туралы бірнеше мақалаларын жариялады. Традициялық шам клапандарға қарағанда басты артықшылықтары – жақсы көлемдік тиімділік және жоғары айналу жылдамдығымен жұмыс істеу мүмкіндігі болды. Бұл кішкентай қозғалтқышқа үлкенірек қозғалтқышпен бірдей қуатты өндіруге мүмкіндік берді, нәтижесінде отынның үнемділігі артып, ықшам конструкцияға қол жеткізілді, әсіресе көп қатарлы радиалды қозғалтқыштарда. Бристольдің бас қозғалтқыш конструкторы Рой Федден бұл идеяға қызығушылық танытып, 1927 жылы сынақ стенді ретінде жұмыс істейтін екі цилиндрлі V-тәрізді қозғалтқыш жасады, оны V 12 қозғалтқышына айналдыруды жоспарлады. Конструкция кезінде мәселелер туындады, атап айтқанда, қуат беру кезінде жеңдердің жарылуы және оларды жетектеуші тісті дөңгелектерден айырылуы. Ұзақ сынақтар, материалдарды ауыстыру және жақсартулар алты жылға созылып, шамамен 2 миллион фунт стерлингке бағаланды. 1933 жылға қарай мәселелер шешілді және Персей әлемдегі алғашқы көптеген даналармен өндірілген жең клапанды авиациялық қозғалтқышы болды. Нәтижесінде, Персей және оның кіші нұсқасы – Bristol Aquila, Bristol Mercury өлшемді қозғалтқышқа бейімделді. Персейдің алғашқы өндіріс үлгілері 580 ат күшіне (433 кВт) ие болды, бұл сол жылғы Mercury үлгісімен бірдей болды, бұл жеңдік жүйенің толыққанды пайдаланбағанын көрсетеді. Қозғалтқыш жақсартулар енгізілген сайын жылдам жаңартылды және 1936 жылға қарай Персей 810 а.к. (604 кВт) қуаттылығына жетті, ал 1939 жылға қарай 930 а.к. (690 кВт) қуаттылығына дейін өсті. Perseus 100, 1635 куб. дюйм (26,8 л) көлеммен, 2700 айналымда 4250 фут (1296 м) билікте 4250 фут (1296 м) билікте жұмыс істеді. Бұл тіпті Mercury-дің ең жетілген нұсқаларынан да жоғары нәтиже көрсетті. Персей азаматтық салаларда шектеулі қолданысқа ие болды, әсіресе Short Empire ұшақтарында, бірақ әскери саланың кеңеюіне байланысты кеңінен қолданылды, Вестленд Лайсандер барлау ұшағында, Vickers Vildebeest, Blackburn Botha, Skua және Roc бомбалаушыларында қолданылды. Персейдің басты үлесі – оның конструкциясы екі "жұптасқан" (қос қатарлы) типтердегі поршень және цилиндрдің негізі ретінде пайдаланылды: өте табысты Bristol Hercules және Bristol Centaurus қозғалтқыштары. Осы конструкцияларда жең клапанның артықшылықтары толыққанды пайдаланылды және соғыс аяқталған кезде Centaurus әлемдегі ең қуатты қозғалтқыштардың біріне айналды.