Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Қартаю туралы жарияланымында 1999 жылды Халықаралық қарт адамдар жылы (IYOP) деп жариялады. Бұл жарлықты 1998 жылдың 1 қазанында, Халықаралық қарттар күні, БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан жариялады. Алдағы ұрпақтардың ішінде 60 жастан асқандардың саны әр төртінші адамнан өсіп, әлеуметтік, экономикалық және рухани жағынан елеулі өзгерістерге ұшырайды. Жарлық адамзат демографиялық тұрғыдан есейіп келе жатқанын және оның әлеуметтік, экономикалық, мәдени және рухани салаларда адамзаттың көзқарасы мен қабілеттерін жетілдіруге, ең соңында, келесі ғасырда әлемдік бейбітшілік пен дамуға мүмкіндік беретінін мойындауға назар аударған. Бұл оқиғаға орай БҰҰ-да және оған мүше елдерде көптеген шаралар өткізілді.
In its Proclamation on Aging, the United Nations General Assembly decided to declare 1999 as the International Year of Older Persons (IYOP). The proclamation was launched on 1 October 1998, the International Day of Older Persons, by United Nations Secretary General Kofi Annan. Worldwide, within the next generations, the proportion of the population aged 60 and over will increase from one in four, bringing about significant social, economic and spiritual change. The proclamation was meant to draw attention to the recognition of humanity's demographic coming of age and the promise it holds for maturing attitudes and capabilities in social, economic, cultural and spiritual undertakings, not least for global peace and development in the next century. Numerous events took place within the UN and in member countries to mark the event.
Тақырып
Осы өзгерістерді ескере отырып, БҰҰ "Барлық дәуірлер үшін қоғамға" тақырыбын таңдады. Бұл жастардың және жас еместердің бір-бірімен бөлісуіне мүмкіндік береді, осылайша әрқайсысы екіншісінен үйренуі мүмкін. 1999 жылы дүние жүзінде 60 жастан асқан 580 миллион адам өмір сүрді.
With these transformations in mind, the UN chose "towards a society for All Ages" to serve as the theme for IYOP. It calls for opportunities to share between the young and the not so young such that each may learn from the other. In 1999, there were some 580 million people aged 60 years and over in the world.
Қатысу
7. Ауысым. Қарт адамдар қоғамға кіріктіріліп, олардың әл-ауқатына тікелей әсер ететін саясатты қалыптастыру мен іске асыруға белсенді қатысуы және өздерінің білімі мен дағдыларын жас ұрпақпен бөлісуі тиіс. 8. Қалай? Қарт адамдар қоғамға қызмет етудің мүмкіндіктерін іздеп, дамыта білуі және өздерінің мүдделері мен мүмкіндіктеріне сәйкес келетін лауазымдарда ерікті қызмет атқаруы тиіс. 9. Қалай? Қарт адамдар қарт адамдардың қозғалыстарын немесе бірлестіктерін құра алады.
7. Older persons should remain integrated in society, participate actively in the formulation and implementation of policies that directly affect their well being and share their knowledge and skills with younger generations. 8. Older persons should be able to seek and develop opportunities for service to the community and to serve as volunteers in positions appropriate to their interests and capabilities. 9. Older persons should be able to form movements or associations of older persons.
Қамқорлық
10 жыл. Қарт адамдарға әр қоғамның мәдени құндылықтары жүйесіне сәйкес отбасылық және қоғамдық қамқорлық пен қорғау көрсетілуі тиіс. Он бір. Қарт адамдарға денсаулық сақтау қызметіне қол жеткізуге мүмкіндік беру, оларға физикалық, психикалық және эмоциялық әл-ауқатының оңтайлы деңгейін сақтауға немесе қалпына келтіруге, сондай-ақ аурудың алдын алуға немесе оның пайда болуын кешіктіруге көмектесу керек. 12 адам. Қарт адамдарға әлеуметтік және құқықтық қызметтерге қол жеткізу олардың дербестігін, қорғанысын және қамқорлығын арттыру үшін қажет. 13. Қалай ойлайсың? Қарт адамдар қорғаныс, оңалту, әлеуметтік және психикалық ынталандыруды қамтамасыз ететін мекемелерде лайықты деңгейдегі қамқорлықты пайдалана алуы тиіс. 14 жыл. Қарт адамдар баспанада, күтім немесе емдеу мекемелерінде тұрып жатқанда адам құқықтары мен негізгі бостандықтарын пайдалана алады, оның ішінде олардың қадір-қасиеті, нанымдары, қажеттіліктері мен жеке өмірін толықтай құрметтеуге және өздеріне қамқорлық көрсету және өмір сүру сапасы туралы шешімдер қабылдау құқығына ие болуға тиіс.
10. Older persons should benefit from family and community care and protection in accordance with each society's system of cultural values. 11. Older persons should have access to health care to help them to maintain or regain the optimum level of physical, mental and emotional well being and to prevent or delay the onset of illness. 12. Older persons should have access to social and legal services to enhance their autonomy, protection and care. 13. Older persons should be able to utilize appropriate levels of institutional care providing protection, rehabilitation and social and mental stimulation in a humane and secure environment. 14. Older persons should be able to enjoy human rights and fundamental freedoms when residing in any shelter, care or treatment facility, including full respect for their dignity, beliefs, needs and privacy and for the right to make decisions about their care and the quality of their lives.
Өзін-өзі қанағаттандыру
15 адам. Қарт адамдар өз әлеуетін толықтай дамытуға мүмкіндік алуы тиіс. 16 жыл. Қарт адамдар қоғамның білім беру, мәдени, рухани және демалыс ресурстарына қол жеткізуі тиіс.
15. Older persons should be able to pursue opportunities for the full development of their potential. 16. Older persons should have access to the educational, cultural, spiritual and recreational resources of society.
Қадір-қасиет
17 - ші. Қарт адамдар қадір-қасиетпен, қауіпсіз өмір сүруі тиіс, сондай-ақ оларды қанау мен физикалық немесе психикалық қорлаудан құтылуға тиіс. 18 жыл. Қарт адамдарға жас, жынысы, нәсілдік немесе этникалық тегі, мүгедектігі немесе басқа да жағдайына қарамастан әділ қаралуы тиіс және олардың экономикалық үлесіне қарамастан бағалануы тиіс.
17. Older persons should be able to live in dignity and security and be free of exploitation and physical or mental abuse. 18. Older persons should be treated fairly regardless of age, gender, racial or ethnic background, disability or other status, and be valued independently of their economic contribution.
IYOP ескерткіш монеталары мен маркалары
Канадада Health Canada-ның Қартаю және қарт адамдар бөлімі жетекші рөлді ойнады, сонымен қатар әрбір провинциялық юрисдикцияда құрылған ұқсас кеңселер болды. Көптеген қарттар ұйымдарының біріккен күш-жігерлері болды, олар үшін жыл өздерінің мәселелерін және ұмтылыстарын алға жылжытатын үлкен орталық болды. Бұл оқиғаға орай Канада ескерткіш монета мен марка шығарды. Екеуін де Шелах Армстронг жасаған. Ел Жыл Атауы Өнеркәсіпшісі Артист Мультисезондық шығарылым Бағасы Канада19991 Доллар Корольдік Канадалық монетасыS. Армстронг Ходжинс24,976$49.95Испания1999100 ПесетаМадрид Монетханасы60,332,000Түс құны шығарылған күніӨнершіТөзімділігіӨндірісіКеректілігіПерфорация12 сәуір 1999 Канада ПостыКанаданың Халықаралық қарттар жылы S. Армстронг Ходжинс46 центКанадалық банкноталар компаниясы, Limited8,000,00013.5 1999 жылы Австралия Корольдік монетханасы IYOP-ті атап өту үшін бір долларлық ескерткіш монета шығарды.
In Canada, the Division of Aging and Seniors of Health Canada played a lead role, along with similar offices established in every provincial jurisdiction. There were concerted efforts on the part of many seniors organizations, for whom the year provided a tremendous focal point around which to advance their concerns and aspirations. As a way to commemorate the event, Canada produced a commemorative coin and stamp. Both were designed by Shelagh Armstrong. CountryYearDenominationManufacturerArtistMintage Issue Price Canada19991 DollarRoyal Canadian MintS. Armstrong Hodgins24,976$49.95Spain1999100 PesetasMadrid Mint60,332,000Face Value
Date of IssueManufacturerThemeArtistDenominationPrinterQuantityPerforation12 April 1999 Canada PostCanada's International Year of Older Persons S. Armstrong Hodgins46 centsCanadian Bank Note Company, Limited8,000,00013.5
In 1999, the Royal Australian Mint issued a commemorative one dollar coin celebrating the IYOP.