Кіріспе

Америкалық қылмыскер Карло Гамбино (ˈkarlo ɡamˈbiːno; 1902 жылдың 24 тамызы – ең көп қолданылатын туған күні, алайда 1902 жылдың 1 қыркүйегі де айтылған). Оның екі бауыры болған: Мафиямен байланысы жоқ Гаспар және кейін Гамбино қылмыстық отбасы құраған Паоло. Оның ата-анасы итальяндық иммигранттар – Томассо Гамбино мен Феличе Кастеллано. Гамбино 1921 жылдың 23 желтоқсанында Вирджиния штатының Норфолк қаласына SS Vincenzo Florio кемесімен жасырын түрде кірді. Ол Нью-Йорк қаласына барып, туыстары Кастелланоларға қосылды және олардың отбасына тиесілі шағын жүк тасымалдау фирмасында жұмыс істеді. Олар төрт бала тәрбиеледі: Томас, Джозеф (1936 жылдың 28 наурызы – 2020 жылдың 20 ақпаны) және Карло (1934 жылы туған) және қызы Филис Гамбино Синатра (1927 жылдың 22 қыркүйегі – 2007 жылдың 19 ақпаны).

Кастелламмарестің соғысы және Комиссия

Нью-Йорк қаласында Гамбино Джо Массерия басқаратын қылмыстық ұйымға қосылды, ол да сицилиялық туған гангстер еді. Соғыс Массерия үшін жаман жаққа бұрыла бастағанда, оның оң қолы Чарльз "Лаки" Лучано адалдығын ауыстыруға мүмкіндік тапты. Маранцаномен құпия келісім бойынша ол Массерияның өлімін ұйымдастыруға келісті, бұл Массерияның істерін иеленуге және Маранцаноның лейтенанты болуға мүмкіндік берді. 1931 жылдың 15 сәуірінде Массерия Кони аралындағы Nuova Villa Tammaro ресторанында өлтірілді, осылай Кастелламмарезе соғысы аяқталды. 1931 жылдың соңында Лучано Чикагода түрлі басшылармен кездесу ұйымдастырды, онда ол ұйымдасқан қылмыс үшін басқару органы құруды ұсынды, ол кейін Комиссияға айналды. Барлық дауларды шешуге және қай отбасы қай аумақты бақылайтынын анықтауға арналған Комиссия Лучаноның ең маңызды жаңаруы деп есептеледі.

Мангано тұқымдасы

Массерияның қайтысынан кейін Гамбино мен оның туыстары Мангано басқаратын отбасының сарбаздары болды. Альберт Анастасияның өзінің де мафиялық күші болғанына қарамастан, ол Мангано отбасының ресми орынбасары еді. Оның жиырма жылдық үкімділігі кезінде Мангано Анастасияның Лучано мен Костелломен тығыз байланысын ұнатпады, әсіресе олардың Анастасияның қызметін Манганоның рұқсатын алмай-ақ пайдаланғанын. Осы және басқа да бизнес даулары екеудің арасындағы қызу, тіпті физикалық төбелес тудырды. Гамбино 1937 жылы Филадельфияда миллион галлондық дистилляциялық зауытты басқарғаны үшін салықтан қашу айыбымен тұтқындалды. Ол өзінің ұзақ қылмыстық жолында тек бір рет, Пенсильвания штатындағы Льюисбург федералдық түрмесінде жиырма екі ай түрмеде отырды. Филиптің денесі 1951 жылдың 19 сәуірінде Бруклиндегі Шипсхед-Бей маңынан табылды. Винсенттің денесі ешқашан табылған жоқ және ол жоғалып кеткеннен кейін он жыл өткен соң, 1961 жылдың 30 қазанында Бруклиндегі Уәкілеттік сот оны қайтыс деп жариялады.

Анастасияны өлтіру

1957 жылы Генуэзе Костелло мен Анастасияға қарсы қимыл жасауға шешім қабылдады, Гамбиноның орынбасары Анастасияны өлтіруге қатысты сөздерге тартып алды. Генуэзе Винсент Гигантке Костеллоны өлтіруді бұйырды, ол 1957 жылғы 2 мамырда Костеллоның тұрған үйінің сыртында жасауға тырысты. Жарасы тым терең болмаса да, өлімге жуықтап кеткені Костеллоны билікті Генуэзеге беруге және зейнетке шығуға итермеледі. Шақырғыш Гигантті атқан адам деп танығанмен, Костелло 1958 жылы Гиганттың сотталуында оны танымағанын айтты; Гигантқа қастандық жасау айыбы қойылмай, босатылды. Костелло кеткен соң, Генуэзе мен Гамбино Анастасияны өлтіруді бұйырған деген күдік туды. Гамбино бұл жұмысты Профасиге тапсырды, ол одан кейін Жозеф "Ақылсыз Джо" Галлоға берді. Анастасия 1957 жылғы 25 қазанда Манхэттеннің орталық бөлігіндегі Парк Шератон қонақүйінің шаштаразында өлтірілді. Содан кейін Гамбино Мангано қылмыстық отбасын басқарды, ол одан әрі оның атын алды. Ол Жозеф Биондоны орынбасары етіп тағайындады, бірақ 1965 жылы Биондоның орнын Аниелло Делакроче басты.

Апалачин мен Генуездің құлдырауы

Анастасияның қазасынан кейін Генуэзе Костеллодан Лучаноның қылмыстық отбасын басып алды. Жаңа билігін заңдастыру үшін ол Америка және Сицилия қылмыстық синдикаттарының басшыларын жинаған жиналыс ұйымдастырды. Жиналыстың күн тәртібінде Кубадағы революцияға дейінгі құмар ойындары және есірткі контрабандасы саласындағы мафияның мүдделері, сондай-ақ Нью-Йорк қаласының киім өнеркәсібіне қатысты мәселелер талқыланды. Жиналыс 14 қарашада Нью-Йорктегі Апалачин қаласында қылмыскер Джозеф Барбараның үйінде өтті. Нью-Йорк штаты полициясының офицері Эдгар Кросвелл Барбараның ұлының жергілікті қонақүйлерде бөлме брондап алғанын және жергілікті қасапханадан Барбараның үйіне көп мөлшерде ет жеткізіліп жатқанын білген. Кросвелл Барбараның үйін бақылауға шешім қабылдады. Полиция Барбараның меншігінде көптеген сәнді көліктер тұрғанын анықтады, нөмірлерін жазып алып, көліктердің белгілі қылмыскерлерге тіркелгенін анықтады. Полиция күштерін қосып, жол тосқауылын қойды. Генуэзе өзі барбекюге келгенін мәлімдеді, полиция оны босатты. Гамбино мен Лучано Пуэрто-Риколық есірткі сатушыға 100 мың доллардың бір бөлігін төлеп, Генуэзені есірткі саудасына қатыстырды деген айып тағылды. 1959 жылдың 17 сәуірінде Генуэзе есірткі қылмыстары үшін он бес жылға бас бостандығынан айырылды және 1969 жылдың 14 ақпанында түрмеде қайтыс болды. 1962 жылдың 26 қаңтарында Лучано Неаполь халықаралық әуежайында жүрек талмасынан қайтыс болды. Үш күннен кейін Неапольде Лучаноның жерлеу рәсіміне 300 адам қатысты, оның денесі атпен тартылған қара сүйреушіде көтерілді. АҚШ үкіметінің рұқсатымен Лучаноның туыстары оның денесін Нью-Йоркке алып барып, Куинстің Мидл-Виллидж ауданындағы Сент-Джон зиратына жерледі. Оның жерлеу рәсіміне 2000-нан астам адам қатысты. Лучаноның көп жылдық досы Гамбино оның қабірі басында сөз сөйледі.

Басшы

Генуэзе түрмеге қамалуынан кейін Гамбино Комиссияны бақылауға алды. Оның басшылығымен Гамбино қылмыстық отбасында 500 сарбаз және 1000-нан астам серіктес болды. 1962 жылы Гамбиноның үлкен ұлы Томас Луччезедің қызы Франческаға үйленді. Тойға 1000-нан астам қонақ қатысты, онда Гамбино Луччезеге 30 000 долларлық сыйлық ұсынды. Қарсылығында, Луччезе Гамбиноға Идлвайлд әуежайындағы (қазір Джон Ф. Кеннеди әуежайы деп аталады) қылмыстық схемаларының бір бөлігін берді. Луччезе әуежай қауіпсіздігі мен әуежай кәсіби одақтарын бақылауға алды. Бірлесіп, Луччезе мен Гамбино енді әуежайды, Комиссияны және Нью-Йорктегі басым бөлік ұйымдасқан қылмысты бақылады.

Комиссияға қарсы сөз байласу

1963 жылы Бонанно қылмыстық отбасының басшысы Джозеф Бонанно Комиссияның бірнеше қарсыласын – Гамбино, Луччезе, Стефано Магаддино басшыларын, сондай-ақ Франк ДеСимонды өлтіру жоспарын жасады. Бонанно Жозеф Мальйоккодан қолдау сұрады, ал Мальйокко бұрын Комиссияға қабылданудан бас тартылғанына ашуланып, қуана келісті. Бонанно Мальйоккоға көмегі үшін өзінің оң қолы болуді уәде берді. Өміріне қауіптенген Бонанно Монреальде жасырынды, ал Мальйокко Комиссиямен айналысуға қалды. Ауыр халде болған Мальйокко құлқының рөлін мойындады. Комиссия оның өмірін сақтап қалды, бірақ оны Профачи отбасының басшысы қызметінен зейнеткерлікке шығуға және 50 000 доллар айып төлеуге мәжбүр етті. Басшысына қарсы шыққаны үшін Коломбо Мальйокко отбасын басып алды, ол кейіннен Коломбо отбасы деп аталды. Сол жылы АҚШ Жоғарғы Соты оның бұрынғы шағымын қабылдамаған 1967 жылғы бұйрықты күшінде қалдырды, ол елге заңсыз кіргені үшін депортациялануға тиіс еді. Үкімет бұйрықты орындауға тырысқанда, Гамбино ауыр жүрек ұстасынан кейін ауруханаға жеткізілді. Коломбо отбасының көптеген мүшелері Галлоны оқ жаруға кінәлады, бірақ полиция Галлоны сұраққа тартып алғаннан кейін Джонсон жалғыз оқ жауды деген қорытындыға келді. Джонсон бірнеше күн бұрын Гамбино отбасы басқаратын клубта болғандықтан, бір теория бойынша, Гамбино оқ жаруды ұйымдастырған. Коломбо Гамбиноның Лига туралы шағымдарын тыңдаудан бас тартты және бір дау кезінде Гамбиноның бетіне түкірді деген қаңқу бар. Алайда, Коломбо отбасы басшылығы Галло отбасымен келіспей кеткеннен кейін оның өлтіруге бұйрық бергеніне сенді. Галло 1972 жылдың 7 сәуірінде өлтірілді.

Томми Эболидің өлтірілуі

Генуэздің өлімінен кейін Герардо Катена Генуэз отбасының жаңа басшысы болды. Бірақ, ол 1970 жылы айыпталып, түрмеге қамалды. Содан кейін Томас Эболи келесі екі жылға отбасының "көрінетін басшысы" атанды. Алайда, Эболи отбасын нағыз басқаруды қалап, Гамбинодан 4 миллион доллар қарыз алып, жаңа есірткі тасымалы операциясын қаржыландырды. Бірақ, құқық қорғау органдары Эболидің есірткі бизнесін тез арада тоқтатып, оның көптеген адамдарын қамауға алды. Гамбино Эболиді өлтіруге бұйрық берген деген қауесет бар. Бастапқыда бұл Эболидің қарызын төлей алмауынан болды деп есептелсе, қазір Гамбино Эболиді Фрэнк "Фунзи" Тиеримен алмастыруды көздеген және қарызды сылтау ретінде пайдаланған деген болжам бар. Бұл кісі өлтіру ісі бойынша ешкім айыпталып жаза алмады.

Өлім

Гамбино 1976 жылғы 15 қазанда, жұма күні таңғы сағаттарда 74 жасында, кеш күні Америка лигасының жеңімпазы атанған «Нью-Йорк Янкис» командасының теледидардағы көрсетілімін тамашалағаннан кейін, Массапекуадағы үйінде қайтыс болды. Ресми себебі – табиғи себептер, және оның жүрек ауруларының тарихы болғандықтан, өлімі күтпеген емес. Cusimano & Russo аза тұту бюросы 16 және 17 қазан күндері оның аза тұру рәсімін өткізді. Оның жерлеу қызметі 18 қазанда Бруклиндегі Our Lady of Grace шіркеуінде өтті. Гамбино содан кейін Куинс қаласындағы Сент-Джон зиратындағы монастырь ғимаратындағы отбасының жеке бөлмесіне жерленді. Оның аза тұру рәсіміне және жерлеуіне бірнеше жүз адам қатысты, ал сыртында тәжрибелі полицейлер мен ФБР агенттері араласты. Оның жерлеу кортежіне он үш лимузин, шамамен он екі жеке көлік және бір гүл көлігі кірді. Делакросе сол кезде салықтан қашу айыбымен түрмеде отырғандықтан, Кастелланоның мұрагерлігіне қарсылық таныса алмады. Кастелланоның мұрагерлігі 24 қарашада Деллакросе қатысқан кездесуде расталды. Кастеллано Деллакросенің қорқыту, қарақорлық және ақша беру сияқты дәстүрлі мафиялық қызметтерді тікелей басқара отырып, вице-президенттік лауазымында қалуын қамтамасыз етті. Делакросе Кастелланоның мұрагерлігін қабылдағанымен, бұл келісім Гамбино отбасын екі бақталас топқа бөлді.

Танымал мәдениетте

1995 жылғы «Махаббат пен құрмет арасында» телефильмінде Карло Гамбино рөлін Роберт Лоджиа ойнады. 1996 жылғы «Gotti» телефильмінде Карло Гамбиноны Марк Лоуренс 1976 жылы қайтыс болғанға дейін Гамбино отбасының басшысы ретінде бейнелейді. 2001 жылғы «Босс босс» телефильмінде Карло Гамбино рөлін Аль Руссио ойнады. Ол Коза-Нострадағы алғашқы жылдарынан бастап, өліміне дейін, Пауль Кастеллано оның орнына таңдалғанға дейін көрсетілді. Оның жас кезін Уильям ДеМео ойнады. 2015 жылы AMC-нің «The Making of the Mob: New York» мини-сериалында Карло Гамбино рөлін Ноа Форрест ойнады. 2018 жылғы «Gotti» фильмінде Карло Гамбино рөлін Майкл Чипити ойнады. Оны Энтони Скорди 2022 жылғы «The Offer» телесериалында бейнелейді. Ол Артур Дж. Наскарелланың «Харлемнің құдасы» сериалының 3-ші маусымында сомдалды.