Кіріспе
1980 жылғы әлем чемпионаты, ресми түрде 1980 жылғы елшілік әлем чемпионаты деп аталады, бұл 1980 жылдың 22 сәуірінен 5 мамырына дейін Англияның Шеффилд қаласындағы Крусибл театрында өткен кәсіби снукер турнирі. Бұл турнир 1980 жылы өткен әлем чемпионатының төртінші кезеңі болды. Бұл ойынға Дүниежүзілік кәсіби бильярд және снукер қауымдастығы рұқсат берді. Турнирдің жалпы жүлде қоры 60 000 фунт стерлинг болды, оның 15 000 фунты жеңімпазға берілді. Конкурсқа 53 қатысушы қатысқан, бірақ кейінірек төрт адам өз ұсыныстарын білдірді. Турнирдің іріктеу турлары 1980 жылдың 5-18 сәуірінде Стокпорттағы Ромили Форумда, 11-16 сәуірде Бристольдегі Редвуд Лодж Кантри Клубында және 12-17 сәуірде Шеффилд Снукер Орталығында өтті. Турнирдің негізгі кезеңінде 24 ойыншы: снукердің әлемдік рейтингіндегі 16 үздік ойыншы және тағы сегіз ойыншы іріктеу кезеңдерінен өтті. Рей Эдмондс, Джим Медоукрофт, Тони Мио, Клифф Уилсон және Джим Уайч "Крусибль" ойынында дебют жасады. Турнирдің қорғалушы чемпионы және бірінші орынды иеленген Терри Гриффитс болды, ол 1979 жылғы финалда Деннис Тейлорды 2416 есебімен жеңді. Гриффитс алғашқы кездесуінде Стив Дэвиске қарсы 10-13 есебімен жеңілді. Канадалық Клифф Торберн финалда 1972 жылғы чемпион Солтүстік Ирландиялық Алекс Хиггинске қарсы 35 кадрдан үздік матч өткізді. Торберн 1816 жылғы матчта жеңіске жетіп, спорттың қазіргі дәуірінде Ұлыбританиядан тыс әлем чемпионы атанды. Чемпионат кезінде 11 ғасырлық үзіліс жиналды, оның ең жоғарғысы 136, бұл жетістікті Кирк Стивенс пен Стив Дэвис қол жеткізді. Бұл турнирді темекі өндіруші компания Embassy демеушілік етті. Ол 70 сағаттан астам уақыт бойы Біріккен Корольдіктегі BBC телеарнасында көрсетіліп, финалды 14,5 миллион көрермен тамашалады. Финалды тікелей эфирде Иран елшілігінің қоршауынан хабарлау үзілді, бұл көптеген көрермендердің телеарнаға шағымдануына себеп болды.
The 1980 World Snooker Championship, officially known as the 1980 Embassy World Snooker Championship for sponsorship reasons, was a ranking professional snooker tournament that took place from 22 April to 5 May 1980 at the Crucible Theatre in Sheffield, England. The tournament was the 1980 edition of the World Snooker Championship and was the fourth consecutive world championship to take place at the Crucible Theatre since 1977. It was authorised by the World Professional Billiards and Snooker Association. The total prize fund for the tournament was £60,000, of which £15,000 went to the winner. There were 53 entrants to the competition, although four later withdrew. Qualifying rounds for the tournament took place at Romiley Forum, Stockport, from 5 to 18 April 1980; at the Redwood Lodge Country Club, Bristol, from 11 to 16 April; and at Sheffield Snooker Centre from 12 to 17 April. The main stage of the tournament featured 24 players: the top 16 players from the snooker world rankings and another eight players from the qualifying rounds. Ray Edmonds, Jim Meadowcroft, Tony Meo, Cliff Wilson and Jim Wych made their Crucible debuts. The defending champion and top seed in the tournament was Terry Griffiths, who had defeated Dennis Taylor 24–16 in the 1979 final. Griffiths lost in his first match, by 10 to 13 against Steve Davis. Canadian Cliff Thorburn met the 1972 champion Alex Higgins from Northern Ireland in the final, which was a best of 35 frames match. Thorburn won the match 18–16 to become the first world champion from outside the United Kingdom in the sport's modern era. There were 11 century breaks compiled during the championship, the highest of which was 136, achieved by both Kirk Stevens and Steve Davis. The cigarette manufacturer Embassy sponsored the tournament. It received 70 hours of television coverage by the BBC in the United Kingdom, attracting 14.5 million viewers for the conclusion of the final. Coverage of the final was interrupted by the broadcast of live coverage of the Iranian Embassy Siege, which caused numerous viewers to complain to the broadcaster.
Шолу
Снукерден әлем чемпионаты - кәсіби снукерден ең үздік турнир. Джо Дэвис Бильярд қауымдастығы мен бақылау кеңесі ұйымдастырған 1927 жылы алғашқы әлем чемпионатында жеңімпаз атанды, финалдық жекпе-жек Англияның Бирмингем қаласындағы Камкин залында өтті. 1940 жылға дейін жыл сайын өткізілетін турнир Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырап, соғыстан кейінгі дәуірде құлдырап кетті. 1952 жылғы Снукер әлем чемпионатына тек екі ойыншы қатысты және оны 1957 жылы тоқтатылған Дүниежүзілік кәсіби матч-плей чемпионаты алмастырды. Содан бері жыл сайын өткізілетін турнир 1977 жылы Англияның Шеффилд қаласындағы Крусибл театрына көшірілді, ол 2023 жылға дейін турнирдің орны болып қала береді. 1980 жылы Дүниежүзілік кәсіби бильярд және снукер қауымдастығы (WPBSA) ұйымдастырған бұл турнир Crucible-де өткен әлем чемпионатының төртінші нұсқасы болды. Өткен үш жылдың әрқайсысында 13 күн болатын турнирдің ұзақтығы 14 күнге дейін ұлғайтылды, жартылай финал 31 кадрдың ең жақсысына дейін қысқартылды (1979 жылы 37 кадрдың ең жақсысынан), ал финал 35 кадрдың ең жақсысына дейін қысқартылды (1979 жылы 47 кадрдың ең жақсысынан). 1978 және 1979 жылдары үшінші орын үшін плей-офф өткізілді, бірақ 1980 жылы бұл жалғастырылмады. Бұл турнир рейтингтік іс-шара болып табылады және оны темекі компаниясы Embassy демеушілік етеді.
Іріктеу
Жарыстар үш жерде өтті: Ромили Форумда, Стокпортта 1980 жылдың 5 сәуірінен 18 сәуіріне дейін; Бристолдегі Редвуд Лодж Кантри Клубында 1980 жылдың 11 сәуірінен 16 сәуіріне дейін; және Шеффилд Снукер орталығында 1980 жылдың 12 сәуірінен 17 сәуіріне дейін. 1957 жылы екінші орынға ие болған Джеки Риа Бернард Беннетті 91 жеңіп, Вилли Торнға 19 жеңілді. Торн бірінші фреймде максималдық үзіліс жасауға тырысты, бірақ он бір және он қарадан кейін жіберіп қалды. Стив Дэвис Крис Россті 9-3 және Пэдди Морганды 9-0 жеңіп, іріктеуден өтті. Кингсли Кеннерли 1974 жылдан бері алғашқы бәсекелестік матчта Майк Халлеттке 2:9 есебімен жеңілді. Конъюнктивит ауруына байланысты контактты линзасыз ойнаған Пэт Холихан Джо Джонсонды 9:6 есебімен жеңген кезде 108 есебімен бірінші раундтың жалғыз ғасырын жинады. Алайда ол келесі матчта Тони Миодан 1:9 есебімен жеңілді. Джим Уайч негізгі турнирге 97 есебімен ағылшын бильярдының әлем чемпионы Рекс Уильямсқа қарсы жеңіске жетті. Стив Дэвис алғашқы сеанстан кейін Пэтси Фаганды 63 есебімен бастап, 106 есебімен жеңді. Кирк Стивенс үшінші фреймде Грэм Майлсқа қарсы 136 ұпай жинады, соңғы қараны жіберіп, бұл чемпионаттың барлық уақыт рекорды 143-ке айналды. Уилсон, әлемнің сүйікті снукер чемпионы, 66-шы орынды бөліп, алғашқы фреймді Дуг Маунтджойға қарсы жеңіп алды және бірінші сессияны 5-4-те аяқтағанға дейін 4-1 басымдықты алды. Содан кейін Уилсон соңғы жеті кадрдың алтысынан айырылып, 610 есебімен жеңілді. Маунтджой он төртінші фреймде 104 ұпай жинады. Уайч бұрынғы чемпион Джон Пулманға қарсы 5-4 есебімен жеңіске жетті. Эдмондс жекпе-жектен бұрын түнде оны алмастырды; таныс емес ұшымен ойнап, ол алғашқы төрт кадрды жоғалтты, содан кейін 3-10-ға дейін Дэвид Тейлордан 27 артта қалды. Ол матчта он үшінші фреймде 101 ұпай жинаған Вербениук 7-7 есебіне жеткенше көш бастады. Дэвис екінші сеанстың алғашқы фреймін жеңіп, өзінің көшбасшылығын 81 дейін кеңейтті, ал Гриффитс сеансты 610 артта қалдырып, үш фрейм жеңіп алғанға дейін 103 қайтадан жеті фреймге көш алды. Үшінші сеанста Гриффитс алғашқы төрт фреймді жеңіп, 1010-ға теңесті, Дэвис келесі үшінде 1310 жеңіске жетіп, 22-ші фреймде 116 үзіліс жасады. Снукерден әлем чемпиондарының бірінші рет өз атағын қорғап қалмауы "Крусибль қарғысы" деп аталады. Хиггинс Перри Мансқа қарсы алғашқы екі сеанстың әрқайсысында сегіз кадрдың алтысын жеңіп, Мансты 136 жойды. Бірінен соң бірі 95 және 108 кадрларды жарып, 4-1 есебімен алға шыққанына қарамастан, Virgo Эдди Чарльтонға қарсы 4-1 есебімен алға шықты, олардың алғашқы сессиясы 4-4 есебімен аяқталды. 13 есе 6 есеге жеңіске жетті.
Ширек финалдар
Ширек финалдар 29 және 30 сәуірде үш сеанста 25 кадрдың ең жақсысы ретінде өткізілді. Сегізінші кадрда Хиггинс ең үлкен үзіліске жету жолында болды, ол үзіліс кезінде он бес қызыл доптың әрқайсысынан кейін қара доптарды құймаға тастаған әлем чемпионаты тарихындағы алғашқы ойыншы болды. Бұл Хиггинстің 1976 жылдан бері бірінші рет жартылай финалға шыққандығы еді. Алғашқы екі фреймді Уайхқа жоғалтқан Торберн бірінші сессияның соңында 53 басымдыққа ие болды және 93 және 106 басымдыққа ие болғаннан кейін 136 алға шықты. Стивенстің "барлығы шабуылға" қатысқан "жақсы" құмырамен, снукер тарихшысы Клайв Эвертонның айтуынша, Рейрдон Тейлорға қарсы бірінші фреймде 40 жастан астам үш үзіліс жасады және келесі төртінің үшін 41 есебімен жеңіп, келесі екеуін жоғалтып, бірінші сессияны 53 есебімен аяқтады. Екінші сессия 77 есебімен аяқталды. Стивенс үшінші сеанста бірқатар қателіктер жіберді, оның ішінде 89 қатарынан қараны жоғалтып, сеансты 913 қатарынан аяқтады. Хиггинс төртінші сеанстың алғашқы фреймін жеңіп алды. Стивенс келесі екі кадрда бірнеше рет ұзақ қашықтықтан атуды сәтті орындады. Торберн үшінші сеанстың соңында 157 есебімен көш бастап, 23 -ші фреймде 114 есебімен 167 есебімен жеңіске жетті.
Финал
Финалға Канадалық Клифф Торберн мен Солтүстік Ирландиядан Алекс Хиггинс қатысты. Торберн екінші финалға жеткен алғашқы ойыншы болды; ол 1977 жылы Крусиблде өткен алғашқы финалда Спенсерден жеңілді. Торберн бірінші кадрды жеңгеннен кейін, Хиггинс келесі бес кадрды жеңді. Торберн жетінші рет жеңіп, 52 құрады, Хиггинс кадрдан кейін Торберннің көзге түсіп тұрғанына шағымданады, бұл автор және спорт статистигі Ян Моррисон "негіздемелі" деп атады. Сидней Фрискин The Times газетінде жазған хатында осы уақытқа дейінгі матчты стильдердің қарама-қарсылығы ретінде сипаттады: "Торберннің ақылды жинақталған процестері Хиггинстің жарылғыш үзіліс құрылысына қарсы". Сондай-ақ, ол ойыншылардың әрқайсысы ойын барысында басқа ойыншыларды алаңдатуда деп айыптап отырғанын айтты. Торберн 19-шы және 20-шы кадрларды жеңіп алды, Хиггинс келесі екеуін 1111 деңгейіне жеткізді. Соңғы сеанста Хиггинс бірінші фреймді жеңіп алды; Торберн келесі екеуін жеңіп алды, содан кейін Хиггинс 1515 есебімен теңестірді. Финалды 14,5 миллион адам телевизия арқылы көрді. Торберн жалпы алғанда Ұлыбританиядан тыс әлем чемпионатында жеңімпаз атанған алғашқы ойыншы ретінде танылады, Хорас Линдрумның 1952 жылғы әлем чемпионатындағы жеңісі әдетте ескерілмейді. Бильярдшылар қауымдастығы мен бақылау кеңесі (BA&CC) арасында ақша мәселесі бойынша дау туындағаннан кейін, ойыншылар 1952 жылғы Әлемдік кәсіби матч-плей чемпионатын ұйымдастыруға шешім қабылдады. 1952 жылы BA&CC әлем чемпионатына қатысқан жалғыз ойыншылар Линдрум мен Кларк Макконачи болды. Клайв Эвертонның айтуынша, "халық шынайы мақала деп таныған" Дүниежүзілік кәсіби матч-плей чемпионаты болды. Матчтан кейін Хиггинс Торберн туралы "ол - ұнтақшы" деді, ал "Гриндер" лақап аты кейіннен Торбернмен байланысты болды, ол баяу, табанды ойын стиліне сәйкес келеді. Хиггинс 1982 жылы екінші әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал Торберн 1983 жылы әлем чемпионатының алғашқы ең үлкен жеңісіне жетті.