Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боливияның тәуелсіздік соғысының жетекшісі Педро Доминго Мурильо (17 қыркүйек 1757 - 29 қаңтар 1810) - Боливияның тәуелсіздігіне маңызды рөл атқарған Жоғарғы Перудің патриоты.
Leader in the Bolivian War of Independence
Pedro Domingo Murillo (17 September 1757 – 29 January 1810) was a patriot of Upper Peru who played a key role in Bolivia's independence.
Ерте өмірі және өмірбаяны
17 қыркүйекте 1757 жылы Педро Доминго Мурильо Ла-Пас қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Хуан Сириако Мурильо оның элиталық отбасыларының біріне жататын, ал анасы Мэри Асенсия Караско жергілікті тектес болған. Педро дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай-ақ, Хуан Сириако католик шіркеуінде діни қызметкер болуға дайындалып, діни қызметкер болды. Хуан оның білімін қамқорлықпен қамтамасыз етті. Педро Ла-Пастағы Colegio Seminario de San Carlos-қа оқуға барған болуы мүмкін. Содан кейін Педро Чукисакадағы Сент-Франциск-Ксавьер университетінде заңгерлік мамандықты оқыды, бірақ бітірместен кетіп қалды. 21 жасында ол Cerro de Potosí түбіндегі күміс кен қаласындағы Потосиде Олмедо Мануэль де ла Кончаға үйленді. Үш жыл ішінде екі баласы бар отбасы Ирупанага көшіп келеді. Колониалистік дәуірдің алғашқы күндерінен бастап Перудің жоғарғы бөлігін Испанияның билігі қатты ұстады. 1780 жылдың соңында Тупак Амару II көтерілісі болды. Осыны жеңуге көмектесуде Мюрилло өзін ерекшеленді және милицияның лейтенанты болып тағайындалды. 5 жыл ішінде Хуан Сириако Мурильо қайтыс болып, байлығының басым бөлігін Педроның балаларына қалдырды. Оның әкесінің әпкесі Каталина Фелипе бұл туралы сотқа шағым түсірді. Бастапқыда бұл жеңіліске ұшырады. Алайда сотқа берген құжатында Мюрилло заңгер мамандығы бар деп жалған мәлімдеген. Бұл айла-шарғы кейбір айламен жүзеге асырылды. Біріншіден, Педро Чукисакадағы Қасиетті Франциск Ксавье университетінің ректорының ізгі ниетімен қорлық жасады. Емтиханның өткізілетін күні тек колониялық үкіметтің Бас прокуроры Реал Аудиенсияға ғана белгілі. Мурильо өзінің ұсынысы Реал Аудиенсия мүшелері үшін тұрақты жұмыс істейтін нотариус Себастьян дель Торо арқылы болды деп мәлімдеді. Куәлік бірнеше күн бұрын, "ұмытқан" күні берілген. Сертификаты болмаса да, Мурильо емтиханда өте жақсы нәтиже көрсетті және заңгерлік біліміне ие болды деп мәлімдеді. Бір жылдан кейін Ла-Паста Мурильо заңгерлік қызметпен айналысу үшін лицензиясын жалған деп айыпталды. Досы Себастьян Сегурола судьяның арыз-шағымның түпнұсқасын ұсынуына қарсылық білдірген Мюрилло бірден жоғалып кетті. Оның үйін іздестірген кезде Мюриллоның қолжазбасымен жасалмаланған құжаттар табылды. Оның жасалма қолтаңбалары төрт нотариустың қолтаңбалары болды, олардың әрқайсысы кейіннен растады. Оның әпкесіне қатысты іс бойынша шындық ашылды. Мюрилло істі жоғалтқаннан басқа, оның жалған куәлік еткен мамандығы сотқа құрметсіздік танытты. Ол биліктен қашып кетуге мәжбүр болды. 1789 жылдың басында кешіріліп, ол кен өндірумен айналысты.
On 17 September 1757, Pedro Domingo Murillo was born in the city of La Paz. His father, Juan Ciriaco Murillo, was from one of its elite families, whereas his mother Mary Ascencia Carasco was of native pedigree. Juan Ciriaco had been training for priesthood in the catholic church, becoming a priest soon after Pedro's birth. Juan took charge of his education. It is thought Pedro may have attended the Colegio Seminario de San Carlos, in La Paz. At the St Francis Xavier University of Chuquisaca, Pedro then studied law, but left before completing. By age 21, he had married Olmedo Manuel de la Concha in Potosí, the high altitude silver mining city at the foot of Cerro de Potosí. Within 3 years the family, with at least two children, had moved to Irupana. From the earliest colonial days, the control of upper Peru by the Spanish crown had been firm. Late 1780 saw the Rebellion of Túpac Amaru II. In helping to vanquish this Murillo distinguished himself, and was appointed Lieutenant of the Militia. Within 5 years, Juan Ciriaco Murillo had died, leaving most of his fortune to Pedro's children. His paternal aunt, Catalina Felipe, filed a lawsuit disputing this. At first, this was defeated. However, in papers submitted to court, Murillo falsely claimed a degree in law. This deception had been achieved with some cunning. First, Pedro abused the goodwill of a rector at St Francis Xavier University of Chuquisaca. The date set to take the examination is known only to the Attorney General of the colonial government, Real Audiencia. Murillo claimed his submission had been via the Notary Sebastian del Toro, who worked regularly for members of the Real Audiencia. The certificate had been submitted days ago, the day "forgotten." Though with no certificate, Murillo asserted he had performed brilliantly in the examination, and had obtained his law degree. A year later in La Paz, Murillo was denounced as having forged his licence to practice law. Challenged by Judge Sebastian Segurola, a friend, to present the original certificate, Murillo simply disappeared. A search at his home revealed documents falsified in Murillo's handwriting. Forged by him had been the signatures of as many as four notaries, as they each subsequently attested. In the case against his aunt, the truth surfaced. Murillo not only lost the case, but his falsely attested profession had also been in contempt of court. He had to flee the authorities. Pardoned by early 1789, he tried his hand in mining.
Испания империясына қарсы көтеріліс
Испанияның Оңтүстік Америкасында француз әскерлері Испанияға оралғанда, Бонапарт бастаған Фердинанд VII-ді құлатуға мәжбүрлегенде, алаңдаушылық туды; Наполеонның інісі Жозеф испан тәжін узурпациялаған сияқты. Сондай-ақ, 30 жыл бұрын Перудің жоғарғы бөлігіндегі жергілікті қауымдардың наразылықтарын күшпен басып тастау туралы естеліктер де көмескіленді. 1805 жылы Мурильо Испания үкіметіне қарсы әрекет жасаған топтың құрамында болды, бірақ ол ашылып, сотқа тартылды. Өскемендегі Чукисака аймақтық үкіметі, Шаркастың корольдік аудиенциясы жергілікті губернатордың адалдықтарына алаңдай бастады. Чукисакадағы Святой Франциск Ксавье университетінің оқытушылары қолдап, олар оны орнынан түсіріп, 1809 жылы 25 мамырда хунта құрды. Патшаның билік етуіне кедергі келтіріліп, логика Үндістанның өзін өзі басқаруы керектігін ұсынды. Өзін-өзі анықтау қозғалысы Чукисакадағы (қазіргі Сукре) Қасиетті Франциск Ксавье базиликасының қоңырауының үнемі шырылдауымен басталды. Осы арада Мурильо Ла-Паста қайтадан тұрақтанған, 16 шілдеде төтенше көтеріліске бас салды. Бірнеше күннен кейін өзі тағайындаған Тюитива хунтасында ("қорғау хунтасы") Мурильо жоғары Перудің испан империясынан бөлінуін талап етті. Ол революцияны "біреу сөндіре алмайтын шамға" айналдырды деп мәлімдеген. Бұл шешілмеген мәселеге қатысты (Chuquisaca Revolution-дағы тарихнаманы қараңыз). Боливиядағы кейбір адамдар (бірақ Эквадорда емес) бұл сәтті Оңтүстік Американы Испаниядан азат етудің шабытқышы деп санайды (Primer grito libertario). Жағдайдың бұзылуына байланысты, Перудің вице-корольдігі мен Буэнос-Айрестен роялистік әскерлер жіберілді. Жергілікті тұрғындардан тұратын кейбір полктер ашық патриоттық қозғалысқа қарсы араласудан бас тартса да, көтеріліс басылды. Мурильо қашып кетуге мәжбүр болды, бірақ тұтқындалды. Ол басқалармен бірге 1810 жылы 29 қаңтарда асылып, келесі мәлімдемені жасады:
Concern arose throughout Spanish South America when French forces back in Spain, led by Bonaparte, forced the fall of Ferdinand VII; what seemed the usurping of the Spanish crown by Napoleon's brother Joseph. Memories also smoldered of the violent suppression 30 years earlier of grievances from indigenous communities in upper Peru. In 1805, Murillo was part of a group conspiring against the Spanish government, but was discovered and brought to trial. Upper Peru regional government in Chuquisaca, the Real Audiencia of Charcas, became uneasy about the loyalties of the local governor. Supported by the faculty of the St Francis Xavier University of Chuquisaca, they deposed him and formed a junta on 25 May 1809. With the King impeded from reigning, logic suggested the Indies should govern themselves. A self determination movement kicked off with the incessant ringing of the bell of the St Francis Xavier Basilica in Chuquisaca (nowadays Sucre). Meanwhile, Murillo was plotting back in La Paz, leading outright rebellion 16 July. At a self appointed Junta Tuitiva ("protecting junta") there a few days later, Murillo demanded nothing less than the secession of upper Peru from the Spanish Empire. He is said to have claimed the revolution was 'igniting a lamp that nobody would be able to extinguish'. This touches on an unresolved point (see historiography at Chuquisaca Revolution). By some in Bolivia (but not in Ecuador) the moment is claimed as the spark that lit the Liberation of South America from Spain (Primer grito libertario). To suppress what had become a serious insurrection, royalist troops were despatched, some from the Viceroyalty of Peru and others from Buenos Aires. Though some regiments comprising natives refused to intervene against an avowedly patriotic movement, the uprising was repressed. Murillo had to flee, but was captured. He was hanged, along with others, on 29 January 1810, where he made the following statement:
Мұра
Әр жылдың 16 шілдесінде Ла-Пас қаласында жергілікті халық 1809 жылғы патриоттық іс-әрекеттер деп саналатын нәрсені құрметтейді. Әр түрлі ұлттық және жергілікті билік өкілдері азаттық алауын шашу үшін бірлесіп, шейіт үйінде аталатын аймақтық мереке басталады. Содан кейін Ла-Пас қаласының орталығы арқылы шеру өтеді. Мюрильоның айтуынша, олардың өздерінің от шашуы "От шашу парадын" құрайды.
Every 16 July in La Paz, the local populace honours what are regarded as patriotic deeds of 1809. A regional celebration begins when the various national and local authorities collaborate to light the Torch of Liberty at what is dubbed the house of the martyr. There follows a parade through central La Paz. Their own torches symbolising the one Murillo claimed to have ignited, citizens form the "Parade of Torches."