Кіріспе

Боливияның тәуелсіздік соғысының жетекшісі Педро Доминго Мурильо (17 қыркүйек 1757 - 29 қаңтар 1810) - Боливияның тәуелсіздігіне маңызды рөл атқарған Жоғарғы Перудің патриоты.

Ерте өмірі және өмірбаяны

17 қыркүйекте 1757 жылы Педро Доминго Мурильо Ла-Пас қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Хуан Сириако Мурильо оның элиталық отбасыларының біріне жататын, ал анасы Мэри Асенсия Караско жергілікті тектес болған. Педро дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай-ақ, Хуан Сириако католик шіркеуінде діни қызметкер болуға дайындалып, діни қызметкер болды. Хуан оның білімін қамқорлықпен қамтамасыз етті. Педро Ла-Пастағы Colegio Seminario de San Carlos-қа оқуға барған болуы мүмкін. Содан кейін Педро Чукисакадағы Сент-Франциск-Ксавьер университетінде заңгерлік мамандықты оқыды, бірақ бітірместен кетіп қалды. 21 жасында ол Cerro de Potosí түбіндегі күміс кен қаласындағы Потосиде Олмедо Мануэль де ла Кончаға үйленді. Үш жыл ішінде екі баласы бар отбасы Ирупанага көшіп келеді. Колониалистік дәуірдің алғашқы күндерінен бастап Перудің жоғарғы бөлігін Испанияның билігі қатты ұстады. 1780 жылдың соңында Тупак Амару II көтерілісі болды. Осыны жеңуге көмектесуде Мюрилло өзін ерекшеленді және милицияның лейтенанты болып тағайындалды. 5 жыл ішінде Хуан Сириако Мурильо қайтыс болып, байлығының басым бөлігін Педроның балаларына қалдырды. Оның әкесінің әпкесі Каталина Фелипе бұл туралы сотқа шағым түсірді. Бастапқыда бұл жеңіліске ұшырады. Алайда сотқа берген құжатында Мюрилло заңгер мамандығы бар деп жалған мәлімдеген. Бұл айла-шарғы кейбір айламен жүзеге асырылды. Біріншіден, Педро Чукисакадағы Қасиетті Франциск Ксавье университетінің ректорының ізгі ниетімен қорлық жасады. Емтиханның өткізілетін күні тек колониялық үкіметтің Бас прокуроры Реал Аудиенсияға ғана белгілі. Мурильо өзінің ұсынысы Реал Аудиенсия мүшелері үшін тұрақты жұмыс істейтін нотариус Себастьян дель Торо арқылы болды деп мәлімдеді. Куәлік бірнеше күн бұрын, "ұмытқан" күні берілген. Сертификаты болмаса да, Мурильо емтиханда өте жақсы нәтиже көрсетті және заңгерлік біліміне ие болды деп мәлімдеді. Бір жылдан кейін Ла-Паста Мурильо заңгерлік қызметпен айналысу үшін лицензиясын жалған деп айыпталды. Досы Себастьян Сегурола судьяның арыз-шағымның түпнұсқасын ұсынуына қарсылық білдірген Мюрилло бірден жоғалып кетті. Оның үйін іздестірген кезде Мюриллоның қолжазбасымен жасалмаланған құжаттар табылды. Оның жасалма қолтаңбалары төрт нотариустың қолтаңбалары болды, олардың әрқайсысы кейіннен растады. Оның әпкесіне қатысты іс бойынша шындық ашылды. Мюрилло істі жоғалтқаннан басқа, оның жалған куәлік еткен мамандығы сотқа құрметсіздік танытты. Ол биліктен қашып кетуге мәжбүр болды. 1789 жылдың басында кешіріліп, ол кен өндірумен айналысты.

Испания империясына қарсы көтеріліс

Испанияның Оңтүстік Америкасында француз әскерлері Испанияға оралғанда, Бонапарт бастаған Фердинанд VII-ді құлатуға мәжбүрлегенде, алаңдаушылық туды; Наполеонның інісі Жозеф испан тәжін узурпациялаған сияқты. Сондай-ақ, 30 жыл бұрын Перудің жоғарғы бөлігіндегі жергілікті қауымдардың наразылықтарын күшпен басып тастау туралы естеліктер де көмескіленді. 1805 жылы Мурильо Испания үкіметіне қарсы әрекет жасаған топтың құрамында болды, бірақ ол ашылып, сотқа тартылды. Өскемендегі Чукисака аймақтық үкіметі, Шаркастың корольдік аудиенциясы жергілікті губернатордың адалдықтарына алаңдай бастады. Чукисакадағы Святой Франциск Ксавье университетінің оқытушылары қолдап, олар оны орнынан түсіріп, 1809 жылы 25 мамырда хунта құрды. Патшаның билік етуіне кедергі келтіріліп, логика Үндістанның өзін өзі басқаруы керектігін ұсынды. Өзін-өзі анықтау қозғалысы Чукисакадағы (қазіргі Сукре) Қасиетті Франциск Ксавье базиликасының қоңырауының үнемі шырылдауымен басталды. Осы арада Мурильо Ла-Паста қайтадан тұрақтанған, 16 шілдеде төтенше көтеріліске бас салды. Бірнеше күннен кейін өзі тағайындаған Тюитива хунтасында ("қорғау хунтасы") Мурильо жоғары Перудің испан империясынан бөлінуін талап етті. Ол революцияны "біреу сөндіре алмайтын шамға" айналдырды деп мәлімдеген. Бұл шешілмеген мәселеге қатысты (Chuquisaca Revolution-дағы тарихнаманы қараңыз). Боливиядағы кейбір адамдар (бірақ Эквадорда емес) бұл сәтті Оңтүстік Американы Испаниядан азат етудің шабытқышы деп санайды (Primer grito libertario). Жағдайдың бұзылуына байланысты, Перудің вице-корольдігі мен Буэнос-Айрестен роялистік әскерлер жіберілді. Жергілікті тұрғындардан тұратын кейбір полктер ашық патриоттық қозғалысқа қарсы араласудан бас тартса да, көтеріліс басылды. Мурильо қашып кетуге мәжбүр болды, бірақ тұтқындалды. Ол басқалармен бірге 1810 жылы 29 қаңтарда асылып, келесі мәлімдемені жасады:

Мұра

Әр жылдың 16 шілдесінде Ла-Пас қаласында жергілікті халық 1809 жылғы патриоттық іс-әрекеттер деп саналатын нәрсені құрметтейді. Әр түрлі ұлттық және жергілікті билік өкілдері азаттық алауын шашу үшін бірлесіп, шейіт үйінде аталатын аймақтық мереке басталады. Содан кейін Ла-Пас қаласының орталығы арқылы шеру өтеді. Мюрильоның айтуынша, олардың өздерінің от шашуы "От шашу парадын" құрайды.