Кіріспе

Американдық инженер-құрылысшы (1842-1903) Джордж Шаттак Морисон (19 желтоқсан 1842 - 1 шілде 1903) - американдық инженер. Гарвардта заңгер болу үшін оқыған классика мамандығы бойынша, ол солтүстіктегі Америкада 19 ғасырдың аяғында инженер-құрылысшы және көпірлердің жетекші дизайнері болды. Оның өмірінде көпірдің дизайны "эмпирикалық" "бұлақ ережесін" қолданудан математикалық талдау әдістерін қолдануға дейін дамыды. Морисонның жобаларына Миссури өзеніндегі бірнеше үлкен көпірлер, сондай-ақ Мемфис қаласында (Теннесси штаты) үлкен консольді теміржол көпірі мен Боун виадугы (Айова штаты) кірді. Морисон 1863 жылы 20 жасында бакалавр дәрежесін алды. Қысқа үзілістен кейін ол Гарвард заң мектебінде заң бакалавры дәрежесін алып, Нью-Йорк адвокатурасына қабылданды. 1867 жылы ол тек жалпы математика білімімен және механикаға бейімделгенімен заңгерлік қызметтен бас тартып, азаматтық инженер ретінде мансапқа ұмтылды. Ол Миссури өзенін кесіп өтетін алғашқы көпірдің, Ханнибал көпірінің құрылысы кезінде Джозеф Томлинсонмен бірге Октав Шанутпен бірге шәкірт болды. Морисон көптеген болаттан жасалған көпiрлердi, соның iшiнде Мезсури, Огайо және Миссисипи өзендерiн кесіп өтетiн көпiрлердi жобалаған. 1892 жылы Мемфис көпірі оның ең үлкен жетістігі болып саналады, ол ең үлкен көпірді жобалады және қиын төменгі Миссисипи өзенін еңсере бастады. Морисон бірнеше маңызды инженерлік комитеттердің мүшесі болды, олардың ішіндегі ең маңыздысы - Истмус каналы комиссиясы, онда ол оның Никарагуадан Панамаға ұсынылатын орнын өзгертуде маңызды рөл атқарды. "Теңіздер арасындағы жол" атты еңбегінде автор Дэвид Маккалоу Панама каналы ісі туралы былай дейді: "Морисон құпияның соңында қасындағы уәзірге ұқсайды, ол әрқашан бар, жиі кіршіксіз, өте маңызды фигура болып табылады, ол бүкіл сюжеттің айналасында айналады". Маккалоу Моррисон тірі болса, Теодор Рузвельт одан канал құрылысына үлкен үлес қосуды сұрайтын болады деп сенді. 1890 жылдары Морисон Гарвардтағы сыныптасы Фискедің "Американы ашу" кітабын оқып, сол дәуірдегі жаңа өндірістік күшінің трансформациялық әсері туралы бірқатар дәрістер жасады. Ол бұл дәрістерді 1898 жылы жариялау үшін жинағанмен, олар 1903 жылы, ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, "Билік өндірісі дамытқан жаңа дәуір" деген атпен жарияланды. Морисон Нью-Йорктегі 36-шы Батыс 50-ші көшедегі бөлмелерінде қайтыс болды және Питерборо, Нью-Гэмпшир қаласында жерленді, онда оның жазғы үйі болды (және қала кітапханасын жобалады). Ол технология тарихшысы Элтинг Э. Морисонның үлкен ағасы болды (1909-1995).

Тұлға

Дэвид Маккалоудың айтуынша, Морисон "көкірек, қатал, өте танымал емес, алыстан ғана оған құлшылық ету оңай болатын адам" болған. Эльтинг Морисонның айтуынша, оның үлкен ағасы официанттарға қатыгез болды, Азамат соғысы кезінде орынбасарды жалдады және "Мексиканы әрдайым Пьяко деп атады". Ол "Зенон сияқты уақыт - бұл тұтас зат екеніне сенімді. Егер ол біреумен сағат 15.15-те сөйлесуді жоспарласа, ол әрқашан айтқандай сағат 15.15-те кездесті. Ал сағат 15.15-тен кейін келгендер бір-бірімен сөйлеспей қалды". Морисон грек тілінде "Анабазис", латын тілінде "Энеида" және ағылшын тілінде Арчибальд Клевиринг Гюнтердің "Дийм" романдарын оқыды. "Ол жануарлармен, әсіресе жылқылармен жақсы қарым-қатынаста болған адамдарды жақсы көреді және олардың адамгершілік нормалары бұзылған деп ойлады. Ол ат айдап келе жатқанда: "Ай, сиыр!" - деп, оны тоқтататын". Бірде шіркеуде рухани 16 теңгеден 1 теңгеге тең күміс ақша шығаруға шақырып, "өзінің түсінбеген тақырыпты ешқашан талқыламауы керек" деп уағыз айтып жатқанда, Морисон шіркеуден шығып кетті. Ол көршісінің, композитор Эдвард Макдауэллдің "менде мүлдем ешбір ортақ нәрсе жоқ" екенін айтты. 1893 - 1897 жылдары Морисон 57 бөлмелі үй салып, сол үйде "Шүкіршілік күні кешкі асын жеп, Монаднок тауының батысына қарап күн батуды тамашалайтын" еді. Бір инженер Фуллертон Л. Уолдо Моррисонмен түскі тамақтануды жек көретінін, "бірақ мен оның шешімдеріне мен білетін басқа инженерлерден гөрі көбірек сенетінмін" деп жазды.