Кіріспе

Либерияның этносы Ябо (Дьябо, Дьябо) - Батыс Африкадағы Либерия Республикасының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан этностың өзін-өзі белгілеуі. Олар кейде өздерін Гвеабо немесе Нимия тайпасы деп атайды. Ағылшын тілінде сөйлейтіндер топтың атын сол топтың бір мүшесі үшін немесе олардың сөйлеу түріне байланысты қолданады.

Ұрпақ

Бұл аймақтағы көптеген көршілері сияқты, Джебода этноцентрикалық көзқарастар айқын көрінеді және оларды өздері де, басқалар да жиі тайпа деп атайды, бұл термин Либерияда ең жақсы жағдайда нақты емес мағынаға ие. Либерияда ағылшын тіліндегі "tribe" сөзі кейде жергілікті этнотаксономиялық терминдерде анықталған "тайпалармен" міндетті түрде сәйкес келмейтін екінші реттік әкімшілік "аумақтарға" қолданылады. "Тіл" кейде үшінші тәртіптік әкімшілік "клан" үшін, соңғысы бірнеше этникалық кландарды қамтитын кезде, сондай-ақ басқа да көп немесе аз арнайы топтар үшін қолданылады. Яболар өздерін "тайпалар конфедерациясы" деп атайды. " немесе тіпті "халық" деп те аталады.

Орналасқан жері

Жабо халқының мекендейтін жері қазір негізінен Жаңа (1984) Гранд-Кру округінің Төменгі Кру жағалауы ауданында, ал Мэриленд округінің өзенінің арғы жағында бірнеше шеткі жерлер бар. Олардың аумағы Grand Kru округінің төменгі Kru Coast ауданының оңтүстік жартысымен шамамен сәйкес келеді. Ауданның оңтүстік бөлігі Либерияның әкімшілік бірліктері бойынша Гарауе / Немия "клан" (коды 180810) ретінде анықталады. Джабо аймағы Либерияның оңтүстік-шығыс жағалауында Гаравейден солтүстік-батысқа қарай оңтүстік-шығыс бағытта Диа өзеніне дейін, одан әрі ішкі аймаққа дейін Бевенге дейін созылады. Ауданның солтүстік жартысында Трембо этносы тұрады, оның орталығы ауданның астанасы Бевенде орналасқан.

Тіл

Яболар барабандық сигнал беру жүйесімен танымал, бұл олардың жоғары тоналды тілінің суперсегменттік жүйесін белгілі дәрежеде көрсетеді. Герцог пен Блуа жинаған мақал-мәтелдер мен мақал-мәтелдер жинағы фольклорлық әдебиетте жиі келтіріледі. Жабо тілі күрделі, оны белгілі ғылыми лингвистер зерттеген.

Нимия

Блуа кейде "Нимия руының" мүшесі екенін де мәлімдеген; кейде Нимия қалашығы деп аталатын. Жоғарыда айтылғандай, бұл Либерияның әкімшілік кланына сәйкес келеді. Жабо тілінде жазылған айтылу ...

Жіктеу

Жазбаланған тарихы аз халықтармен жұмыс істеу және олар туралы егжей-тегжейлі этнографиялық ақпарат аз, оларды туысқан халықтарға қатысты орналастырудың ең сенімді жүйесі олардың тілінің жіктелуі болып табылады. Ябо тілі Нигер-Конго тілдерінің Кру туысына жатады. Толығырақ "Гребо халқы" мақаласынан қараңыз.

Жабо мен Гребо

Көптеген көздер "Джабо" Гребомен бірдей немесе оның кіші тобы ретінде қарастыратыны белгілі бір шатастықты тудырады. Бұл туралы "Jabo (тіл) " мақаласында қараңыз.

Географиялық факторлар

Жабо аймағы шығыс-оңтүстік-шығыста Жабо аймағына іргелес болса да, екеуін Диа (Дие немесе Декорис) өзені бөліп тұрады, ол көбінесе опасыз және өте қиын, әсіресе жаңбырлы маусымда немесе сағасында қатты су тасқыны кезінде. Оларды жалғастыратын жарамды жолдардың жоқтығынан, Джебо солтүстік-батысқа базарға, (Баркливилл) және Гарравей округтік орталығындағы Кру бағытындағы аймаққа, солтүстікке Бевенге немесе кейде солтүстік-шығысқа Плибоға, сирек Харпердегі коммерциялық және үкіметтік орталыққа барады. Бұл Клаумен (Krao немесе "Kru Proper") теңіз жағалауындағы Гребомен емес, өзара туыстыққа және өзара қарым-қатынасқа баса назар аударады. Олар сонымен қатар Мэриленд округінің Глебодан айырмашылығы, Клау (Гранд Кру округі) сияқты жаңадан құрылған (1984) округте орналасқан, олар одан саяси жағынан тағы бір рет бөлінген.

Экзогамия

Жабо халқының мәдени ерекшелігі, және Кру тобында кеңінен таралған сияқты, вирилокалды экзогамия практикасы. Бұл табу ретінде клан деңгейінде күшті түрде қолданылады, бірақ іс жүзінде көптеген адамдар өз тайпасынан тыс некеге отырады. Бұл практиканың ауқымы көліктік қиын жағдаймен шектеледі. Дегенмен, экзогамия факторы топтар арасындағы хабардарлық пен қарым-қатынасты арттыруға ықпал етеді. Бұл жағдайға босқындар мен урбанизацияның әсерін көру әлі де күтіп тұр.

Әдет-ғұрыпқа қатысы бар кісі өлтіру және адам жегіштік

Жабоға қатысты әдебиеттерді зерттеу кезінде кейде олардың каннибализмге қатысты сілтемелерге тап болуы мүмкін, ал Сапирдің жаболық хабаршысы Чарльз Блуа бұл фактіні жасырмаған көрінеді. Либериядағы азаматтық соғыс кезінде кең тараған зорлық-зомбылық жағдайында, салт-дәстүрлі кісі өлтіру және адам жеу туралы хабарлар жаңалық деңгейіне дейін көтерілген жоқ. Алайда, 1668 жылдан бастап, Кейп-Пальмас аймағының тұрғындары бұл дәстүрді өздерінің арасында мәдени тұрғыдан қалыптастырған деп қайта-қайта сипаттады. Бұл практиканың Либерияның ішкі саясаты мен барлық әлеуметтік қабаттарға жататын құпия қоғамдармен (Леопард еркектері) байланысын ескере отырып, сондай-ақ 1977 жылы Мэриленд округінде болған сенсациялық сот ісін ескере отырып, бұл практика немесе оған байланысты сенім жүйесі азайды немесе жойылды деп үміттенуге негіз жоқ. Бұл Африканың осы аймағына ғана қатысты деген ой туғызуға арналмаған.