Либерия азамат соғысы: «LURD» көтерілісі және салдары

Кіріспе

Либерияның татуласу және демократия үшін біріккен либериялықтары (LURD) – 1999 жылдан бастап Чарльз Тейлордың отставкасына дейін Либерияда белсенді болған бүлікші топ, ол 2003 жылы екінші либериялық азаматтық соғысты аяқтады. Топ соғыстан кейін ресми түрде тарағанмен, азаматтық соғыс дәуіріндегі жеке байланыстар Либерияның ішкі саясатындағы маңызды күш болып қала береді. Топтың азаматтық соғыс кезіндегі жалғыз саяси мақсаты президент Чарльз Тейлорды қызметтен кетуге мәжбүрлеу болды: «Тейлор кетуі керек». Топ Либерияның басқа африкалық елдердегі, Еуропа мен АҚШ-тағы диаспорасынан қолдау алды, бірақ ең бастысы 2000 жылдың қыркүйегінде Тейлордың басып кіруіне қарсы тұрған көрші Гвинея үкіметінен қолдау алды. Екінші соғыстағы басқа екі соғысқан тарап сияқты, LURD да соғыс кезінде жасалған қатыгездіктерге айыпталып отырды. Топ этникалық тұрғыдан мандинго және крахн тайпаларынан құралған, бірақ кейін екі топқа бөлінді: Либериядағы демократия үшін қозғалыс (MODEL), ол этникалық тұрғыдан крахн тайпасынан болды, ал мандинголар LURD құрамында күресін жалғастырды. Бұл екі топтың арасындағы айырмашылық көбінесе шатастырады, себебі кейбір крахндар LURD-мен күресін жалғастырды, ал кейбір мандинголар MODEL-мен күресті. Кейхконың пікірінше, LURD-ні Тейлордан құтылуға бағытталған, ортақ идеологиямен біріккен еркін коалиция ретінде қарастыру дұрыс. Бастапқыда бірдей мақсатқа ие болған әртүрлі топтар Сьерра-Леоне мен Либерияда тәуелсіз түрде әрекет етті. Екі майданды соғыс жоспары Сьерра-Леоненің қарсылығына байланысты сәтсіз аяқталды, және Гвинея Тейлордың агрессиясына қарсы елдегі либериялықтарды қолдаған кезде, бұл топтар Гвинеяға көшті. Гвинеялық қолдау Төраға Секу Конне арқылы жүзеге асырылғандықтан, ол қозғалысты біріктіруге мүмкіндік алды. LURD-нің бірігуі әрқашан нашар болғанымен, Тейлорды биліктен алып тастау үшін біріккені жөн екені баршаға мәлім болды. LURD басшылығының көптеген өкілдері 1994 жылы бөлініп кеткен бұрынғы ұйым – Либерияның демократия үшін біріккен азаттық қозғалысы (ULIMO) тағдырынан сабақ алды. Нәтижесінде LURD-нің ішкі ұйымы билікті бөлісуді қабылдады, әсіресе үстемдік құратын крахн және мандинго тайпалары мен олардың басшылары арасында. Соғыстың басында Тейлорға қарсы күштер Сьерра-Леоне мен Гвинеядан шабуылдар жасады, бірақ Гвинея қолдағаннан кейін LURD штабын Лофа округінің астанасы Воиньяма қаласында орналастырды. Оңтүстік аймақты басып алғаннан кейін штаб-пәтері Боми округінің Табманбург қаласына көшірілді. Боми округінде 2002 жылы 355 бейбіт тұрғынның қаза болған Махаре қырғыны болды. Дуоның әскери тобы аймақты басып алды және барлық азаматтар LURD жақтастары деп есептелді, бұл жаппай қырғынға әкелді. Кристин Ченгтің кітабында келтірілген Джеймс Кабахтың сөзіне сүйенсек, ерлер, әйелдер және балалар қатарға тізіліп, ондап-ондап атып өлтірілді. Көп жылдық соғыстан кейін 2003 жылдың 4 маусымында LURD Либерияның астанасы Монровияны қоршауға алды. Алайда, оны басып алуға қол жеткізе алмады. Қоршау кезінде топ қаланың бейбіт тұрғындарына минометтен оқ атқандығы үшін айыпталып, ондаған адамның өмірін қиды. Алайда, азаматтық қоғамдық ұйымдар жүргізген тәуелсіз тергеулер көрсеткендей, кеңінен тараған өлімге Чарльз Тейлордың «Терроризмге қарсы тобы» және басқа да әскери топтар да кінәлі. LURD-нің Либерияның солтүстігін басып алу және Монровияны қоршауға алу жетістіктері, сондай-ақ Либерияның оңтүстік-шығысындағы басқа көтерілісші топтың (Либериядағы демократия үшін қозғалыс, немесе MODEL) жетістіктері мен АҚШ пен халықаралық қауымдастықтың қатты қысымы президент Тейлорды отставкаға кетуге мәжбүр етті. Ол 2003 жылдың 11 тамызында бейбіт келісімге сәйкес Нигерияға жер аударылды. 14 қазанда Гюд Брайант басқаратын өтпелі үкімет құрылды, оның құрамына LURD-нің көптеген өкілдері кірді. LURD-нің негізін қалаушылардың бірі Ланзини Ұлттық өтпелі заң шығарушы ассамблеяның спикері болды. 2003 жылы соғыс аяқталғаннан кейін LURD және MODEL, сондай-ақ Либерия үкіметі резеңке плантацияларын қоса алғанда, ресурстық аймақтарды бақылап отырды және келесі 3 жыл бойы резеңке сатудан пайда көре алды. 2004 жылдың қаңтар айында LURD төрағасы Секу Конне мен Гвинея президенті Лансана Конте кеңесшісі Айша Конне арасындағы билік күресінен бөлінді. Топ 2003 жылғы бейбіт келісімге сәйкес қарусыздануға уәде берді, бірақ олардың көп бөлігін Сьерра-Леоне шекарасынан қауіпсіз жерге көшіргені айыпталды. 2004 жылдың маусымында LURD төрағасының орынбасары және Сэмюэл Каньон Доенің інісі Чайи Дое ауруға қарамастан қысқа мерзімге төраға болып тағайындалды, бірақ екі күннен кейін қайтыс болды. 2005 жылдың 28 сәуір күні Джордж Две Ұлттық өтпелі заң шығарушы ассамблеяның спикері қызметінен шексіз мерзімге тоқтатылды, оның орынбасары Эддингтон Вармах және Қаржы комитетінің төрағасы Тарплах Доемен бірге кең таралған сыбайлас жемқорлық үшін. Либериядағы Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясы (UNMIL) LURD, MODEL және Либерияның бұрынғы үкіметінен шыққан 100 000 экс-соғысшының қаруын алып қойды. Бұл процесс 2003 жылдың 7 желтоқсанында басталды, бірақ әскерилер қаруларын тапсыру үшін ақша талап еткеннен кейін күрт тоқтатылды. Процесс қайта басталды және әр экс-соғысшы 300 АҚШ доллары алды. 2008 жылдың 28 тамызында Шындықты және кешірімді орнату комиссиясы алдында сөйлеген Секу Конне соғыс кезінде Сьерра-Леоне мен Гвинея LURD көтерілісшілеріне қаруларымен бірге шекарадан еркін өтуге рұқсат бергенін айтты.

The Liberians United for Reconciliation and Democracy (LURD) was a rebel group in Liberia that was active from 1999 until the resignation of Charles Taylor ended the Second Liberian Civil War in 2003. While the group formally dissolved after the war, the interpersonal linkages of the civil war era remain a key force in internal Liberian politics. The group's only stated political purpose during the civil war that followed its rebellion against President Charles Taylor was to force him out of office: "Taylor must go". The group received support from Liberian diasporas in other African countries, Europe and the United States, but especially from the government of neighboring Guinea after the Taylor supported invasion of the country in September 2000. Like the other two warring factions during the Second War, LURD was accused of committing atrocities during the war. This group was ethnically Mandingo and Krahn but later divided into two groups; Movement for Democracy in Liberia (MODEL) which was ethnically Krahn while the Mandingo continued to fight in LURD. The distinction between these two groups is often messy as some Krahn continued to fight with LURD, while some Mandingos fought with MODEL. According to Käihkö, LURD is best understood as a loose coalition united by an equally loose ideology, which focused on getting rid of Taylor. Initially there were different groups that shared the same goal, but acted independently in both Sierra Leone and Liberia. When the plan to wage this kind of two front war failed due to Sierra Leonean reluctance, and especially when Guinea began to support the Liberians in the country against Taylor's aggression, these various groups moved to Guinea. Because Guinean support was channeled through the Chairman Sekou Conneh, he gained some leverage to unite the movement. While the cohesion of LURD always remained brittle, it was widely recognized that unity was necessary if Taylor was to be removed from power. Many in the LURD leadership also remembered what had happened to its predecessor, the United Liberation Movement of Liberia for Democracy (ULIMO), which had split in 1994. As a result, the LURD internal organization assumed power sharing, not least between the dominant Krahn and Mandingo groups and their leaders. Early on in the war the anti Taylor elements launched hit and run attacks from Sierra Leone and Guinea, but after the Guinean support LURD established its headquarters in Voinjama, the county capital of Lofa County. Once it had gained territory in the south this headquarters was moved south to Tubmanburg in Bomi County. In Bomi county the Mahare Massacre took place in 2002, which killed 355 civilians. Duo's military group captured the area and all civilians were seen as LURD supporters which in turn lead to mass killings. According to James Kabah cited in Christine Cheng's Book,[Extralegal Groups in Post Conflict Liberia],that men, women and children were lined up and shot 10 at a time. After years of fighting LURD laid siege to Liberia's capital, Monrovia on June 4, 2003. However, it was unable to capture it. During the siege, the group was accused of firing mortar shells into civilian areas of the city, killing dozens of people. However, independent investigations conducted by civil society groupings said the widespread death caused was also due to Charles Taylor's Anti Terrorist Unit and other militias. LURD's successes in occupying northern Liberia and besieging Monrovia, in addition to the successes of another rebel group in southeastern Liberia (the Movement for Democracy in Liberia, or MODEL) and heavy pressure from the United States and the international community, effectively forced President Taylor to resign. He went into exile in Nigeria on August 11, 2003, as part of a peace agreement. A transitional government headed by Gyude Bryant was established on October 14, and it included many representatives of LURD. One of LURD's founders, lanzini, became Speaker of the National Transitional Legislative Assembly. After the war ended in 2003, LURD and MODEL as well as the government of Liberia still controlled resource areas including rubber plantations and were able to profit from the sale of rubber for the next 3 years. In January 2004, LURD was divided by a power struggle between its chairman, Sekou Conneh, and his wife Aisha Conneh, an adviser to the President of Guinea, Lansana Conté. The group promised to disarm as part of the 2003 peace agreement, although it was accused of simply moving most of its weapons into safekeeping across the border in Sierra Leone. In June 2004, Chayee Doe, the vice chairman of LURD and younger brother of Samuel Kanyon Doe, was briefly appointed chairman despite an illness but died two days later. George Dweh was suspended indefinitely as Speaker of the National Transitional Legislative Assembly on April 28, 2005, along with his deputy Eddington Varmah and Ways, Means & Finance's Committee Chairman Tarplah Doe, for widespread corruption. The United Nations Mission in Liberia (UNMIL) have completed the disarmament of 100,000 ex combatants from LURD, MODEL and the ex government of Liberia. The process commenced on December 7, 2003 but was abruptly stopped after militia men demanded money for handing in their guns. The process re commenced and each ex combatant received 300 United States dollars. Testifying before the Truth and Reconciliation Commission on August 28, 2008, Sekou Conneh said that, during the war, Sierra Leone and Guinea had allowed the LURD rebels free passage "through their borders with our arms without any questions from them".