Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Либерия – Батыс Африкадағы Сахараның оңтүстігінде орналасқан ел. Координаттары: 6° солтүстік ендік, 9° батыс бойлық.
Liberia is a sub Saharan nation in West Africa located at 6 °N, 9 °W.
Физикалық география
Либерия 4,21° солтүс ендігінен 8,34° солтүс ендігіне және 7,27° батыс бойламынан 11,31° батыс бойламына дейін созылады. Оның пішіні шамамен тіктөртбұрышты, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай ұзындығы шамамен, ал ені шамамен 1 км. Елдің барлық су жүйесі теңізге тікелей құяды, көптеген қысқа өзендер тікелей теңізге ағып кіреді. Бұлар, батыстан шығысқа қарай: Сьерра-Леонемен шекарадағы Мано өзені, Мафа өзені, Лофа өзені, Сент-Пол өзені, Мезурадо өзені, Фармингтон өзені, Сент-Джон өзені, Тимбо өзені, Сестос өзені, Сехнквен өзені, Сино өзені, Дугбе өзені, Дубо өзені, Гранд-Сесс өзені және Кот-д’Ивуармен шекарадағы Кавалла өзені. Батыста жағалау төмен және құмды, ал елдің орталық және шығыс бөліктерінде құмды-тасты және орташа рельефті, көбінесе өзендердің сағаларымен тілбіреп жатады. Жағалау жазығының ені әр түрлі: Монровия мен Буканан арасында тар, ал батыста және орталықтағы Кестос аңғарында кең, елдің шығыс бөлігінде қайта тарылады. Ішкі аймақтарда жер көтеріледі, кейде тіктеу беткейлермен, теңіз деңгейінен шамамен биіктікке жетеді. Бұл аймақ өзен аңғарларымен бөлінген, ал кейбір өзен аңғарлары арасында төбелі қырқалар орналасқан. Елдің солтүстігі мен солтүстік-батысында жер көтеріледі, бірнеше жерде таулар бар, елдің ең биік нүктесі Вологизи тауларында орналасқан.
Liberia extends from between 4.21°N and 8.34°N to 7.27°W and 11.31°W. It is roughly rectangular measuring about in length from northwest to southeast, with a width of about The coastline is about , including river mouths ad inlets up to one kilometre wide. Drainage of the whole country is direct to the sea, with a series of short rivers flowing directly into the sea. These are, from west to east, the Mano River on the border with Sierra Leone, the Mafa River, the Lofa River, the Saint Paul River, the Mesurado River, the Farmington River, the Saint John River, the Timbo River, the Cestos River, the Sehnkwehn River, the Sinoe River, the Dugbe River, the Dubo River, the Grand Cess River and the Cavalla River on the border with Ivory Coast. In the west, the coast is low and sandy, but in the central and eastern parts of the country it is sandy and rocky and of moderate relief, frequently broken by the mouths of the rivers. The coastal plain varies in width, being narrow between Monrovia and Buchanan, but being much wider in the west and in the Cestos Valley in the centre, narrowing again in the eastern end of the country. Further inland the land rises, sometimes with escarpments, to a plateau some above sea level. This is divided by the river valleys and there are hilly ridges between some of the river valleys. The land rises further in the north and northwest of the country, with mountains that exceed in several places, the highest point in the country being in the Wologizi Range at .
Шекті нүктелері
Бұл Либерияның ең шеткі нүктелерінің тізімі, кез келген басқа жерден солтүстікке, оңтүстікке, шығысқа немесе батысқа қарай ең алыс орналасқан нүктелер. Ең солтүстік нүктесі – Гвинеямен шекарадағы, Лофа округінің Воинжама қаласынан солтүстікке қарай Содия өзені бойындағы атаусыз жер. Ең шығыс нүктесі – Кавалли және Хана өзендерінің қосылған жеріндегі атаусыз мүйіс, Ривер Ги округі. Ең оңтүстік нүктесі – Кабаке мүйісі, Мэриленд округі. Ең батыс нүктесі – Гранд Кейп Маунт округінің Севулу қаласынан батысқа қарай Мано өзенінің сағасындағы атаусыз мүйіс.
This is a list of the extreme points of Liberia, the points that are farther north, south, east or west than any other location. Northernmost point – unnamed location on the border with Guinea in the Sodia river immediately north of the town of Voinjama, Lofa County. Easternmost point – unnamed headland at the confluence of the Cavally river and the Hana river, River Gee County. Southernmost point – Kablaké headland, Maryland County. Westernmost point unnamed headland immediately west of the town of Sewulu at the mouth of the Mano River, Grand Cape Mount County.
Шекаралар және теңіз талаптары
Либерияның құрлық шекараларының жалпы ұзындығы 986 миль (1587 км): солтүстік-батыста Сьерра-Леонемен 190 миль (306 км), солтүстікте Гвинеямен 350 миль (563 км) және Абижанмен 445 миль (716 км). Либерия эксклюзивті экономикалық аймаққа иелік етеді.
The total length of Liberia's land borders is 986 mile (1587 km): 190 mile (306 km) with Sierra Leone on the northwest, 350 mile (563 km) with Guinea to the north, and 445 mile (716 km) with Ivory Coast. Liberia claims an Exclusive Economic Zone of and .
Жер бедері
Либерияның жер бедері көбінесе төбелі, сонымен қатар жағалау бойында жайпақ жазықтар, ал солтүстік-шығыста төменгі таулы аймақтар мен үстіңгі жазықтар бар.
Liberia has a mostly hilly terrain, it also has rolling plains along the coast to a rolling plateau and low mountains in the northeast.
Биіктік шеті
Либерияның ең төменгі нүктесі Атлант мұхитының деңгейінде орналасқан. Либерияның ең биік нүктесі – Утеве тауының үстінде.
The lowest point on Liberia is at sea level on the Atlantic Ocean. The highest point on Liberia is above sea level at Mount Wuteve.
Табиғи ресурстар
Либерияда темір кені, ағаш, алмаз, алтын және су электр энергиясы сияқты табиғи ресурстар кездеседі.
Natural resources that are found in Liberia include iron ore, timber, diamonds, gold and hydropower.
Суармалы жерлер
2012 жылы Либерияның 30 шаршы шақырым жері суғарылды.
30 square kilometres of Liberia's land was irrigated as of 2012.
Табиғи қауіптер
Либерияда кездесетін табиғи қауіп – Сахарадан желтоқсаннан наурызға дейін соғатын, шаңға толы гарматтан желдері.
The natural hazard that occurs in Liberia is a dust laden harmattan wind that blows from the Sahara (December to March).