Кіріспе

Citroën ZX – француз өндірушісі Citroën компаниясының 1991-1998 жылдар аралығында шығарған шағын отбасылық автокөлігі. 1990-жылдардың басында ZX, Ford Escort және Vauxhall/Opel Astra автомобильдері дәстүрлі түрде басымдық танытқан Еуропа класына Citroën-нің қатысуы болды, бұл нарық сегментін Citroën 1986 жылы GSA тоқтатылғаннан кейін қысқа мерзімге тастап кеткен еді. BX шағын және үлкен отбасылық автомобильдер нарығына «аралық өлшемде» болып, бірақ жақсы жабдықталған түрімен үміттенген. 1993 жылы Citroën ZX шассиі Peugeot 306 үшін де пайдаланылды, ол өзінің тартымды Peugeot 205 үлгісіндегі сыртқы түрімен, өзінің «егізінен» тіпті сәттірек болды. Citroën Berlingo және Peugeot Partner да осы платформаның алдыңғы бөлігінде құрастырылды, ал артқы бөлігі 405-тен алынған, бұл құрылым Xsara Picasso модельдерінде де қолданылды. 1997 жылдың қыркүйегінде ол Xsaraмен алмастырылды, бірақ Еуропадағы өндіріс 1998 жылға дейін жалғасты.

Қытай

ZX – Қытайда құрастырылған алғашқы Citroën болды. «Ситроен Элизе» деп аталатын седан түрі, сондай-ақ Қытайда шығарылған «Фуканг» аталған ZX, «Dongfeng Peugeot Citroën Automobile» бірлескен кәсіпорнымен, «Dongfeng Motor Corporation» компаниясымен бірге Қытай нарығы үшін өндіріле берді.

Үлгі тарихы

Citroën GS 1970 жылы шағын отбасылық автомобильдер нарығындағы жаңа және революциялық модель болды, «Еуропаның жыл автокөлігі» сыйлығын жеңіп алды, 1979 жылы жаңартылып, хэтчбек нұсқасы – GSA-ға айналды. Алайда, 1982 жылы нарыққа шыққан үлкен BX үлкен сәттілікке ие болғандықтан, PSA GSA-ның тікелей жаңаруын кейінге шешуге бел буды, оны 1986 жылы өндірістен шығарды. Жаңа C сегментінің хэтчбегін жасау жұмыстары басталды, ол бастапқыда 1990 жылдардың басында Citroën FX деп аталды деп күтілді. ZX-тің Rally Raid нұсқасы 1990 жылы таныстырылса да, ZX ресми түрде сол жақтан рульдік континенттік нарықтарда 1991 жылдың 16 наурызында пайда болды, ал британдық сатулар сол жылдың мамырында, бастапқыда тек бензинді қозғалтқыштармен басталды. Дизельді ZX 1991 жылдың соңында сатылымға шықты. ZX-тің нарыққа Opel/Vauxhall Astra-ның жаңа нұсқасынан бірнеше ай бұрын шығуына байланысты, оның таныстырылуына көмектесті. Сату мақсаты жылына 230 000 автомобиль құрады, оның жартысы Франциядан тыс жерлерде сатылатын болды. Жаңа Зеландияда 1993 жылдың басында 1.6 Aura немесе Turbodiesel комплектациясында бес есікті модель сатылымға шықты, ал бірнеше аптадан кейін табиғи аспирациялық дизельдік және Volcane GTi (1.9) модельдері қосылды. Жаңа Зеландиядағы бензиннің октан саны төмен болғандықтан, бастапқыда тек катализаторсыз автомобильдер ғана ұсынылды. 1994 жылдың қаңтарында ZX универсалы таныстырылды және мамыр айында сатылымға шықты, одан кейін көп ұзамай орта циклді жаңарту жасалды. ZX-тің алғашқы үлгілері 1990 жылы өндірілді, үш есікті Rally Raid моделі Рождестводан кейін басталған Париж-Дакар раллисінің жеңімпазы атанды. ZX-тің алғашқы прототиптері 1990 жылдың 20 шілдесінде Баха-Арагонда таныстырылды. Ауа кедергісі 0,30-дан 0,33-қа дейін ауысқан. ZX-тің шығарылуы Citroën-нің автомобиль нарығының C сегментіне қайта оралуын білдірді; ол 1986 жылы GSA-ны тоқтатты, оны тікелей алмастырмады, себебі үлкен BX үлкен сәттілікке ие болды. Алайда, Citroën 1990 және 1993 жылдар аралығында BX-ті кезең-кезеңмен тоқтатуды шешті, алдымен кішірек модельді шығарып, содан кейін өз моделінің қатарына үлкен модельді (Xantia) қосты. ZX-тің ішкі кеңістігі мен құны сыншылар мен тұтынушылар тарапынан мақтауға ие болды. Атап айтқанда, артқы орындықтың ерекше орналасуы: артқы орындық жылға бағытталған платформаға орнатылған, оны артқа жылжыту арқылы артқы қатардағы жолаушылардың аяқтарына арналған кеңістікті ұлғайтуға, ал алға жылжыту арқылы жүк кеңістігін ұлғайтуға немесе орындықтың арқасын кері бұруға мүмкіндік берді. Өкінішке орай, осылай орнатылған модельдерде тек орындықтың арқасы ғана бүктеледі; төменгі жабдықталған модельдерде артқы орындықтың төсегін бүктеуге мүмкіндік болды, осылайша орындықтың арқасын жазық түрінде қоюға болады, бұл жүк көлемін арттырды. ZX-тің техникалық сипаттамалары өз класы үшін жақсы болды, көптеген модельдерде күшті рульдік басқару, электр терезелер, электрлі люк, жүргізушінің (кейде жолаушының) қауіпсіздік жастығы және антиблокировкалық тежегіш жүйе стандартты немесе қосымша жабдық ретінде ұсынылды. 1991 жылдың тамызында шығарылған Mark III Volkswagen Golf-тің бағасы жоғары болғандықтан, ZX бәсекеге қабілетті бағада сатылды. PSA-ның танымал қозғалтқыштары алдыңғы дөңгелектерді конвенциялық шассиге жетелеп отырды. Алдыңғы жағында стандартты MacPherson тіреуі және аудармалы бұрылыс стабилизаторы орнатылған, ал артқы жағында PSA Peugeot Citroën толық тәуелсіз артқы тіреуі/бұралу жолағы қолданылды, ол алғаш рет Peugeot 305 универсалында пайда болды. Алайда, PSA-ның шасси инженерлері ерекше ерекшеліктерді қолданды, соның ішінде артқы дөңгелектің пассивті рульдік басқаруы, артқы серіппедегі арнайы жасалған буындар арқылы сәйкестікті арттыру. Дизельдік және үлкен көлемді бензиндік қозғалтқыштар қозғалтқыш бөлімінде мүмкіндігінше артқа қарай орналасқан, алдыңғы осьтің сызығының артына салмақты мүмкіндігінше көп салуға тырысады, сонымен қатар ауырлық орталығын төмендетіп, салмақтың таралуын жақсартады және төменгі бағытты азайтады.

Модельдер

Шығарылған кезде ZX моделінің құрамына төрт түрлі жабдықталған нұсқа кірді: негізгі моделі жастарға арналған "Reflex", одан кейін отбасыларға бағытталған "Avantage", сосын сәнді "Aura" сериясы. Соңғы сериясы – салыстырмалы түрде спорттық "Volcane" сериясы, төмендетілген (және қатты) аспасымен. Кейінірек шыққан "Volcane" TD – дизельдік спорттық хэтчбектердің бірінші үлгілерінің бірі болды. Уақыт өте келе, "Furio" сияқты, спорттық стильдегі, бірақ кіші қозғалтқыштармен жабдықталған, сондай-ақ 16 клапанды, жоғары қуатты нұсқасы және көптеген арнайы шығарылымдар енгізілді. ZX бастапқыда үш немесе бес есікті хэтчбек ретінде қол жетімді болды, ал 1994 жылы бес есікті универсал да қосылды. Ол 1.1 л-ден 2.0 л-ге дейінгі бензинді қозғалтқыштармен, сондай-ақ үш 1.9 л дизельді қозғалтқыштармен, оның ішінде турбодизельмен ұсынылды. Дегенмен, 1.1 литрлік бензинді қозғалтқыш Ұлыбританияда сатылған емес.

Модель Кузов түрі Қозғалтқыш көлемі (см³) Отын беру жүйесі Максималды қуат Максималды айналу моменты Трансмиссия Салмағы Ең жоғары жылдамдық Үдеу 0–100 км/сағ Базалық жылдар (ЕО) л.а. кВт айналымдар/мин Нм айналымдар/мин кг км/сағ км/сағ
Бензинді қозғалтқыштармен жабдықталған нұсқалар
ZX 1.1 хэтчбек TU1 F2/K 1,124 Карбюратор 58 кВт 3200 5MT 1991–92
ZX 1.1i TU1M/ZEFI 62 кВт 3800 1993–97
ZX 1.4 TU3 F2/K 1360 Карбюратор 58 кВт 3800 11.9 1991–92
ZX 1.4i TU3JPEFI 55 кВт 3400 13.7 1992–97
Break 55 кВт 3400 1994–97
ZX 1.6i хэтчбек XU5 M3/Z 1580 64 кВт 3000 11.5 1991–92
ZX 1.6i Cat 60 кВт 3000 13.1 1992–97
Break 60 кВт 3000 12.0 1995–98
ZX 1.8i хэтчбек XU7JP1 1761 60 кВт 3000 11.3 1992–96
Break 60 кВт 3000 11.1 1994–96
ZX 1.8i Automatique хэтчбек 60 кВт 3000 4AT 13.6 1993–97
ZX 1.8 16v хэтчбек XU7JP4 55 кВт 4250 5MT 11.3 1996–97
Break XU7JP4 55 кВт 4250 9.6 1996–98
ZX 1.9i хэтчбек XU9JA 1905 60 кВт 4750 9.4 1991–92
ZX 1.9i Cat XU9JA/Z 60 кВт 3800 9.7 1992–94
ZX 1.9i Cat Automatique 60 кВт 3000 4AT 12.3 1993
ZX 2.0i XU10J2C 1998 57.5 кВт 2750 5MT 10.2 1992–94
ZX 2.0 16v XU10 J4D/Z 65 кВт 3500 9.4 1992–96
XU10 J4RS 65 кВт 5500 8.5 1996–97
Дизельді қозғалтқыштармен жабдықталған нұсқалар
ZX 1.9 D хэтчбек XUD9/Z 1,905 Тікелей шашыратылатын дизель 46 кВт 2000 5MT 18.5 1993–95 46 кВт 2000 16.1 1995–97
Break 46 кВт 2000 18.8 1994–95 46 кВт 2000 16.6 1995–98
ZX 1.9 TD хэтчбек XUD9 TE/L Тікелей шашыратылатын турбодизель, интеркулер 40 кВт 2200 12.0 1993–97
Break 40 кВт 2200 12.5 1994–98