Кіріспе

Арабия Терра - Марстың солтүстігіндегі үлкен таулы аймақ. Бұл аймақ негізінен Арабия төртбұрышында орналасқан, бірақ оның кішкентай бөлігі Mare Acidalium төртбұрышында орналасқан. Оның қалың кратерлері бар және қатты эрозияға ұшырады. Бұл жер бедері өте ескі екендігін көрсетеді, ал Арабия Терра планетадағы ең көне жерлердің бірі деп есептеледі. Ол ең ұзақ шамасында, шығыс және оңтүстік аймақтары солтүстік-батыстан жоғары көтеріліп, шамамен ортасында орналасқан. Арабия Террасында көптеген кратерлермен қатар каньондар созылып жатыр, олардың көбі планетаның солтүстік төменгі жерлеріне түседі, бұл Арабия Террамен солтүстікке шекаралас.

Ерекшеліктері

Арабияда көптеген қызықты жерлер бар. Бұл аймақта пиедестал кратерлерінің жақсы мысалдары бар. Пьедестал кратерінің айналасындағы жердің үстінде оның экзектасы бар, көбінесе тік жартасты құрайды. Құйылған заттардың арқасында астың астындағы материалды эрозиядан қорғайтын берік қабат пайда болады. Кейбір кратерлердің түбіне орналасқан дөңестер мен төбелер көптеген қабаттарды көрсетеді. Қабаттар жанартау процестері, жел немесе су асты шағылысуы нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін. Тихонаравов алабында, эрозияға ұшыраған үлкен кратерде, қараңғы беткейлер байқалды. Бұл жолақтар тік беткейлерде пайда болады және уақыт өте келе өзгеріп отырады. Алғашында олар қараңғы, содан кейін атмосферадан ұсақ, ашық түсті шаңның жиналуынан, мүмкін, ашық түсті түске айналады. Бұл жолақтар жер бетіндегі қар көшкіндеріне ұқсас жолмен төмен қарай қозғалатын шаңнан пайда болады деп есептеледі. Арабия Терра 1879 жылы Джованни Шиапарелли картасындағы albedo ерекшелігі бойынша аталған, ол өз кезегінде Арабия түбегінен аталған.

Мүмкін вулканизм

2013 жылғы зерттеуде Арабия Террадағы бірқатар кратерлер, соның ішінде Едем Патера, Евфрат Патера, Сило Патера және мүмкін Семейкин кратері, Исмения Патера, Окс Патера және Окс Кавус, Ноахянның соңғы кезеңінен ертеге дейінгі ертеге дейінгі вулкандық жарылыстардан (супервулкандардан) пайда болған кальдераларды білдіреді. "Талаңдық стиліндегі кальдера кешендері" деп аталатын бұл өте төмен рельефті жанартаулық ерекшеліктер Тарсис немесе Элизиумның үлкен Геспер дәуіріндегі қалқан жанартауларынан да ескі болып көрінеді. Мысалы, Эден-Патера - бұл бейтарап, 55 км-ге 85 км-ге дейін тереңдігі 1,8 км-ге дейін, оның айналасын баслттық жазықтар қоршап тұрады. Оның ішінде үш ішкі депрессия бар, олар аркалық жартастармен шектелген, мұнда лава көлінің суға түсуін және құлауын білдіретін сынықтар бар. Салыстырмалы диаметрлі және тереңдіктегі соққы кратерінде күтілетін соққы шығу тегі туралы белгілер жоқ.

Танымал мәдениетте

Энди Уэйрдің "Марсиан" романында басты кейіпкер Ацидалия Плантиадан Шиапарелли кратеріне бара жатқанда Арабия Террада шаңды дауылға тап болады.

Қабаттар

Марста көптеген жерлерде қабат-қабат болып орналастырылған тау жыныстары бар. Тау жыныстары әр түрлі жолмен қабаттанады. Бұл қабаттар жанартау, жел немесе су арқылы пайда болады. Қабаттар жер асты суларының көтерілуімен, минералдарды жинап, шөгінділерді цементтеу арқылы қалыптасуы мүмкін. Осылайша қатайған қабаттар эрозиядан жақсы қорғалған. Бұл процесс көлдің астында пайда болатын қабаттардың орнына да болуы мүмкін. Марстың көптеген мысалдары бар қабатталудың егжей-тегжейлі талқылануын Марстың шөгінді геологиясынан табуға болады.

Каналдары

Марста көптеген жерлерде әртүрлі өлшемдегі арналар бар. Бұл су арналарының көбіне біршама уақыт бойы су құйылған болса керек. HiRISE суреттерін пайдаланған бір зерттеу Арабия Террадағы 17000 км-ден астам ежелгі өзен аңғарларын тапты. 2016 жылы "Жоофизикалық зерттеулер журналында" жарияланған зерттеулерге сәйкес, көптеген ежелгі өзен аңғарлары салыстырмалы түрде жаңадан пайда болған. Бұл аңғарлар суды көл бассейндеріне әкелді. Бір көл "Жүрек көлі" деген лақап атпен аталады. Марстың климаты бұрын жер бетінде су ағып тұрған болуы мүмкін. Біраз уақыттан бері Марстың еңісінде немесе көлбеулігінде көптеген үлкен өзгерістер болатыны белгілі, өйткені оның екі кішкентай серігі оны тұрақтандыруға арналған ауырлық күші жоқ, өйткені Ай Жерді тұрақтандырады; кейде еңіс 80 градустан да көп болған

Жоғарғы жазықтық

Солтүстік Арабияның кейбір бөліктерінде жоғарғы жазықтықтар орналасқан. Жоғарғы жазық бірлігі - орта ендіктердегі 50100 метр қалың мантияның қалдықтары. Ол алғаш рет Deuteronilus Mensae (Ismenius Lacus төртбұрышы) аймағында зерттелді, бірақ басқа жерлерде де кездеседі. Қалдықтар кратерлер мен тау беткейлеріндегі суға батып қалған қабаттар жиынтығынан тұрады. Жоғарғы жазықтардың кейбір аймақтарында үлкен сынықтар мен жоғарылатылған жиектері бар құдықтар бар; мұндай аймақтар жоғарғы жазық деп аталады. Сынған жерлер аздап жарылып, соған байланысты пайда болған деп есептеледі. Қирату процесін бастау үшін қысым ұсынылады, өйткені қабырғалы жоғарғы жазықтар қалдықтар алжапқыштары бірігіп немесе қалдықтар алжапқыштарының шеттеріне жақын кезде жиі кездеседі. Мұндай орындар қысымды қысым тудырады. Жарылыстар көбірек беттерді ашып, нәтижесінде планетаның жұқа атмосферасына сублимацияланған материалдағы мұздың саны көбейді. Ақырында, кішкентай жарықтар үлкен каньонға айналады. Бұл блок та мидың аумағына айналады. Ми терені - 3×5 метр биіктіктегі лабиринт тәрізді қырқалар аймағы. Кейбір қыртыстар мұздықтан тұрады, сондықтан олар болашақ отарлаушылар үшін су көзі болуы мүмкін.

Сызықтық жота желілері

Марста кратерлер мен олардың айналасындағы әртүрлі жерлерде сызықтық жота желілері кездеседі. Қалқалар көбінесе тор тәрізді қиылысатын түзу сегменттер ретінде көрінеді. Олардың ұзындығы жүздеген метр, биіктігі онша метр, ені бірнеше метр. Бұл соққылар жер бетінде сынықтарды пайда етті деп есептеледі, бұл сынықтар кейін сұйықтықтар үшін арналар ретінде әрекет етті. Сұйықтықтар құрылысты цементтеді. Уақыт өте келе, қоршаған жерлер эрозияға ұшырап, қатты қырқалар қалды. Бұл тау қырқалары балшықты жерлерде пайда болғандықтан, бұл құрылымдар суды қажет ететін балшық үшін маркер ретінде қызмет ете алады. Бұл жердегі су осы жерлердегі өмірді қолдаған болуы мүмкін. Сондай-ақ, балшықта бұрын өмір сүргендердің фоссильдері немесе басқа да іздері сақталған.

Пингвиттер

Марста пингвистер бар деп есептеледі. Олар жарылып жатқан үйінділер. Олардың құрамында таза мұз бар, сондықтан олар болашақ марсиан отаршылдарына судың керемет көзі болады.

Блоктар құрайтын сынықтар

Кей жерлерінде үлкен сынықтар бетін бұзады. Кейде тік жиектер пайда болады және ірі кубтар сынықтардан пайда болады.

Төртбұрыштар картасы

Карталау мақсатында АҚШ Геологиялық Зерттеу Марстың бетін отыз "төртбұрышты" бөледі, әрқайсысы сол төртбұрыштың ішіндегі көрнекті физиографиялық ерекшеліктері үшін аталады. Төртбұрышты төмендегі интерактивті карта арқылы көруге болады.